Մարդու էվոլյուցիան ավելի խճճված և «սոցիալական» է եղել, քան ենթադրում էին գիտնականները: Հետազոտողների միջազգային խումբը հայտնաբերել է ուղղակի գենետիկական ապացույցներ այն մասին, որ հնագույն մարդկանց տարբեր տեսակներ ակտիվորեն խաչասերվել են միմյանց հետ: Աշխատությունը հրապարակվել է հեղինակավոր «Nature» ամսագրում:

Սպիտակուցներ՝ ԴՆԹ-ի փոխարեն

Գիտնականները հետազոտել են Չինաստանի երեք հնագիտական վայրերից գտնված մոտ 400 հազար տարվա հնության Homo erectus-ի (մարդ ուղղաձիգ) վեց ատամ: Այսքան մեծ հնության պատճառով գտածոներից ԴՆԹ կորզելն արդեն անհնար է: Սակայն ատամի էմալը լավ է պահպանում սպիտակուցները, որոնք տեղեկատվություն են կրում գենետիկական առանձնահատկությունների մասին:

Էմալի սպիտակուցների վերլուծությունը բերել է անսպասելի արդյունքի: Հետազոտողները հայտնաբերել են ամելոբլաստին սպիտակուցի երկու հազվագյուտ տարբերակ. սա այն հիմնական բաղադրիչն է, որը պատասխանատու է ատամի էմալի ձևավորման համար:

  • Տարբերակներից մեկը նախկինում երբեք չէր հանդիպել հնագույն այլ մարդկանց մոտ և, ըստ ամենայնի, բնորոշ է եղել հենց արևելաասիական Homo erectus-ների պոպուլյացիաներին:
  • Երկրորդ տարբերակն իսկական սենսացիա է դարձել. ճիշտ նույնպիսին նախկինում գտնվել էր միայն դենիսովցիների մոտ՝ հնագույն մարդկանց այն խորհրդավոր խմբի, որոնք հայտնի են հիմնականում Ալթայում՝ Դենիսովյան քարանձավում գտնված ոսկորների և ատամների բեկորներով:

Հնագույն խաչասերման ապացույցը

Այս բացահայտումը մինչ օրս եղած ամենահամոզիչ ապացույցներից մեկն է այն բանի, որ Homo erectus-ները և դենիսովցիները շփվել են և գեներով փոխանակվել: Գիտնականները ենթադրում են, որ գենետիկական տարբերակը կարող էր առաջանալ արևելաասիական Homo erectus-ների մոտ, այնուհետև փոխանցվել դենիսովցիներին: Ավելի ուշ այդ գենետիկական առանձնահատկությունների մի մասը կարող էր հասնել նաև ժամանակակից մարդկանց:

Բարդ ցանց՝ ուղիղ գծի փոխարեն

Երկար ժամանակ մարդու էվոլյուցիան պատկերվում էր որպես համեմատաբար ուղիղ հաջորդականություն՝ մի տեսակը փոխարինում էր մյուսին: Սակայն նոր տվյալները վերջնականապես հաստատում են մեկ այլ պատկեր՝ փոխազդեցությունների բարդ ցանց:

Հնագույն մարդկանց մի քանի տեսակներ (Homo erectus, նեանդերթալցիներ, դենիսովցիներ, վաղ Homo sapiens) երկար ժամանակ համատեղ գոյակցել են միևնույն մոլորակի վրա, գաղթել են, հանդիպել և խաչասերվել: Դենիսովցիները մինչ օրս մնում են հնամարդաբանության գլխավոր հանելուկներից մեկը. հայտնի չէ՝ արդյոք նրանք եղել են մեկ միասնական տեսակ, թե մի քանի մերձավոր խմբեր, որքան լայն են տարածված եղել Ասիայում և հատկապես երբ են անհետացել:

Կարճ ասած

Գիտնականների միջազգային թիմը, վերլուծելով Չինաստանից գտնված 400 հազար տարվա հնության Homo erectus-ի ատամի էմալի սպիտակուցները, հայտնաբերել է գենետիկական տարբերակ, որը նախկինում հայտնի էր միայն դենիսովցիների մոտ: Սա մատնանշում է երկու տեսակների միջև տեղի ունեցած հնագույն խաչասերումը: «Nature» ամսագրում հրապարակված հետազոտությունը հաստատում է, որ մարդու էվոլյուցիան ոչ թե ուղիղ գիծ է եղել, այլ հնագույն մարդկանց տարբեր խմբերի միջև փոխազդեցությունների և գենետիկական փոխանակման բարդ ցանց: