Արևմտյան Վիրջինիայի համալսարանի հետազոտողների միջազգային խումբը հայտնաբերել է ժամանակակից աշխարհի ամենապահանջված մետաղներից մեկի՝ լիթիումի անսպասելի աղբյուր։ Պարզվել է, որ այն կարող է կուտակվել պիրիտի մեջ՝ հանքանյութ, որը նախկինում որպես լիթիումի կրող չէր դիտարկվում։ Այս բացահայտումը կարող է ապագայի մարտկոցների համար հումքի արդյունահանման նոր ուղի բացել։ Աշխատանքը ներկայացվել է Եվրոպական երկրաֆիզիկական միության (EGU) Գլխավոր ասամբլեայում։

Որտեղ են հայտնաբերել լիթիումը

Գիտնականները ուսումնասիրել են Ապալաչյան ավազանի (ԱՄՆ) մոտ 380 միլիոն տարվա վաղեմություն ունեցող թերթաքարերի նմուշներ։ Վերլուծության ընթացքում նրանք զգալի կոնցենտրացիաներ են հայտնաբերել պիրիտի՝ երկաթի և ծծմբի միացության բյուրեղների մեջ, որը հաճախ հանդիպում է նստվածքային ապարներում։

«Մենք պիրիտի ներսում հայտնաբերեցինք լիթիումի զգալի քանակություն, ինչը նախկինում անհնար էր համարվում», — նշել է հետազոտության համահեղինակ Շայլի Բհատաչարյան։

Ինչո՞ւ է սա կարևոր

Լիթիումը լիթիում-իոնային մարտկոցների առանցքային բաղադրիչն է, որոնք օգտագործվում են սմարթֆոններում, էլեկտրամոբիլներում, էներգիայի պահպանման համակարգերում և շատ այլ սարքերում։ Այս մետաղի պահանջարկը արագորեն աճում է «կանաչ» էներգետիկայի և էլեկտրատրանսպորտի զարգացմանը զուգընթաց։

Լիթիումի ավանդական աղբյուրները՝ մագմատիկ ապարները և կավերը, սահմանափակ են և հաճախ կապված են լուրջ էկոլոգիական և տնտեսական խնդիրների հետ։ Հետևաբար, այլընտրանքային աղբյուրների որոնումը դառնում է գնալով ավելի արդիական։

Նոր հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ օրգանական նյութերով հարուստ թերթաքարերը կարող են լիթիում պարունակել անսպասելի հանքաբանական ձևերով։ Սա հեռանկար է բացում ավելի տարածված երկրաբանական կառուցվածքների, այդ թվում՝ լեռնահանքային արդյունաբերության թափոնների՝ որպես հումքային բազա օգտագործելու համար։

Նախնական արդյունքներ

Հեղինակներն ընդգծում են, որ հետազոտությունը դեռևս նախնական բնույթ է կրում։ Վերլուծությունը կատարվել է սահմանափակ թվով նմուշների վրա, և դեռևս հայտնի չէ, թե որքանով է տարածված պիրիտի մեջ լիթիումի նման կուտակումը աշխարհի այլ տարածաշրջաններում։

Այդուհանդերձ, բացահայտումը կարող է կարևոր գործնական հետևանքներ ունենալ։ Եթե թերթաքարերից կամ պիրիտ պարունակող ապարներից լիթիումի կորզման տեխնոլոգիան հաջողվի կոմերցիոն դարձնել, դա թույլ կտա նվազեցնել շրջակա միջավայրի վրա ծանրաբեռնվածությունը և կրճատել կախվածությունը ավանդական հանքավայրերից։

Կարճ ասած

Արևմտյան Վիրջինիայի համալսարանի գիտնականները պարզել են, որ լիթիումը կարող է կուտակվել պիրիտի՝ երկաթի և ծծմբի հանքանյութի մեջ, որը նախկինում դրա կրող չէր համարվում։ Ապալաչյան ավազանի հին թերթաքարերի ուսումնասիրությունը պիրիտի բյուրեղների մեջ մետաղի զգալի կոնցենտրացիաներ է ցույց տվել։ Այս բացահայտումը կարող է բացել լիթիումի արդյունահանման նոր, ավելի քիչ ծախսատար և էկոլոգիապես անվտանգ եղանակ, որը կրիտիկական հումք է էլեկտրամոբիլների և էներգիայի պահպանման համակարգերի մարտկոցների համար։ Արդյունքները դեռ նախնական են, սակայն դրանք ընդլայնում են լիթիումի երկրաքիմիայի և այս ռազմավարական մետաղի հնարավոր աղբյուրների մասին պատկերացումները։ Աշխատանքը ներկայացվել է EGU-ի Գլխավոր ասամբլեայում։