Երկրի մթնոլորտի վերին շերտերում հավաքված տիեզերական փոշու ուսումնասիրությունը NASA-ի գիտնականներին օգնել է Կոյպերի գոտում՝ Արեգակնային համակարգի՝ Նեպտունի ուղեծրից այն կողմ գտնվող հեռավոր շրջանում, սառցի հնագույն պաշարի գոյության վկայություններ հայտնաբերել։ Ստացված տվյալները թույլ են տալիս նորովի դիտարկել Արեգակնային համակարգի ձևավորման վաղ փուլերում ջրի և այլ նյութերի բաշխումը և դրանց դերը մոլորակների առաջացման գործում։

Տասնամյակներ շարունակ հետազոտողները ենթադրել են, որ Արեգակնային համակարգի արտաքին հատվածում գոյություն է ունեցել թթվածնի ծանր իզոտոպների բարձր պարունակությամբ սառույց։ Դրա որոշ վկայություններ հայտնաբերվել են երկնաքարերի և ածխածնով հարուստ աստերոիդներից բերված նմուշների ուսումնասիրության ժամանակ, սակայն առկա տվյալները բավարար չէին վստահ եզրակացություններ անելու համար։

Տիեզերական փոշին հավաքել են մեծ բարձրության վրա՝ ստրատոսֆերայում

Նոր հետազոտության շրջանակում Հյուսթոնում գտնվող NASA-ի Ջոնսոնի անվան տիեզերական կենտրոնի մասնագետները վերլուծել են փոշու 12 մանրադիտակային մասնիկ, որոնք հավաքվել են Երկրի ստրատոսֆերայում՝ ER-2 բարձրաթռիչք հետազոտական ինքնաթիռի միջոցով։

Գիտնականները մասնիկներում հայտնաբերել են բարձր էներգիայով արեգակնային մասնիկների ազդեցության բազմաթիվ հետքեր։ Այդ հետքերն օգնել են պարզել դրանց հնարավոր ծագումը և ուսումնասիրված նմուշները կապել Կոյպերի գոտու հետ։

Հանքային կազմը և թթվածնի իզոտոպային բնութագրերը ուսումնասիրելու համար հետազոտողներն օգտագործել են NASA-ում կիրառվող էլեկտրոնային մանրադիտակման առաջադեմ մեթոդները, ինչպես նաև Լոս Անջելեսի Կալիֆոռնիայի համալսարանի (UCLA) իոնային միկրոզոնդը։

Վերլուծության արդյունքում հայտնաբերվել են հանքանյութեր, որոնք առաջացել են Արեգակնային համակարգի գոյության վաղ փուլերում ջրի և տիեզերական փոշու փոխազդեցության հետևանքով։ Դրանց քիմիական բնութագրերը ցույց են տվել, որ հնագույն ջուրը պարունակել է թթվածնի ծանր իզոտոպների բարձր խտություն։

Հայտնագործությունն օգնում է հասկանալ մոլորակների ձևավորումը

Ստացված արդյունքները նոր տեղեկություններ են տալիս այն մասին, թե մոլորակների ձևավորման ժամանակաշրջանում ինչպես են Արեգակնային համակարգի տարբեր շրջանների նյութերը տեղաշարժվել և խառնվել։

Թթվածնի իզոտոպային կազմը համադրելու համար հետազոտողներն օգտագործել են NASA-ի Genesis առաքելության տվյալները, որը նախատեսված էր արեգակնային քամու նմուշներ հավաքելու համար։ Դրանք թույլ են տալիս ելակետ սահմանել Արեգակնային համակարգի տարբեր նյութերի իզոտոպային բնութագրերը համեմատելու համար։

Միաժամանակ գիտնականները ուշադրություն են հրավիրում այն հանգամանքի վրա, որ երկնաքարերում նման իզոտոպային հատկանիշներ հազվադեպ են հանդիպում։ Դա կարող է վկայել այն մասին, որ հսկա մոլորակները սահմանափակել են նյութի խառնումը Արեգակնային համակարգի ներքին և արտաքին հատվածների միջև։

Այսպիսով, տիեզերական փոշու մասնիկների ուսումնասիրությունն օգնում է վերականգնել միլիարդավոր տարիներ առաջ գոյություն ունեցած պայմանները և ավելի լավ հասկանալ, թե ինչպես են ջուրն ու այլ նյութերը բաշխվել երիտասարդ Արեգակնային համակարգի տարբեր շրջանների միջև։ Այս գործընթացները կարևոր դեր են խաղացել մոլորակների ձևավորման և դրանց քիմիական կազմի որոշման գործում։