Աստղագետների միջազգային խումբը մշակել է մեթոդ, որը թույլ է տալիս 100 տարով հետ նայել Արեգակի մագնիսական անցյալին և ավելի ճշգրիտ կանխատեսել ապագա արեգակնային փուլերը: Աշխատանքը հրապարակվել է The Astrophysical Journal ամսագրում:

Ինչո՞ւ է դա կարևոր

Մոտ 11 տարի տևողությամբ արեգակնային փուլերը որոշում են բծերի, բռնկումների և պսակային զանգվածի արտանետումների քանակը: Դրանցից են կախված Երկրի մագնիսական փոթորիկները, որոնք կարող են շարքից հանել արբանյակները, խաթարել էներգահամակարգերն ու ռադիոկապը: Այժմ գիտնականները վստահորեն կանխատեսում են ակտիվությունը միայն մի քանի տարի առաջ: Երկարաժամկետ տիեզերական առաքելությունների պլանավորման համար (ներառյալ NASA-ի լուսնային և մարսյան ծրագրերը) անհրաժեշտ են տասնամյակների կանխատեսումներ:

Խնդիրն այն է, որ Արեգակի բևեռային մագնիսական դաշտի ուղղակի չափումներն իրականացվում են միայն 1970-ականներից: Դրանից առաջ տվյալները բացակայում էին. Արեգակի բևեռները Երկրի ուղեծրի թեքության պատճառով տեսանելի են լինում տարեկան ընդամենը մի քանի անգամ:

Կոդայկանալի արխիվը՝ որպես անցյալի բանալի

Գիտնականները դիմել են Հնդկաստանի աստղաֆիզիկայի ինստիտուտի Կոդայկանալ (Kodaikanal) աստղադիտարանի եզակի արխիվին: 1904 թվականից այնտեղ կատարվում են Արեգակի դիտարկումներ կալցիումի Ca II K գծով. սա թույլ է տալիս ուսումնասիրել քրոմոսֆերան և դրա հետ կապված մագնիսական կառուցվածքները:

Տասնյակ հազարավոր լուսանկարների մշակման համար ստեղծվել է վերլուծության ավտոմատացված համակարգ, որն առանձնացնում է մագնիսական ակտիվության հատկանիշները: Ինչպես պարզաբանել է Հարավարևմտյան հետազոտական ինստիտուտի հետազոտող Բիբհուտի Կումար Ջան, քրոմոսֆերան հուսալի ցուցիչ է Արեգակի մագնիսական վիճակի համար:

Ի՞նչ է հաջողվել վերականգնել

Մեթոդը թույլ է տվել վերակառուցել բևեռային մագնիսական դաշտի վարքագիծն ավելի քան 100 տարվա կտրվածքով: Սա հնարավորություն է տալիս բարելավել արեգակնային ակտիվության երկարաժամկետ կանխատեսումների մոդելները: Արդեն իսկ արդյունքներն օգնում են ավելի ճշգրիտ կանխատեսել, թե ինչպիսին կլինի հաջորդ փուլը (մասնավորապես՝ Արեգակնային փուլ 26-ը):

Գիտնականները կկարողանան գործնականում ստուգել մոդելի ճշգրտությունը 4-5 տարի անց:

Կարճ ասած

Աստղագետները վերականգնել են Արեգակի մագնիսական անցյալը 100 տարով հետ՝ օգտագործելով Կոդայկանալի աստղադիտարանի արխիվը և կալցիումի Ca II K գիծը: Նոր մեթոդը թույլ է տալիս տասնամյակներ առաջ կանխատեսել արեգակնային փուլերն ու մագնիսական փոթորիկները, ինչը կենսական նշանակություն ունի տիեզերական առաքելությունների և Երկրի վրա տեխնոլոգիաների պաշտպանության համար: