Հայաստանն ունի բոլոր անհրաժեշտ նախադրյալները՝ արհեստական բանականության ոլորտի համաշխարհային կենտրոններից մեկը դառնալու համար։ Սակայն առավելագույն արդյունքի հասնելու համար Հայաստանին անհրաժեշտ է ոչ միայն զարգացնել ենթակառուցվածքները, այլև ստեղծվող ավելացված արժեքի հնարավորինս մեծ բաժինը պահել երկրի ներսում։ Այս մասին DigiConf համաժողովում ելույթ ունենալիս հայտարարել է Եվրոպայի, Մերձավոր Արևելքի և Աֆրիկայի տարածաշրջանում (EMEA) Dell Technologies-ի նախագահ Ադրիան Մաքդոնալդը։

Մատչելի էներգիան և ենթակառուցվածքները Հայաստանի մրցակցային առավելություններն են

Մաքդոնալդը նշել է, որ տպավորված է Հայաստան կատարած իր այցով և երկրի՝ ԱԲ ոլորտի զարգացման զգալի ներուժ է տեսնում։ Խոսելով երկրի հնարավորությունների մասին՝ նա առաջարկել է արհեստական բանականության զարգացումը դիտարկել որպես փոխկապակցված հինգ մակարդակներից բաղկացած համակարգ։

Նա առաջին հերթին առանձնացրել է էներգետիկան։ Նրա գնահատմամբ՝ Հայաստանն ունի բավարար էներգետիկ ռեսուրսներ, ընդ որում՝ էլեկտրաէներգիայի արժեքն այստեղ միջազգային չափանիշներով համեմատաբար ցածր է։ «Ոմանք ասում են, որ էլեկտրաէներգիա են ստանում մեկ կիլովատ-ժամի դիմաց 6, 7, 8 ցենտով։ Սա համաշխարհային մասշտաբով անհավանական մրցունակ գին է», — նշել է Մաքդոնալդը։

Հաջորդ մակարդակն ԱԲ բազային մոդելներն են, որոնք, նրա խոսքով, այսօր բավական հասանելի են աշխարհի գրեթե ցանկացած կետում։ Մեկ այլ մակարդակ են հավելվածները. այստեղ Հայաստանն ունի զգալի կադրային ներուժ ինչպես արդեն գոյություն ունեցող միջազգային լուծումների ներդրման, այնպես էլ սեփական արտադրանքի մշակման համար։ Մաքդոնալդն առանձին անդրադարձել է ԱԲ զարգացման համար անհրաժեշտ ենթակառուցվածքներին՝ ներառյալ չիպերն ու հաշվողական հզորությունները՝ հավելելով, որ այս հարցում ընկերությունները կարող են դիմել Dell-ին։

Հայաստանի համար կարևոր է ենթակառուցվածքներից անցնել բարձր ավելացված արժեքի ստեղծմանը

Մաքդոնալդն ընդգծել է, որ Հայաստանն ունի անհրաժեշտ ամեն ինչ՝ արհեստական բանականության համաշխարհային շուկայում առաջատար դիրքեր զբաղեցնելու համար։ Եթե տնտեսության ավանդական ճյուղերում միջազգային շուկաներ մուտք գործելու խոչընդոտները կարող են բավական մեծ լինել, ապա ԱԲ ոլորտում, նրա գնահատմամբ, Հայաստանի համար իրավիճակն այլ է։

«Իրականում Հայաստանն ունի անհրաժեշտ ամեն ինչ՝ բացառիկ հաջողության հասնելու և ապագայում այս ուղղությունը բիզնեսի առանցքային ոլորտներից մեկը դարձնելու համար», — հայտարարել է նա։ Միաժամանակ նա երկրի կարևորագույն խնդիր է համարել արժեքի ստեղծման շղթայում ավելի բարձր օղակներ անցնելը, որպեսզի տնտեսական օգուտի առավելագույն բաժինը մնա Հայաստանի ներսում։

Խոսքը ոչ միայն տվյալների մշակման կենտրոնների կառուցման և հաշվողական հզորությունների ապահովման, այլև սեփական հարթակների, ծառայությունների ու տեխնոլոգիական ընկերությունների զարգացման մասին է։ Մաքդոնալդն ընդգծել է, որ ստեղծվող արժեքը պետք է ծառայի մասնագետների հաջորդ սերնդի կրթությանը և երկրի տնտեսության ու էներգետիկայի հետագա զարգացմանը։

Կանաչ էներգիան կդառնա պետությունների մրցունակության պայման

«Ապագայում հաջողակ ժողովրդավարությունների չափանիշներից մեկը կլինի բավարար քանակությամբ մատչելի և էկոլոգիապես մաքուր էներգիա ապահովելու կարողությունը», — հայտարարել է նա։ Նրա խոսքով՝ հաջողակ կառավարությունները պետք է իրականացնեն ակտիվ և մտածված էներգետիկ ռազմավարություն։ Մաքդոնալդը կարծում է, որ Հայաստանն արդեն ունի դրա համար անհրաժեշտ հիմքը։

Նա նաև ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքին, որ ոլորտում տվյալների մշակման կենտրոններն ու հաշվողական ենթակառուցվածքներն ընդունված է գնահատել առաջին հերթին մեգավատտերով և գիգավատտերով։ Հենց նման ծավալի էներգետիկ հզորություններն են պլանավորվում ԱԲ ենթակառուցվածքների զարգացման ժամանակ։

Հաջողության ևս մեկ կարևորագույն պայման Մաքդոնալդը համարել է մասնագետների պատրաստումը։ Նրա խոսքով՝ կրթական համակարգերը պետք է հարմարվեն շուկայի նոր պահանջներին, քանի որ գործնական հմտությունների պահանջարկը բազմակի կգերազանցի ներկայիս մակարդակը։

Նա կարծում է, որ ներկայիս տեխնոլոգիական հեղափոխությունը կպահանջի ոչ միայն ՏՏ ենթակառուցվածքների, այլև համաշխարհային էներգետիկ ցանցերի լայնածավալ վերակառուցում։

«Մենք ստիպված կլինենք նորովի կառուցել համաշխարհային էներգետիկ ցանցը։ Մենք ստիպված կլինենք վերակառուցել համաշխարհային ՏՏ ցանցը։ Սա աշխատանքի և ներդրումների հսկայական ծավալ է», — նշել է նա։

Միաժամանակ, Մաքդոնալդի խոսքով, կառավարությունների համար հատկապես կարևոր է այն, որ այս ներդրումների զգալի մասը կիրականացնեն ոչ թե պետական, այլ մասնավոր կազմակերպությունները։ Այսպիսով՝ ներկայիս փոփոխությունները կարող են հնարավորություններ բացել յուրատեսակ ոսկեդարի մեկնարկի համար։ Սակայն այս սցենարի իրագործումը մեծապես կախված կլինի նրանից, թե կառավարությունները որքան արագ կկարողանան ապահովել կրթական պատրաստվածության անհրաժեշտ մակարդակը։

Մաքդոնալդն ընդգծել է, որ արհեստական բանականության զարգացումը ոչ միայն տեխնիկական մասնագետների պահանջարկ է ձևավորում։ Առաջանում են նաև նոր ուղղություններ՝ կապված էթիկայի, իրավունքի և անմիջականորեն արհեստական բանականության կարգավորման, մասնավորապես՝ ԱԲ ոլորտի իրավունքի հետ։ Նրա կարծիքով՝ որքան արագ կրթական հաստատությունները սկսեն զարգացնել այս առարկաները, այնքան ավելի լավ կլինեն տեխնոլոգիական վերափոխման արդյունքները։ «Ես իսկապես լավատես եմ, բայց, անկեղծ ասած, ինձ իսկապես ոգևորում է այն աշխարհը, որը մեզ սպասում է», — հայտարարել է նա։