Նախընտրելի
SETI ինստիտուտի թիմը գրեթե մեկ տարի շարունակ ամենօրյա դիտարկումներ է անցկացրել PSR J0332+5434 պուլսարի վրա՝ օգտագործելով Կալիֆոռնիայի Allen Telescope Array ռադիոաստղադիտակը: Հետազոտության արդյունքները, որոնք հրապարակվել են The Astrophysical Journal-ում, ցույց են տալիս, որ միջաստղային գազը պուլսարի ազդանշանների հասնելու ժամանակի մեջ առաջացնում է չնչին ուշացումներ՝ ընդամենը տասնյակ նանովայրկյաններ: Այս ուշացումները փոխում են ռադիոազդանշանների սովորական «թարթումը» և կարող են ազդել գրավիտացիոն ալիքների ու արտերկրային քաղաքակրթությունների որոնման ճշգրտության վրա:
Ի՞նչ է պուլսարների «թարթումը»
Պուլսարները արագ պտտվող նեյտրոնային աստղեր են, որոնք իրենց մագնիսական բևեռներից արձակում են ռադիոալիքների նեղ փնջեր: Երբ փունջը հասնում է Երկրին, մենք տեսնում ենք կանոնավոր ազդանշաններ՝ ինչպես տիեզերական փարոս:
Սակայն միջաստղային տարածության միջով անցնելիս ազդանշանն անցնում է լիցքավորված գազի (հիմնականում ազատ էլեկտրոնների) ամպերի միջով: Այս ամպերը բեկում, ցրում և մի փոքր ուշացնում են ռադիոալիքները՝ ստեղծելով «թարթման» (scintillation) էֆեկտ: Սա մթնոլորտում աստղերի օպտիկական թարթման ռադիոհամարժեքն է:
Երկրի, պուլսարի և միջաստղային գազի հարաբերական շարժման հետևանքով տարբեր հաճախականությունների վրա պայծառ ու մութ բծերը տեղաշարժվում են, ինչը հանգեցնում է ազդանշանի հասնելու միկրոսկոպիկ ուշացումների՝ մոտ 10–90 նանովայրկյան:
Ինչո՞ւ է սա կարևոր գիտության համար
Նման ուշացումները լուրջ հետևանքներ ունեն երկու հիմնական ուղղությունների համար.
- Գրավիտացիոն ալիքների որոնում. Գիտնականները փնտրում են ցածր հաճախականության գրավիտացիոն ալիքներ՝ հետևելով պուլսարների ազդանշանների ժամանակային շեղումներին: Եթե միջաստղային գազի պատճառած ուշացումները ճշգրիտ հաշվի չառնվեն, դրանք կարող են քողարկել կամ կեղծել թույլ գրավիտացիոն ազդանշանները:
- SETI (Արտերկրային բանականության որոնում). Սա օգնում է տարբերել իրական տիեզերական ազդանշանները երկրային խլացումներից: Եթե ազդանշանը եկել է հեռվից և անցել միջաստղային միջավայրով, այն պետք է ունենա բնորոշ թարթում: Սպասվող թարթման բացակայությունը երկրային ծագման հստակ նշան է:
«Նկատելի թարթումը օգնում է SETI-ի գիտնականներին տարբերել մարդու կողմից ստեղծված ռադիոազդանշանները այլ աստղային համակարգերից եկող ազդանշաններից», — պարզաբանել է հետազոտության առաջատար հեղինակ Գրեյս Բրաունը:
Նախագծի նշանակությունը
Դիտարկումներն ընդգրկել են մոտ 20 պուլսար մեկ տարվա ընթացքում: Աշխատանքը թույլ է տվել գիտնականներին հասկանալ, թե որքան թարթում պետք է սպասել տվյալ տարածաշրջանից եկող ազդանշանից: Սա հսկայական քայլ է առաջ՝ զտելու տիեզերական «աղմուկը» և կենտրոնանալու այն ազդանշանների վրա, որոնք իրոք կարող են լինել այլ քաղաքակրթությունների հաղորդագրություններ:
Կարճ ասած
SETI-ի աստղագետները սովորել են չափել միջաստղային գազի պատճառով առաջացող միկրոսկոպիկ ուշացումները պուլսարների ազդանշաններում: Սա կբարելավի գրավիտացիոն ալիքների որոնումը և կօգնի տարբերել այլմոլորակայինների հնարավոր ազդանշանները երկրային խլացումներից: 2023 թվականին իրականացված այս հետազոտությունը կարևոր հիմք է ստեղծել Տիեզերքում կյանքի ավելի ճշգրիտ որոնման համար:
