Ստամբուլի տեխնիկական համալսարանի ֆիզիկոսները առաջարկել են Տիեզերքի էվոլյուցիայի այլընտրանքային սցենար, որի համաձայն մութ էներգիան առաջին միլիարդավոր տարիներին կարող էր ունենալ բացասական խտություն, իսկ ավելի ուշ փոխել նշանը և սկսել արագացնել տիեզերական ընդարձակումը։ Մոդելը հիմնված է գրավիտացիայի արդեն գոյություն ունեցող այլընտրանքային տեսության վրա և, հեղինակների կարծիքով, կարող է օգնել պարզելու ժամանակակից տիեզերաբանության որոշ հակասություններ։ Սակայն առայժմ սա տեսական հիպոթեզ է, որը դեռ պետք է ստուգվի աստղագիտական դիտարկումներով։

Գրավիտացիայի տեսության մեկ այլ ճյուղ

Պրոֆեսոր Օզգյուր Աքարսուի ղեկավարությամբ հետազոտողները դիմել են տելեպարալել (f(T)) գրավիտացիային՝ Էյնշտեյնի հարաբերականության ընդհանուր տեսության այլընտրանքին։ Ստանդարտ պատկերում գրավիտացիան նկարագրվում է տարածություն-ժամանակի կորությամբ։ Տելեպարալել մոտեցման մեջ կենտրոնական դեր է խաղում մեկ այլ երկրաչափական բնութագիր՝ ոլորումը։

Այս մոդելի շրջանակում գիտնականները վերանայել են մաթեմատիկական լուծումը, որը սովորաբար մնում էր քննարկումից դուրս։ Ավելի վաղ հետազոտողները հիմնականում ուսումնասիրում էին այն ճյուղը, որը ենթադրում է մութ էներգիայի դրական խտություն։ Աքարսուի թիմը որոշել է ստուգել, թե ինչ տեղի կունենա, եթե հրաժարվեն այդ սահմանափակումից։

Արդյունքում հեղինակները ստացել են մի սցենար, որի դեպքում մութ էներգիայի խտությունը տիեզերական պատմության վաղ փուլերում կարող էր լինել բացասական, իսկ հետո բնական կերպով անցնել զրոյի միջով դեպի դրական արժեքներ։ Հետազոտողների հաշվարկներով՝ բեկումնային պահը կարող էր տեղի ունենալ մոտ 9,5 միլիարդ տարի առաջ։ Այս մոդելում մութ էներգիայի վարքի փոփոխությունը բխում է տեսության մաթեմատիկական կառուցվածքից և չի պահանջում լրացուցիչ պարամետրերի ներմուծում։

Ինչու է սա կապված նոր դիտարկումների հետ

Նման մոդելների նկատմամբ հետաքրքրությունն աճել է DESI սպեկտրոսկոպիկ սարքի՝ Dark Energy Spectroscopic Instrument-ի արդյունքների ֆոնին։ Այն ստեղծում է գալակտիկաների և քվազարների բաշխման եռաչափ քարտեզ, ինչը թույլ է տալիս ուսումնասիրել Տիեզերքի ընդարձակման պատմությունը։

DESI-ի տվյալների որոշ վերլուծություններ թույլ են տալիս, որ մութ էներգիան կարող է ժամանակի ընթացքում փոփոխվել, այլ ոչ թե իրեն դրսևորել որպես անփոփոխ տիեզերաբանական հաստատուն։ Սակայն սա դեռ վերջնական եզրակացություն չէ․ արդյունքների մեկնաբանությունը կախված է օգտագործվող մոդելներից և դիտարկումների տարբեր հավաքածուների համակցությունից։

Նոր աշխատանքը առաջարկում է հնարավոր տեսական սցենարներից մեկը, որը կարելի է համադրել տիեզերաբանական տվյալների հետ։ Մասնավորապես, հեղինակները ակնկալում են, որ մոդելը կօգնի ուսումնասիրել Հաբլի լարվածությունը՝ տարբեր մեթոդներով ստացված Տիեզերքի ընդարձակման արագության արժեքների միջև եղած անհամապատասխանությունը։

Ինչ դեռ պետք է ստուգել

Աքարսուի խոսքով՝ առաջարկված սցենարը բացում է Տիեզերքի էվոլյուցիան արդեն գոյություն ունեցող տեսության շրջանակում նկարագրելու այլընտրանքային ուղի։ Միաժամանակ հեղինակները պնդում են, որ դիտարկվող մոդելի ճյուղը համատեղելի է Արեգակնային համակարգի սահմաններում գրավիտացիայի ստուգումների հետ։

Հաջորդ փուլը ստուգելն է, թե որքան լավ են հաշվարկները համապատասխանում տիեզերաբանական դիտարկումների ամբողջական զանգվածին, այդ թվում՝ DESI-ի տվյալներին։ Եթե մոդելը դիմանա նման ստուգման, այն կարող է դառնալ օգտակար գործիք Տիեզերքի ընդարձակման պատմության և մութ էներգիայի բնույթի ուսումնասիրման համար։

Առայժմ դեռ վաղ է ասել, թե ֆիզիկոսները ապացուցել են մութ էներգիայի նշանի փոփոխությունը կամ լուծել Հաբլի լարվածությունը։ Աշխատանքը առաջարկում է տեսական հնարավորություն, ոչ թե տիեզերքի անցյալի հաստատված վերակառուցում։ Նույնիսկ եթե սցենարը հաստատվի, դա պարտադիր չէ, որ պահանջի Տիեզերքի տարիքի վերանայում․ տիեզերաբանական պարամետրերի հետևանքները դեռ պետք է որոշվեն։