Նոր համակարգչային մոդելները ցույց են տալիս, որ մեր գալակտիկայի սկավառակը, հնարավոր է, մի ժամանակ «շրջվել է» գրեթե 90 աստիճանով: Այս իրադարձությունը, մեկ այլ գալակտիկայի հետ հնագույն բախման հետ մեկտեղ, բացատրում է Ծիր Կաթինի աստղային հալոյի արտասովոր դանդաղ պտույտը:

Ինչ են հայտնաբերել գիտնականները

Կիրիլ Բատրակովը Դարհեմի համալսարանից և նրա գործընկերները հետևել են Ծիր Կաթինին նման 25 գալակտիկաների էվոլյուցիային միլիարդավոր տարիների ընթացքում: Նրանք հայտնաբերել են, որ դանդաղ պտտվող հալո ունեցող գալակտիկաները գրեթե միշտ վերապրել են ճակատային բախումներ այլ համակարգերի հետ և ինչ-որ պահի «շրջել են» իրենց սկավառակը:

«Մենք արդեն գիտենք, որ Ծիր Կաթինը վերապրել է հզոր ճակատային բախում Gaia-Sausage-Enceladus գալակտիկայի հետ: Ուստի մենք կարծում ենք, որ Ծիր Կաթինի սկավառակը, ամենայն հավանականությամբ, նույնպես շրջվել է անցյալում», — նշել է Բատրակովը:

Բախումն ու շրջումը

Gaia-Sausage-Enceladus-ը՝ ավելի քան 10 միլիարդ արեգակնային զանգված ունեցող թզուկ գալակտիկան, բախվել է Ծիր Կաթինին 8–11 միլիարդ տարի առաջ: Նրա աստղերը պատառոտվել են և ընկել ձգված «երշիկաձև» ուղեծրերի վրա, որոնք այժմ մտնում են հալոյի կազմի մեջ: Այս աստղերը սկավառակի համեմատ ավելի դանդաղ են պտտվում:

Սկավառակի շրջումն լրացուցիչ ուժեղացնում է էֆեկտը: Երբ սկավառակը փոխում է կողմնորոշումը, հալոն անմիջապես չի հարմարվում նոր դիրքին: Արդյունքում առաջանում է անհամապատասխանություն, և հալոյի աստղերը ընթացիկ սկավառակի համեմատ դանդաղ պտտվող են թվում:

Ինչ է սա նշանակում Արեգակնային համակարգի համար

Եթե շրջումը տեղի է ունեցել Արեգակնային համակարգի գոյության ժամանակահատվածում, այն կարող էր փոխել վերջինիս ուղեծիրը գալակտիկայի կենտրոնի շուրջը:

«Սկավառակի շրջումը նշանակում է, որ Ծիր Կաթինի աստղերի մեծ մասը, հնարավոր է՝ ներառյալ մեր Արեգակը, մի ժամանակ շարժվել են բոլորովին այլ հետագծերով: Գալակտիկայում մեր «կայուն» տեղը կարող էր այդքան էլ կայուն չլինել Արեգակնային համակարգի ողջ պատմության ընթացքում», — բացատրել է Բատրակովը:

Ինչու է սա կարևոր

Այլ գալակտիկաների մասին մեր գիտելիքների մեծ մասը հիմնված է Ծիր Կաթինի ուսումնասիրության վրա: Այն գիտակցումը, որ նրա սկավառակը կարող էր շրջվել, կարևոր էջ է ավելացնում մեր գալակտիկայի պատմության մեջ և օգնում է այն ավելի ճշգրիտ համեմատել այլ ոլորտապտույտ համակարգերի հետ:

Հետազոտությունը ներկայացվել է Բիրմինգհեմում Թագավորական աստղագիտական ընկերության Ազգային աստղագիտական հանդիպման ժամանակ:

Կարճ ասած

Համակարգչային մոդելները ցույց են տվել, որ Ծիր Կաթինի սկավառակը, հավանաբար, անցյալում շրջվել է 90 աստիճանով: Այս իրադարձությունը, 8–11 միլիարդ տարի առաջ Gaia-Sausage-Enceladus գալակտիկայի հետ բախման հետ մեկտեղ, բացատրում է աստղային հալոյի դանդաղ պտույտը: Շրջումը կարող էր ազդել նաև Արեգակնային համակարգի ուղեծրի վրա: Աշխատանքն օգնում է ավելի լավ հասկանալ մեր գալակտիկայի պատմությունը և նրա տեղը այլ ոլորտապտույտ համակարգերի շարքում: