Հետազոտություն․ Մարդու գլխուղեղի կենդանի հյուսվածքի գրեթե բոլոր նմուշներում հայտնաբերել միկրոպլաստիկ

Միկրո և նանոպլաստիկի մասնիկներ առկա են մարդու ուղեղի կենդանի հյուսվածքի գրեթե յուրաքանչյուր նմուշում։ Այս մասին վկայում է Nature Health ամսագրում հրապարակված հետազոտությունը։ Հեղինակների խոսքով՝ սա առաջին ուղղակի ապացույցն է կենդանի մարդկանց գլխուղեղի՝ պլաստիկով աղտոտվածության վերաբերյալ։ Ստացված արդյունքները համալրում են գիտական տվյալների արագորեն աճող բազան, որը մատնանշում է պլաստիկով աղտոտվածության և նյարդաբանական խանգարումների հնարավոր կապը։

Պլաստիկ՝ յուրաքանչյուր գլխուղեղում 

«Լի Ռ. և գործընկերներ»-ի ղեկավարությամբ իրականացված հետազոտությունն ընդգրկել է ուղեղի ուռուցք ունեցող 113 պացիենտների ախտահարված հյուսվածքի 156 նմուշ, ինչպես նաև հինգ հետմահու դոնորների առողջ հյուսվածքի 35 նմուշ։ Միկրոպլաստիկ է հայտնաբերվել ախտահարված հյուսվածքների նմուշների 99,4%-ում և առողջ հյուսվածքների նմուշների 100%-ում։ Հետազոտողները պլաստիկի ավելի բարձր կոնցենտրացիաներ են հայտնաբերել ուռուցքները շրջապատող հյուսվածքներում, քան առողջ հյուսվածքներում, ինչը վկայում է այն մասին, որ քաղցկեղով հիվանդների մոտ պլաստիկը կարող է ավելի ակտիվորեն ներթափանցել վնասված արյունաուղեղային պատնեշի միջով։

Կապ է հայտնաբերվել միկրոպլաստիկի մակերեսի և ուռուցքների պրոլիֆերացիայի միջև, սակայն հեղինակները ձեռնպահ են մնացել պատճառահետևանքային կապի մասին պնդումներից։ Այս աշխատանքը հիմնվում է 2025 թվականի փետրվարին Nature Medicine-ում հրապարակված Մեթյու Քեմպենի հոդվածի վրա, որը ցույց էր տվել, որ ուղեղի հյուսվածքը պարունակում է 7-30 անգամ ավելի շատ միկրոպլաստիկ, քան նույն մարդկանց լյարդի կամ երիկամների նմուշները։

Աճող մտահոգություն նեյրոդեգեներատիվ հիվանդությունների վերաբերյալ 

Գլխուղեղում պլաստիկի կուտակումը ուշադրություն է հրավիրել դեմենցիայի հետ հնարավոր կապի առումով։ Քեմպենի հետազոտությունը ցույց է տվել, որ դեմենցիա ունեցող մարդկանց ուղեղը պարունակում էր 3-5 անգամ ավելի շատ պլաստիկ, քան առողջներինը։

2026 թվականի մարտին Սիդնեյի տեխնոլոգիական համալսարանի հետազոտողների հրապարակած տվյալներով՝ առանձնացվել են հինգ կենսաբանական մեխանիզմներ, որոնցով միկրոպլաստիկը կարող է վնասել ուղեղը՝ իմունային բջիջների ակտիվացում, օքսիդատիվ սթրեսի ուժեղացում, արյունաուղեղային պատնեշի խատում, միտոքոնդրիալ ֆունկցիաների խանգարում և նեյրոնների վնասում։