ԱՄՆ-ի և Չինաստանի միջև ծավալվող տիեզերական նոր մրցավազքը միայն հեղինակության կամ գիտական հայտնագործությունների համար չէ: Լուսնի նկատմամբ ժամանակակից հետաքրքրության գլխավոր շարժիչ ուժը դրա ռեսուրսներն են: Այս մասին գրում է The New York Times-ը՝ Երկրի արբանյակի համար վերսկսված մրցակցությանը նվիրված իր ծավալուն նյութում:

Սառույց, հելիում-3 և ապագայի վառելիք

Ըստ պարբերականի տվյալների՝ առանցքային հետաքրքրություն է ներկայացնում ջուրը սառույցի տեսքով, որը, գիտնականների կարծիքով, կուտակվել է Լուսնի բևեռների մշտապես ստվերում գտնվող խառնարաններում: Այս սառույցը կարելի է վերածել խմելու ջրի, շնչելու համար թթվածնի և, որն առավել կարևոր է, հրթիռային վառելիքի (ջրածին և թթվածին):

Մեկ այլ չափազանց արժեքավոր ռեսուրս է հելիում-3-ը: Այս իզոտոպը գրեթե բացակայում է Երկրի վրա, սակայն մեծ քանակությամբ կարող է գտնվել լուսնային ռեգոլիտում: Երկրի վրա մեկ ֆունտ (մոտ 450 գրամ) հելիում-3-ն արժե շուրջ 9 միլիոն դոլար: Հեռանկարում այն դիտարկվում է որպես ապագայի թերմոմիջուկային ռեակտորների համար իդեալական վառելիք՝ մաքուր, բարձր արդյունավետությամբ և առանց ռադիոակտիվ թափոնների:

Բացի այդ, Լուսնի հակառակ կողմը իդեալական է խոշոր ռադիոաստղադիտակների տեղադրման համար. այն լիովին պաշտպանված է Երկրի ռադիոխլացումներից և թույլ է տալիս կատարել դիտարկումներ, որոնք անհնար են մեր մոլորակից:

ԱՄՆ-ն և Չինաստանն արդեն կայանների ծրագրեր են կազմում

ԱՄՆ-ն՝ Artemis ծրագրի միջոցով, և Չինաստանը՝ իր լուսնային ծրագրով, հստակ հայտարարել են Լուսնի հարավային բևեռի շրջանում մշտական կայաններ ստեղծելու մտադրության մասին. հենց այնտեղ են կենտրոնացված ջրային սառույցի հիմնական պաշարները:

  • NASA-ն պատրաստում է տիեզերագնացների վայրէջքը Artemis 3 առաքելության շրջանակներում (նախատեսվում է 2027–2028 թվականներից հետո):
  • Չինաստանը նույնպես ակտիվորեն աշխատում է սեփական անձնակազմով լուսնային ծրագրի վրա և չի թաքցնում առաջինը մշտական գիտական կայան կառուցելու ցանկությունը:

Artemis 2 ընթացիկ առաքելությունը

2026 թվականի ապրիլի 3-ին NASA-ն հրապարակեց Երկրի առաջին լուսանկարը՝ արված Orion նավից Artemis 2 առաքելության ժամանակ: Լուսանկարում մեր մոլորակը երևում է բարակ մահիկի տեսքով:

Artemis 2-ի մեկնարկը տեղի ունեցավ ապրիլի 1-ին: Սա ավելի քան 50 տարվա ընդմիջումից հետո դեպի Լուսին առաջին անձնակազմով թռիչքն է: Առաքելության հիմնական խնդիրն է փորձարկել Orion-ի բոլոր համակարգերը խորը տիեզերքի պայմաններում՝ նախքան մակերևույթին ապագա վայրէջքը:

Ի սկզբանե մեկնարկը նախատեսված էր մարտին, սակայն տեխնիկական խնդիրները (ներառյալ ջերմապաշտպան վահանի և այլ համակարգերի հետ կապված դժվարությունները) ստիպեցին տեղափոխել թողարկումն ապրիլի սկիզբ:

Կարճ ասած

ԱՄՆ-ի և Չինաստանի միջև լուսնային նոր մրցավազքը պայմանավորված է ոչ միայն Apollo-ի հաջողությունը կրկնելու ցանկությամբ, այլև պրագմատիկ տնտեսական և ռազմավարական շարժառիթներով: Լուսինը դիտարկվում է որպես ջրի, թթվածնի, հրթիռային վառելիքի և հազվագյուտ հելիում-3-ի պոտենցիալ աղբյուր, որը կարող է դառնալ ապագայի թերմոմիջուկային էներգետիկայի վառելիքը: Հենց Լուսնի հարավային բևեռի ռեսուրսների վերահսկողության համար պայքարն ու մշտական կայաններ ստեղծելու հնարավորությունն են որոշում այսօրվա տիեզերական մրցակցությունը: 2026 թվականի ապրիլի 1-ին մեկնարկած Artemis 2 առաքելությունը դարձել է կարևոր քայլ մարդու՝ Երկրի արբանյակի մակերևույթ վերադառնալու ճանապարհին: