Չինաստանի գիտությունների ակադեմիայի գիտնականների միջազգային թիմը ցույց է տվել, որ երիտասարդ Երկրի վրա ջրի զգալի մասը չի բարձրացել մակերևույթ, այլ «կողպվել է» մանտիայի հանքանյութերում: Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են հեղինակավոր Science ամսագրում:

Ինչպե՞ս է ջուրը հեռացել մոլորակի խորքերը

Երկար ժամանակ համարվում էր, որ Երկրի սառեցմանը զուգընթաց՝ գրեթե ողջ ջուրը համաշխարհային մագմայական օվկիանոսից բարձրացել է վեր և ձևավորել մակերևութային օվկիանոսները: Նոր փորձարկումները հերքում են այս պատկերը. ջրի հսկայական ծավալներ կարող էին մնալ մոլորակի ներսում:

Պրոֆեսոր Վենհուա Լուի ղեկավարությամբ գիտնականները վերակերտել են վաղ մանտիայի պայմանները՝ էքստրեմալ ճնշումն ու ջերմաստիճանը՝ օգտագործելով ալմաստե մամլիչ և լազերային տաքացում: Այս պայմաններում նրանք հետևել են բրիջմանիտի՝ Երկրի ստորին մանտիայի ամենատարածված հանքանյութի ձևավորմանը:

Պարզվել է, որ ջրածինն ակտիվորեն ներկառուցվում է բրիջմանիտի բյուրեղային ցանցում՝ կապվելով թթվածնի ատոմների հետ: Հետազոտությունը ցույց է տվել, որ մոլորակի սառեցման վաղ փուլերում ջրի զգալի մասը գնացել է հենց հանքանյութերի մեջ: Այս գործընթացը հատկապես արդյունավետ է եղել բարձր ջերմաստիճանների դեպքում. բյուրեղներում առաջացել են ավելի շատ «դատարկություններ», որոնք հեշտացրել են ջրածնի ներթափանցումը:

Ջրի աստիճանական վերադարձը մակերևույթ

Երկրի հետագա սառեցմանը զուգընթաց բրիջմանիտի՝ ջուրը պահելու հատկությունը նվազել է: Սա պայմաններ է ստեղծել զավթված ջրի դանդաղ վերադարձի համար դեպի մակերևույթ՝ ապարների հալման և հրաբխային ակտիվության միջոցով: Այսպիսով, օվկիանոսները կարող էին ձևավորվել ոչ թե միանգամից, այլ սնվել ներքին պահուստներից միլիարդավոր տարիների ընթացքում:

Հեղինակները նշում են, որ ջրի մի մասը կարող է մինչ օրս մնալ մանտիայի խորը շերտերում: Սա նշանակում է, որ ժամանակակից օվկիանոսները մոլորակի ընդհանուր ջրային հաշվեկշռի միայն մի մասն են արտացոլում: Թաքնված պահուստները, հավանաբար, կարևոր դեր են խաղացել կլիմայի երկարատև կայունության և Երկիրը կյանքի համար պիտանի դարձնելու գործում:

Կարճ ասած

Չինաստանի գիտությունների ակադեմիայի գիտնականները պարզել են, որ վաղ Երկրի վրա ջրի հսկայական ծավալներ «փակվել են» մանտիայի հանքանյութերում, հատկապես բրիջմանիտում: Փորձերը ցույց են տվել, որ բարձր ջերմաստիճաններում ջրածինն ակտիվորեն ներկառուցվել է բյուրեղային ցանցի մեջ, իսկ մոլորակի սառեցմանը զուգընթաց ջուրն աստիճանաբար վերադարձել է մակերևույթ հրաբխականության միջոցով: Սա փոխում է պատկերացումները մեր մոլորակի ջրային էվոլյուցիայի մասին: