Նախընտրելի
2026 թվականի հունվարի 8-ին NASA-ն հայտարարեց Միջազգային տիեզերական կայանից (ՄԿԿ) Crew-11 առաքելության չորս տիեզերագնացներին ժամկետից շուտ Երկիր վերադարձնելու որոշման մասին: Պատճառը անձնակազմի անդամներից մեկի առողջական խնդիրն է: Սա կլինի ՄԿԿ պատմության մեջ առաջին դեպքը, երբ տարհանում է իրականացվում առողջական վիճակի պատճառով, թեև իրավիճակը չի համարվում արտակարգ։
Ի՞նչ է տեղի ունեցել
Crew-11 առաքելությունը՝ NASA-ի տիեզերագնացներ Զենա Քարդմանը և Մայքլ Ֆինկեն, ճապոնացի Կիմիյա Յուին և ռուս Օլեգ Պլատոնովը, ՄԿԿ էին ժամանել 2025 թվականի օգոստոսի 1-ին SpaceX-ի Crew Dragon Endeavour նավով: Նախատեսվում էր, որ նրանք ուղեծրում կմնան վեց ամիս, սակայն հունվարի 7-ին առաջացած բժշկական խնդիրը փոխեց ծրագրերը:
Խնդիրն ի հայտ եկավ Քարդմանի և Ֆինկեի նախատեսված բաց տիեզերք դուրս գալուց առաջ, որը հետաձգվեց: NASA-ն չի հայտնում հիվանդ տիեզերագնացի անունը և ախտորոշման մանրամասները՝ հղում անելով գաղտնիությանը, սակայն ընդգծում է, որ վիճակը կայուն է:
«Սա վթարային վայրէջք չէ, թեև մենք միշտ պահպանում ենք նման հնարավորությունը և կանոնավոր մարզվում ենք», — հունվարի 8-ի մամուլի ասուլիսի ժամանակ նշել է NASA-ի ադմինիստրատոր Ջարեդ Այզեկմանը: Նա հավելել է, որ ՄԿԿ-ում չկա սարքավորում լիարժեք ախտորոշման և բուժման համար:
Առաջին բժշկական տարհանումը ՄԿԿ պատմության մեջ
ՄԿԿ-ն մշտապես բնակեցված է 2000 թվականի նոյեմբերից, և սա քառորդ դարի ընթացքում առաջին դեպքն է, երբ անձնակազմը ժամկետից շուտ վերադառնում է բժշկական պատճառներով: NASA-ի գլխավոր բժշկական սպա Ջեյմս Փոլկը նշել է, որ վիճակագրորեն նման միջադեպեր սպասվում էին երեք տարին մեկ անգամ:
«Սա օպերացիոն խնդիր չէ: Սա աշխատանքի ընթացքում ստացված վնասվածք չէ», — պարզաբանել է Փոլկը: «Այն հիմնականում կապված է միկրոգրավիտացիայի բարդ պայմանների և ախտորոշման համար սարքավորումների սահմանափակ լինելու հետ»:
Crew-11-ի մեկնումից հետո կայանում ժամանակավորապես կմնան երեք հոգի՝ ամերիկացի Քրիստոֆեր Ուիլյամսը և ռուսներ Սերգեյ Կուդ-Սվերչկովն ու Սերգեյ Միկաևը:
Ե՞րբ կվերադառնան տիեզերագնացները
Crew-11-ի վայրէջքի ստույգ ամսաթիվը դեռ որոշված չէ. այն կհայտարարվի առաջիկա օրերին, երբ հաստատվի նավի պատրաստվածությունը և եղանակային պայմանները: Crew Dragon Endeavour-ն արդեն կայանում է, ուստի տեխնիկապես վերադարձը հնարավոր է մոտ ժամանակներս:
Կարճ ասած
NASA-ն ՄԿԿ պատմության մեջ առաջին անգամ ժամկետից շուտ կվերադարձնի Crew-11 անձնակազմը բժշկական պատճառներով. տիեզերագնացի վիճակը կայուն է, բայց պահանջում է բուժում Երկրի վրա: Սա վթար չէ, այլ ծրագրված որոշում առաքելության ավարտին: Իրավիճակը վերահսկողության տակ է և ևս մեկ անգամ ընդգծում է տիեզերական բժշկության սահմանափակումները:
