Մարդկության հետաքրքրությունը Մարսի նկատմամբ արագորեն աճում է: Եթե ընդամենը մի քանի տարի առաջ Կարմիր մոլորակը ընկալվում էր բացառապես որպես գիտական հետազոտությունների օբյեկտ, ապա այսօր ավելի ու ավելի հաճախ են քննարկվում դրա ապագա յուրացման և նույնիսկ մշտական բնակավայրերի ստեղծման ծրագրերը: Ամենահավակնոտ նախագծերից մեկը դարձել է Nüwa մարսյան քաղաքի հայեցակարգը, որը նախատեսված է մինչև մեկ միլիոն մարդու բնակության համար:

Գիտական առաքելություններից դեպի մարսյան քաղաքի գաղափարը 

Նման գաղափարների զարգացմանը թափ հաղորդեցին միանգամից մի քանի տիեզերական առաքելություններ, որոնք հասան Մարս 2021 թվականին: Դրանց թվում են ԱՄԷ-ի Hope առաքելությունը, չինական Tianwen-1-ը և ամերիկյան Perseverance մարսագնացը: Փորձագետները հատուկ նշանակություն են տալիս հենց Միացյալ Արաբական Էմիրությունների ծրագրին, քանի որ այն մինչև 2117 թվականը Մարսի վրա միջազգային բնակավայր ստեղծելու երկարաժամկետ ռազմավարության մաս է կազմում: 

Այս ֆոնին Mars Society միջազգային կազմակերպությունը հայտարարեց լիարժեք մարսյան քաղաք-պետության մշակման մրցույթ: Ի տարբերություն գիտական բազաների ավանդական նախագծերի, մասնակիցներին առաջարկվեց ստեղծել մշտական բնակավայրի հայեցակարգ, որը ունակ կլինի ինքնուրույն ապահովել մեկ միլիոն բնակչի կյանքը: Ամենաշատ քննարկվող նախագծերից մեկը դարձավ Nüwa-ն, որը մշակվել է Sustainable Offworld Network (SONet) միջազգային թիմի կողմից՝ Abiboo Studio ճարտարապետական բյուրոյի հետ համատեղ:

Քաղաք ժայռի ներսում. պաշտպանություն ճառագայթումից և ծայրահեղ պայմաններից 

Նախագծի հիմնական առանձնահատկությունն այն է, որ քաղաքը առաջարկվում է կառուցել ոչ թե մակերևույթի վրայի գմբեթների տակ, այլ ուղղահայաց ժայռի ներսում: Բնակելի և աշխատանքային տարածքները պետք է տեղակայվեն մինչև 150 մետր խորությամբ թունելների համակարգում: 

Նման լուծումը թույլ կտա բնական ճանապարհով պաշտպանել բնակիչներին տիեզերական ճառագայթումից, ջերմաստիճանի ծայրահեղ տատանումներից և Մարսի մթնոլորտի ու քաղաքի ներքին տարածության միջև ճնշման տարբերությունից: Ընդ որում, մշակողները հատուկ ուշադրություն են դարձրել ոչ միայն անվտանգության հարցերին, այլև ապագա գաղութարարների հոգեբանական հարմարավետությանը: Համալիրի ներսում նախատեսված են բուսականությամբ, այգիներով, փոքր ջրավազաններով և հասարակական տարածքներով մեծ կանաչ գմբեթներ: Հեղինակների մտահղացմամբ՝ նման գոտիները պետք է փոխհատուցեն գետնի տակ ապրելը և ստեղծեն սովորական քաղաքային միջավայրի զգացողություն:

Ինքնաբավ գաղութ սեփական տնտեսությամբ 

Նախագծի հեղինակները ելնում էին նրանից, որ ապագա քաղաքը պետք է առավելագույնս անկախ լինի Երկրից: Մարսի վրա նախատեսվում է արտադրել սննդամթերք, շինանյութեր, հագուստ, տեխնիկա, տրանսպորտ և կյանքի համար գրեթե ամեն անհրաժեշտ բան: 

Ներմուծել նախատեսվում է միայն ամենաբարդ բաղադրիչները, օրինակ՝ ժամանակակից էլեկտրոնիկան: Էներգիայի աղբյուր կդառնան արևային էլեկտրակայանները և ատոմային էներգետիկան: Մակերևույթի վրա կտեղակայվեն գյուղատնտեսական համալիրներ, որտեղ կաճեցվեն բույսեր: Բնակիչների սննդակարգի մեջ կմտնեն նաև արհեստականորեն աճեցված միսը, միջատները և ջրիմուռները: 

Մշակողները հաշվարկել են, որ 200 հազար բնակչություն ունեցող քաղաքի կենսագործունեությունն ապահովելու համար պահանջվում է շուրջ 187,5 մլն խորանարդ մետր օդ: Հենց այդ պատճառով ժայռի ներսում շինարարությունը դիտարկվում է որպես մթնոլորտը պահպանելու և պաշտպանիչ կառույցների ստեղծման ծախսերը նվազեցնելու ամենաարդյունավետ եղանակ:

Ճանապարհ դեպի առաջին մարսյան մեգապոլիս 

Ըստ նախագծի՝ Nüwa-ն կդառնա մարսյան հինգ քաղաքների ցանցի մայրաքաղաքը, որոնցից յուրաքանչյուրը կկարողանա ընդունել 200-ից մինչև 250 հազար բնակիչ: Դրանց միջև կգործի մարդատար արագընթաց երկաթուղային հաղորդակցություն: Քաղաքներից մեկը նախատեսվում է տեղակայել Մարսի հյուսիսային բևեռին ավելի մոտ, որտեղ նախատեսվում է ջրային սառույցի արդյունահանում: 

Շինարարությունը նախատեսվում է իրականացնել փուլ առ փուլ: Առաջին տասը տարիների ընթացքում սարքավորումները և տեխնիկան կմատակարարվեն Երկրից: Մշակողների գնահատմամբ՝ առաջին տասնամյակի ավարտին քաղաքում կկարողանան բնակվել շուրջ 10 հազար մարդ: Մեկ գաղութարարի տեղափոխման արժեքը գնահատվում է մոտ 300 հազար դոլար, ընդ որում՝ յուրաքանչյուր վերաբնակիչ պետք է դառնա գաղութի աշխատուժի մաս: 

Նախագծի ստեղծողները հավատացած են, որ անհրաժեշտ ֆինանսավորման և քաղաքական կամքի առկայության դեպքում Nüwa-ի շինարարությունը կարող է սկսվել արդեն XXI դարի միջնամասում, իսկ դարավերջին քաղաքը կկարողանա դառնալ լիովին գործող բնակավայր: Առայժմ Nüwa-ն գոյություն ունի միայն ճարտարապետական հայեցակարգի տեսքով: Այնուամենայնիվ, նախագծի հեղինակներն արդեն առաջարկում են այն օգտագործել ոչ միայն որպես Մարսի ապագա գաղութացման մոդել, այլև որպես հարթակ՝ շինարարության, էկոլոգիայի, էներգետիկայի, կենսաբանության և ծայրահեղ պայմաններում մարդու կյանքի կազմակերպման ոլորտներում նոր տեխնոլոգիաների մշակման համար:

Հիմնված է BBC Science Focus-ի նյութերի վրա