Բրիտանական Կոլումբիայի համալսարանից ֆիզիկոսներ Սյունյույ Լյանը և Արիել Ժիտնիցկին առաջադրել են մի արտասովոր հիպոթեզ. Մեծ հադրոնային կոլայդերի (ՄՀԿ) աշխատանքում առեղծվածային խափանումները կարող են լինել արագացուցչի կողքով մութ նյութի անցման անուղղակի նշան: Աշխատանքն ընդունվել է հրատարակման Physical Review D ամսագրում:

Ինչ է UFO-ն կոլայդերում

Տարիներ շարունակ ՄՀԿ-ի ներսում ֆիքսում են տարօրինակ ազդանշաններ, որոնք ֆիզիկոսներն անվանում են UFO՝ «չբացահայտված ընկնող օբյեկտներ»: Դրանք պրոտոնների փնջի հանկարծակի կորուստներն են: Սովորաբար դրանք կապում են փնջի մեջ միկրոսկոպիկ փոշու հայտնվելու հետ: Սակայն մնում է հարցը. հստակ ի՞նչն է ցնցում այդ փոշին ամենամաքուր և ճշգրիտ գիտական գործիքներից մեկի ներսում:

Հիպոթեզ մութ նյութի մասին

Հեղինակների կարծիքով՝ պատճառ կարող են լինել աքսիոն-քվարկային նուգետները (AQN)՝ մութ նյութի հիպոթետիկ ձևը: Դրանք խիտ մակրոսկոպիկ օբյեկտներ են՝ մինչև մեկ կիլոգրամ զանգվածով: Եթե նման օբյեկտը թռչի Երկրի միջով կոլայդերից մոտավորապես 100 կիլոմետրի սահմաններում, դրանից առաջացող թույլ ակուստիկ հարվածային ալիքը տեսականորեն ընդունակ է չնչին չափով ցնցել արագացուցիչը: Դա կարող է բավարար լինել, որպեսզի փոշեհատիկները թափվեն պրոտոնների փնջի մեջ և խափանում առաջացնեն:

«ՄՀԿ-ն կարելի է պատկերացնել որպես հսկայական և արտակարգ նուրբ շվեյցարական ժամացույց, որը շարունակում է աշխատել՝ չնայած շուրջը եղած անհամար փոքր խանգարումներին: Մեր մոդելում մութ նյութի կտորը, անցնելով Երկրի միջով տասնյակ կիլոմետրեր հեռավորության վրա, կարող է ստեղծել փոքրիկ թրթռում՝ ինչպես ժամացույցի տակի սեղանին թեթև խփելը»,- բացատրել են հետազոտողները:

Ինչպես ստուգել հիպոթեզը

Ֆիզիկոսների հաշվարկներով՝ նման իրադարձությունները պետք է թողնեն բնորոշ «հետք». 27 կիլոմետրանոց թունելի հաջորդական կետերում երկու վայրկյանի սահմաններում երեք և ավելի փոխկապակցված (կորելացված) խափանումներ: Ազդանշանի ուժգնությունն ընդ որում պետք է մոտ հինգ անգամ բարձր լինի ֆոնային աղմուկից:

Ստուգման համար նոր սարքավորում չի պահանջվի. ՄՀԿ-ն արդեն ունի փնջի մոնիտորինգի համակարգ: Հեղինակներն առաջարկում են վերանայել խափանումների մասին արխիվային տվյալները՝ նման հետքի որոնման համար: Հեռանկարում նմանատիպ մոտեցում կարելի է կիրառել նաև այլ խոշոր արագացուցիչներում՝ ստեղծելով մութ նյութի ակուստիկ դետեկտորների ցանց:

Կարճ ասած

Կանադացի ֆիզիկոսները ենթադրել են, որ Մեծ հադրոնային կոլայդերի տարօրինակ խափանումները կարող են կապված լինել մութ նյութի հիպոթետիկ օբյեկտների՝ աքսիոն-քվարկային նուգետների անցման հետ: Նման օբյեկտներից առաջացած թույլ հարվածային ալիքն ընդունակ է փոշին թափել պրոտոնների փնջի մեջ: Բնորոշ նշանը կարճ ժամանակում մի քանի փոխկապակցված խափանումներն են: Հիպոթեզը կարելի է ստուգել փնջի մոնիտորինգի արխիվային տվյալներով: Աշխատանքն ընդունվել է հրատարակման Physical Review D ամսագրում: