Հայաստանը պետք է զարգացնի տեխնոլոգիական մասնագիտացումը և միավորի ջանքերը հարևան երկրների հետ, որպեսզի իր տեղը զբաղեցնի արհեստական բանականության (ԱԲ) գլոբալ տնտեսությունում: Այս մասին հայտարարել է NVIDIA-ի ֆիզիկական ԱԲ-ի սիմուլյացիայի ուղղությամբ փոխնախագահ Ռև Լեբարեդյանը՝ ելույթ ունենալով Երևանում անցկացվող Digitec 2026 համաժողովում: Նրա կարծիքով՝ ոչ մի երկիր, անկախ չափերից, ունակ չէ ինքնուրույն ընդգրկել AI-ինդուստրիայի բոլոր մակարդակները, ուստի Հարավային Կովկասին անհրաժեշտ է զարգացնել համատեղ տեխնոլոգիական էկոհամակարգ:

Լեբարեդյանը, որն արդեն երրորդ տարին անընդմեջ մասնակցում է Digitec-ին, նշել է, որ նման միջազգային միջոցառման անցկացումը փոքր երկրում ինքնին ուշագրավ է: Նրա խոսքով՝ Հայաստանն ունի իր մասշտաբների համար անհամաչափ մեծ թվով տեխնոլոգիական մասնագետներ և ընկերություններ: Դրան նպաստում են ինչպես տեղական տեխնոլոգիական միջավայրը, այնպես էլ արտերկրի հայկական սփյուռքը:

Սակայն, կարծում է NVIDIA-ի ներկայացուցիչը, երկրի ներուժը պետք չէ գնահատել բացառապես սեփական շուկայի միջոցով:

Հայաստանին անհրաժեշտ է տարածաշրջանային, այլ ոչ թե մեկուսացված տեխնոլոգիական ռազմավարություն

Լեբարեդյանն ընդգծել է, որ նույնիսկ հետագա տնտեսական աճի դեպքում Հայաստանը կմնա չափազանց փոքր շուկա՝ արհեստական բանականության ինդուստրիայի բոլոր ուղղություններն ընդգրկող լիարժեք տեխնոլոգիական էկոհամակարգ ինքնուրույն պահպանելու համար:

Հետևաբար, երկրին անհրաժեշտ է գտնել իր գործառույթն ավելի լայն միջազգային համակարգում և դառնալ մի հարթակ, որը ոչ միայն զարգացնում է սեփական տեխնոլոգիաները, այլև հնարավորություններ է տրամադրում շուկայի մյուս մասնակիցներին:

Հենց այսպիսի դեր է նա առաջարկում վերապահել Digitec-ին. համաժողովը պետք է միավորի հարևան երկրներին, միջազգային ընկերություններին, ներդրողներին և գործընկերներին՝ պայմաններ ստեղծելով համատեղ աշխատանքի համար:

Լեբարեդյանի կարծիքով՝ սա առանձնահատուկ նշանակություն ունի Հարավային Կովկասի համար: Չնայած տարածաշրջանի երկրների չափերի և հնարավորությունների տարբերություններին՝ նրանց համատեղ ներուժը կարող է զգալիորեն ավելի բարձր լինել, քան նրանցից յուրաքանչյուրի հնարավորություններն առանձին-առանձին:

Որպես օրինակ՝ նա բերել է AI-ինդուստրիայի կառուցվածքը, որը կարելի է պայմանականորեն բաժանել հինգ մակարդակի՝ էներգետիկա, կիսահաղորդիչներ, ենթակառուցվածքներ, մոդելներ և հավելվածներ: Այս սեգմենտներից յուրաքանչյուրը լայնածավալ ուղղություն է, որը պահանջում է զգալի ռեսուրսներ, գիտելիքներ և մասնագիտացում:

Լեբարեդյանի խոսքով՝ նույնիսկ խոշորագույն պետությունները չեն կարող ինքնուրույն զարգացնել այս տեխնոլոգիական շղթայի բոլոր բաղադրիչները: Հետևաբար, տարածաշրջանի երկրներն արժե, որ բաշխեն ջանքերը, մասնագիտանան առանձին ուղղություններով և փոխանակվեն մշակումներով ու հնարավորություններով:

Նման մոտեցումը, կարծում է նա, ունակ է բերել ոչ միայն տնտեսական օգուտ, այլև նպաստել խաղաղության ամրապնդմանն ու ապագա սերունդների կյանքի որակի բարելավմանը:

Գլոբալ ներդրումները AI-ենթակառուցվածքներում՝ հնարավորություն տարածաշրջանի համար

Լեբարեդյանն առանձին կանգ է առել Հայաստանի համար տեխնոլոգիական զարգացման տնտեսական նշանակության վրա: Նրա խոսքով՝ երկիրը չունի զգալի բնական պաշարներ, որոնց վրա կարող էր կառուցել երկարաժամկետ բարգավաճում, ուստի տեխնոլոգիական էկոհամակարգի ստեղծումը նրա համար սկզբունքային նշանակություն ունի:

Նա ընդգծել է տեխնոլոգիաների, տնտեսության և պետության կայունության միջև փոխկապակցվածությունը. առանց տեխնոլոգիական էկոհամակարգի անհնար է ստեղծել ամուր տնտեսական հիմք, իսկ առանց դրա՝ ապահովել երկրի երկարաժամկետ զարգացումը:

Առանձնապես կարևոր պահ նա անվանել է արհեստական բանականության զարգացման ներկայիս փուլը: NVIDIA-ի ներկայացուցչի գնահատմամբ՝ առաջիկա տարիներին AI-ենթակառուցվածքներում գլոբալ ներդրումները կկազմեն մի քանի տրիլիոն դոլար:

Խոսքը հաշվողական հզորությունների և ենթակառուցվածքների այլ տարրերի մեջ կատարվող մասշտաբային ներդրումների մասին է, որոնք անհրաժեշտ են արհեստական բանականության մշակման և ներդրման համար: Լեբարեդյանը կարծում է, որ այդ ներդրումների նույնիսկ փոքր մասնաբաժինը, եթե ներգրավվի Հարավային Կովկաս, կարող էր էականորեն ազդել տարածաշրջանի տնտեսական հեռանկարների վրա:

Հետևաբար, ընդգծել է նա, գործել անհրաժեշտ է արդեն հիմա, քանի դեռ ձևավորվում է նոր տեխնոլոգիական ենթակառուցվածքը:

Հայաստանը՝ որպես միջազգային հարթակ տեխնոլոգիական ընկերությունների համար

Ելույթի ավարտին Լեբարեդյանը կոչ է արել միջազգային ընկերություններին և մասնագետներին դիտարկել Հայաստանը որպես աշխատանքի, տեխնոլոգիաների մշակման և փորձի փոխանակման լրացուցիչ հարթակ:

Նրա մտահղացմամբ՝ երկիրը պետք է դառնա միջազգային տեխնոլոգիական թիմերի համար յուրօրինակ երկրորդ տուն՝ մի վայր, ուր կարելի է գալ՝ արտադրանք ստեղծելու, գաղափարներով փոխանակվելու և գործընկերություն զարգացնելու համար:

Այս դիրքորոշումն արձագանքում է Digitec 2026-ի հիմնական հայեցակարգին՝ World AI Hub-ին: Եռօրյա միջոցառման շրջանակում Երևանում հավաքվել են NVIDIA-ի, OpenAI-ի, AWS-ի, Dell Technologies-ի, AMD-ի, Mozilla-ի և միջազգային այլ ընկերությունների ներկայացուցիչներ, ինչպես նաև ներդրողներ և պետական կառույցների ներկայացուցիչներ:

Գլխավոր խնդիրը, որը մատնանշել է Լեբարեդյանը, դուրս է գալիս առանձին ընկերությունների ներգրավման կամ հաշվողական կենտրոնների կառուցման շրջանակներից: Հայաստանին անհրաժեշտ է ներկառուցվել միջազգային տեխնոլոգիական շղթայում, դրանում գտնել սեփական մասնագիտացումը և միաժամանակ օգնել ձևավորել Հարավային Կովկասի ավելի սերտորեն կապակցված էկոհամակարգ: Հենց այլ երկրների հետ համագործակցելու կարողությունը, այլ ոչ թե բոլոր ուղղություններն ինքնուրույն ընդգրկելու փորձը, կարող է դառնալ գլոբալ AI-տնտեսությանը տարածաշրջանի մասնակցության առանցքային պայմաններից մեկը: