Նոյեմբերի 20-ին Երևանում բացվել է Digitec 2026 միջազգային տեխնոլոգիական համաժողովն ու ցուցահանդեսը, որի գլխավոր թեման այս տարի դարձել է արհեստական բանականությունը (ԱԲ): Երեք օրվա ընթացքում NVIDIA-ի, OpenAI-ի, AWS-ի, Dell Technologies-ի, AMD-ի և միջազգային այլ ընկերությունների ներկայացուցիչները, ներդրողները, ինժեներներն ու պետական գործիչները կքննարկեն գլոբալ AI-տնտեսության զարգացումը և դրա տարածաշրջանային կենտրոններից մեկը դառնալու Հայաստանի հնարավորությունները:
Այս տարի միջոցառումն անցկացվում է World’s New AI Hub կարգախոսի ներքո: Խոսքը ոչ միայն երկիր միջազգային տեխնոլոգիական ընկերություններ ներգրավելու և հաշվողական ենթակառուցվածքներ ստեղծելու, այլև համաշխարհային շուկայում մրցունակ արտադրանք ստեղծելու համար անհրաժեշտ սեփական գիտական, ինժեներական և արտադրական կարողությունների զարգացման մասին է:
Բացելով համաժողովը՝ Հայաստանի բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության և արհեստական բանականության նախարար Դավիթ Թադևոսյանը նշել է, որ վերջին տարիներին բարձր տեխնոլոգիական ոլորտը դարձել է ազգային տնտեսության նշանակալի մասը: Այժմ դրան բաժին է ընկնում երկրի տնտեսության շուրջ 7%-ը: Սակայն, նախարարի կարծիքով, այս ցուցանիշը չպետք է դառնա Հայաստանի հավակնությունների սահմանը:
Թադևոսյանն ընդգծել է, որ տեխնոլոգիական ճյուղը պետք է վերածվի ողջ տնտեսության արտադրողականության և մրցունակության բարձրացման գլխավոր շարժիչ ուժերից մեկի: Դրա համար երկրին անհրաժեշտ է ծրագրային ապահովման և տեխնոլոգիական ծառայությունների առավելապես զարգացումից անցում կատարել սեփական հետազոտական, ինժեներական և արտադրական հնարավորությունների ստեղծմանը:
Տեխնոլոգիական ծառայություններից դեպի սեփական մշակումներ
Նախարարի խոսքով՝ այս նպատակին հասնելու համար անհրաժեշտ է երեք բաղադրիչ՝ բարձր որակավորում ունեցող մասնագետներ, ժամանակակից ենթակառուցվածքներ և գիտության ու բիզնեսի արդյունավետ փոխգործակցություն:
Որպես այս ուղղությամբ արված քայլերից մեկը՝ Թադևոսյանը նշել է կառավարության հաստատած ֆիզիկական արհեստական բանականության ոլորտի կրթական ծրագիրը: Այն նախատեսված է յոթ տարվա համար և ենթադրում է միջազգային մակարդակի մասնագետների ներգրավում՝ ԱԲ-ն և ֆիզիկական աշխարհը միավորող տեխնոլոգիաների վրա աշխատելու ունակ կադրեր պատրաստելու նպատակով:
Որպես երկրորդ կարևոր ուղղություն՝ նախարարն առանձնացրել է հաշվողական ենթակառուցվածքները: Նրա խոսքով՝ Հայաստանում արդեն գործում են տվյալների մշակման կենտրոններ, իսկ մոտ ապագայում դրանց զարգացումը պետք է երկրին լրացուցիչ հնարավորություններ ապահովի միջազգային մակարդակով մրցակցելու համար:
Ընդ որում, մասնագետների և հաշվողական հզորությունների առկայությունն ինքնին դեռ չի նշանակում, որ երկրում ձևավորվել է լիարժեք AI-էկոհամակարգ: Դրա համար անհրաժեշտ է զարգացնել սեփական գիտելիքները, տեխնոլոգիաներն ու արտադրանքը, ինչպես նաև պայմաններ ստեղծել պետության, բիզնեսի և գիտական համայնքի միջև համագործակցության համար:
Հենց այսպիսի խնդիր է, ըստ Թադևոսյանի, արտացոլում World AI Hub հայեցակարգը, որն ընտրվել է որպես Digitec 2026-ի թեմա:
Հայաստանը միջազգային գործընկերներին առաջարկում է միասին կառուցել AI-հաբ
Հայաստանի Առաջատար տեխնոլոգիաների ձեռնարկությունների միության (ԱՏՁՄ / UATE) նախագահ Արմեն Քոչարյանը, ելույթ ունենալով բացմանը, հայտարարել է, որ այսօր հարցն արդեն այն չէ, թե ով է ներդնելու արհեստական բանականությունը, այլ այն, թե ով է այն ստեղծելու:
Նրա խոսքով՝ Digitec-ը պետք է դառնա կառավարություններին, ներդրողներին և տեխնոլոգիական ընկերություններին միավորող հարթակ՝ AI-տնտեսության ողջ շղթայի համատեղ զարգացման համար՝ էներգետիկայից և կիսահաղորդիչներից մինչև տվյալների մշակման կենտրոններ, հիմնարար մոդելներ և կորպորատիվ լուծումներ:
Քոչարյանն ընդգծել է, որ Հայաստանը ձգտում է դիրքավորվել որպես արհեստական բանականության հաշվողական հզորությունների տարածաշրջանային կենտրոն և զարգացնել ինքնիշխան AI-ենթակառուցվածքներ, խորքային տեխնոլոգիաներ, հետազոտություններ և մշակումներ:
Առանձին ուշադրություն նա հատկացրել է մասնագետների նոր սերնդի պատրաստմանը: Հայաստանի կառավարության և ԱՏՁՄ-ի պետություն-մասնավոր գործընկերության ձևաչափով իրականացվող ArmaTech ծրագրի շրջանակում երկրի տարբեր մարզերում արդեն ստեղծվել է ավելի քան 650 ինժեներական և ռոբոտաշինական աշխատարան: Դրանք երեխաներին անվճար հասանելիություն են տրամադրում ինժեներիայի, ռոբոտաշինության, արհեստական բանականության և ձեռներեցության դասընթացներին:
Քոչարյանի կարծիքով՝ տեխնոլոգիական էկոհամակարգի զարգացումը պետք է ընթանա միաժամանակ բոլոր մակարդակներում՝ նախնական ինժեներական կրթությունից մինչև խոշոր հաշվողական կենտրոնների և հետազոտական ստորաբաժանումների ստեղծում:
Նա նաև կոչ է արել միջազգային ներդրողներին միջոցներ ներդնել Հայաստանում գլոբալ մրցունակ AI-ընկերությունների ստեղծման գործում, տեխնոլոգիական ձեռնարկություններին՝ այստեղ մշակել և մասշտաբավորել իրենց լուծումները, իսկ այլ երկրների կառավարություններին՝ զարգացնել անդրսահմանային համագործակցությունը, համատեղ ենթակառուցվածքներն ու թվային միջանցքները:
ԱՏՁՄ նախագահի խոսքով՝ առանձնահատուկ նշանակություն ունի հարևան երկրների հետ փոխգործակցությունը. տարածաշրջանը պետք է դառնա մի տարածք, որտեղ ընկերությունների համար հարմար կլինի բիզնես ստեղծել, ներդրումներ ներգրավել և դուրս գալ միջազգային շուկաներ:
Եռօրյա քննարկումներ AI-տնտեսության ապագայի շուրջ
Digitec 2026-ն անցկացվում է նոյեմբերի 20-22-ը Meridian Expo Center-ում: Ծրագրում հայտարարված է 125 խոսնակ, որոնք ներկայացնում են NVIDIA, OpenAI, AWS, Dell Technologies, AMD, Mozilla, Revolut, JetBrains, Agile Robots և այլ ընկերություններ: Համաժողովը միավորում է տեխնոլոգիական բիզնեսի, պետական կառույցների ներկայացուցիչներին, ներդրողներին և միջազգային փորձագիտական համայնքներին:
Ծրագիրն ընդգրկում է արհեստական բանականության զարգացման հինգ մակարդակ՝ էներգետիկա, կիսահաղորդիչներ, ենթակառուցվածքներ, մոդելներ և հավելվածներ: Մասնակիցները կքննարկեն, թե որ ռեսուրսներն են սահմանափակում AI-ի հետագա զարգացումը, ինչպես փոքր երկրները կարող են իրենց տեղը զբաղեցնել ձևավորվող տեխնոլոգիական տնտեսությունում և ինչ հնարավորություններ է բացում թվային մոդելներից անցումը ռոբոտների և ինքնավար համակարգերի:
Երկրորդ օրվա կենտրոնական իրադարձությունների թվում է Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի զրույցը NVIDIA-ի ֆիզիկական ԱԲ-ի սիմուլյացիայի ուղղությամբ փոխնախագահ Ռև Լեբարեդյանի հետ: Նրանք կքննարկեն, թե ինչ քայլեր են անհրաժեշտ հայկական AI-հաբի գաղափարն իրականություն դարձնելու համար:
Ծրագրում ներառված են նաև Firebird-ի համահիմնադիրներ Ալեքսանդր Եսայանի և Ռազմիկ Հովակիմյանի ելույթները Հայաստանում AI-գործարանի կառուցման վերաբերյալ, NVIDIA-ի տեխնիկական սեսիաները և ֆիզիկական արհեստական բանականության ու ռոբոտաշինության հեռանկարների քննարկումները:
Երրորդ օրը Հայաստանի, Ղազախստանի, Հունաստանի և Բուլղարիայի ներկայացուցիչները կքննարկեն AI-ինքնիշխանության և տարածաշրջանային տեխնոլոգիական կենտրոնների ձևավորման հարցերը: Հիմնական ծրագիրը կեզրափակի Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Քայլաշ Սատյարթին, որը հանդես կգա արհեստական բանականության զարգացման և կարգավորման ժամանակ մարդկային կարեկցանքն ու էթիկական ասպեկտները հաշվի առնելու անհրաժեշտության մասին ելույթով:
Բացի հիմնական համաժողովից, Digitec-ը ներառում է տեխնոլոգիական ցուցահանդես՝ ավելի քան 200 ընկերությունների մասնակցությամբ, Startup Alley հարթակ՝ 64 ստարտափների համար, գործարար հանդիպումներ միջազգային ընկերությունների և ներդրողների հետ, ինչպես նաև ArmRobotics ազգային առաջնության եզրափակիչը:
Այսպիսով, Digitec 2026-ը դառնում է հարթակ՝ քննարկելու ոչ միայն տեխնոլոգիական հեռանկարները, այլև ձևավորվող AI-տնտեսությանը Հայաստանի մասնակցության գործնական պայմանները: Երկրի առջև ծառացած գլխավոր հարցն այն է, թե արդյոք այն կկարողանա դուրս գալ տեխնոլոգիական ծառայությունների մատակարարի դերի շրջանակներից և վերածվել մի վայրի, որտեղ ստեղծվում են սեփական մշակումներ, ենթակառուցվածքներ և գլոբալ շուկայում մրցակցելու ունակ ընկերություններ:










