2025 թվականի ընթացքում քրեական աղբյուրներում հայտնաբերված գողացված տվյալների բազաներում գտնվել է հանրաճանաչ գաղտնաբառերի մենեջերների 1,1 միլիոն մաստեր-գաղտնաբառ: Նման տվյալներ է բերում ամերիկյան SpyCloud ընկերությունը 2026 թվականի զեկույցում: Մաստեր-գաղտնաբառը բացում է հասանելիությունը պահոցին, որտեղ կարող են գտնվել էլփոստի, բանկային ծառայությունների, սոցիալական ցանցերի և աշխատանքային համակարգերի հաշվառման տվյալները: Հետևաբար, դրա գողությունը կարող է վտանգի տակ դնել միանգամից բազմաթիվ հաշիվներ:

Տվյալների պաշտպանության Haspbox ընկերության տեխնիկական տնօրեն Ալեքսանդր Գուսևը «Газета.Ru»-ին պատմել է, թե ինչպես են չարագործները հափշտակում մաստեր-գաղտնաբառերը և ինչ միջոցներն են օգնում նվազեցնել հաքերային հարձակման ռիսկը:

Ինչպես են հաքերները գողանում մաստեր-գաղտնաբառերը

Գաղտնաբառերի մենեջերները սովորաբար չեն պահում մաստեր-գաղտնաբառը բաց տեսքով: Հետևաբար, նույնիսկ մշակողի սերվերի կոտրումը պարտադիր չէ, որ չարագործներին հնարավորություն տա մտնել օգտատերերի հաշիվներ: Այնուամենայնիվ, հանցագործները կարող են ստանալ գաղտնի համակցությունն այլ եղանակներով.

1. Ֆիշինգ: Օգտատերին ցույց են տալիս կեղծ էջ կամ պատուհան, որը նմանակում է գաղտնաբառերի մենեջերի ինտերֆեյսը: Եթե մարդն այնտեղ է մուտքագրում մաստեր-գաղտնաբառը, տվյալները հայտնվում են չարագործների ձեռքում: Հատկապես վտանգավոր են նամակների և հաղորդագրությունների հղումները, որոնք առաջարկում են հրատապ հաստատել հաշվառման տվյալները կամ վերականգնել հասանելիությունը:

2. Լրտեսական ծրագրային ապահովում: Համակարգչի վնասաբեր ծրագիրը կարող է գրանցել ստեղնաշարի սեղմումները, լուսանկարել էկրանը և որսալ այլ տվյալներ: Նման իրավիճակում նույնիսկ երկար ու բարդ գաղտնաբառը չի երաշխավորում պաշտպանություն: Գուսևը օրինակ է բերել LastPass-ի հետ 2022 թվականին տեղի ունեցած միջադեպը. չարագործը վարակել էր ընկերության աշխատակցի անձնական համակարգիչը և ստացել նրա մաստեր-գաղտնաբառը, ինչից հետո կարողացել էր շրջանցել բազմագործոն ստուգումը:

3. Թույլ կամ կրկնակի օգտագործվող գաղտնաբառ: Եթե մարդը միևնույն համակցությունն օգտագործում է մի քանի կայքերում, դրանցից մեկում տեղի ունեցած արտահոսքը կարող է օգնել հանցագործներին ստանալ հասանելիություն նաև գաղտնաբառերի մենեջերին: Հատկապես վտանգավոր են կարճ գաղտնաբառերը, տարածված համակցությունները և արտահայտությունները, որոնք հնարավոր է կռահել ավտոմատացված գործիքների միջոցով:

Մաստեր-գաղտնաբառի պաշտպանության յոթ կանոն

1. Հնարեք երկար, եզակի գաղտնաբառ: Մաստեր-գաղտնաբառը պետք է տարբերվի մյուս բոլորից: Փորձագետը խորհուրդ է տալիս օգտագործել առնվազն 16 նշան երկարությամբ արտահայտություն կամ հինգից յոթ պատահական բառերի համակցություն: Կարևոր է, որ համակցությունը չկրկնվի այլ ծառայություններում և հնարավոր չլինի հեշտությամբ կռահել հաշվի սեփականատիրոջ մասին տեղեկություններով:

2. Միացրեք բազմագործոն նույնականացումը: Պաշտպանության լրացուցիչ մակարդակը բարդացնում է հասանելիությունը պահոցին նույնիսկ այն դեպքում, եթե գաղտնաբառը վտանգված է: Հնարավորության դեպքում արժե ընտրել ապարատային անվտանգության բանալի կամ ֆիշինգի նկատմամբ կայուն այլ մեթոդներ, օրինակ՝ FIDO2-ի և WebAuthn-ի վրա հիմնված լուծումներ: Կախված ծառայությունից՝ դրանք կարող են օգտագործել ապարատային բանալի, կենսաչափություն կամ PIN-կոդ:

3. Մի մուտքագրեք մաստեր-գաղտնաբառը կասկածելի պատուհաններում: Եթե կայքն անսպասելիորեն առաջարկում է ապաարգելափակել գաղտնաբառերի մենեջերը, ավելի լավ է փակել պատուհանը և ինքնուրույն բացել պաշտոնական հավելվածը կամ բրաուզերի ընդլայնումը: Մի հետևեք կասկածելի նամակների և հաղորդագրությունների հղումներին, նույնիսկ եթե դրանք նման են ծանոթ ծառայության ծանուցումների:

4. Օգտագործեք տեղական ապաարգելափակում: Սարքի կենսաչափությունը կամ PIN-կոդը թույլ են տալիս ավելի հազվադեպ մուտքագրել մաստեր-գաղտնաբառը ձեռքով: Սա նվազեցնում է լրտեսական ծրագրային ապահովման կողմից դրա որսման հավանականությունը, որը ֆիքսում է ստեղնաշարի սեղմումները: Այնուամենայնիվ, տեղական ապաարգելափակումը չի պաշտպանում վնասաբեր ծրագրերի բոլոր տեսակներից, ուստի չի փոխարինում անվտանգության մյուս միջոցներին:

5. Կանոնավոր կերպով թարմացրեք ծրագրային ապահովումը: Տեղադրեք օպերացիոն համակարգի, բրաուզերի և գաղտնաբառերի մենեջերի ընդլայնումների թարմացումները: Մի օգտագործեք կոտրված ծրագրեր և կասկածելի աղբյուրների հավելվածներ. դրանք կարող են պարունակել վնասաբեր կոդ, որն զգայուն տվյալներ գողանալու ունակություն ունի:

6. Պահպանեք պահուստային կոդերը անվտանգ վայրում: Բազմագործոն նույնականացման վերականգնման պահուստային կոդերն ավելի լավ է պահել օֆլայն՝ օրինակ, թղթի վրա պաշտպանված վայրում: Դրանք մի թողեք բաց նշումներում, նամակագրություններում կամ այն ​​նույն սարքից հասանելի փաստաթղթերում, որտեղ գտնվում է գաղտնաբառերի մենեջերը:

7. Նախապես պատրաստեք գործողությունների պլան արտահոսքի դեպքում: Եթե դուք մուտքագրել եք մաստեր-գաղտնաբառը կասկածելի էջում կամ կասկածում եք համակարգչի վարակմանը, մի փոխեք այն նույն պոտենցիալ վտանգված սարքից: Նախ օգտագործեք մեկ այլ՝ ակնհայտորեն մաքուր սարք: Դրանից հետո հարկավոր է փոխել մաստեր-գաղտնաբառը, ավարտել ակտիվ նստաշրջանները (սեանսները), հեռացնել անհայտ վստահելի սարքերը և փոխել առավել կարևոր հաշիվների գաղտնաբառերը՝ առաջին հերթին հիմնական էլեկտրոնային փոստի, բանկային և աշխատանքային ծառայությունների:

Ինչու միայն մաստեր-գաղտնաբառի փոփոխությունը կարող է բավարար չլինել

Եթե չարագործն արդեն ստացել է հասանելիություն սարքին կամ հաշիվներին, մաստեր-գաղտնաբառի պարզ փոփոխությունը պարտադիր չէ, որ լուծի խնդիրը: Օրինակ, հանցագործները կարող են գողանալ cookie ֆայլերը, որոնք թույլ են տալիս պահպանել լիազորված նստաշրջանը: Այդ դեպքում նրանք երբեմն շարունակում են օգտվել հաշվից նույնիսկ գաղտնաբառը փոխելուց հետո:

Հետևաբար, վտանգման կասկածի դեպքում կարևոր է չսահմանափակվել միայն մաստեր-գաղտնաբառի փոխարինմամբ. անհրաժեշտ է հետ կանչել (չեղարկել) ակտիվ նստաշրջանները, ստուգել վստահելի սարքերի ցանկը, վերացնել հնարավոր վարակումը և փոխել պահոցի ներսում գտնվող գաղտնաբառերը՝ սկսելով առավել կարևոր հաշվառման տվյալներից:

Գաղտնաբառերի մենեջերը շարունակում է մնալ պաշտպանության օգտակար գործիք. այն օգնում է ստեղծել եզակի համակցություններ և չկրկնել դրանք տարբեր կայքերում: Սակայն նման պահոցի անվտանգությունը կախված է ոչ միայն հենց ծառայության հուսալիությունից, այլև այն բանից, թե ինչպես է օգտատերը պաշտպանում մաստեր-գաղտնաբառը և այն սարքը, որից հասանելիություն է ստանում իր տվյալներին: