Արհեստական բանականությունը փոխում է պատկերացումները այն մասին, թե աշխարհի որ տարածաշրջաններն ունեն ռազմավարական նշանակություն։ ԱՄՆ-ի և Չինաստանի մրցակցությունը ծավալվում է միաժամանակ տեխնոլոգիական և աշխարհաքաղաքական հարթություններում, ընդ որում՝ մի ոլորտում առավելությունը մյուսում հաղթանակ չի երաշխավորում։ Այս մասին գրում է Bloomberg Opinion-ի սյունակագիր Հել Բրանդսը։

«Տեխնոլոգիաները մշտապես փոխվում են, իսկ աշխարհագրությունը շատ ավելի մշտական է։ Բայց նորարարությունները շարունակաբար վերաձևում են աշխարհի ռազմավարական աշխարհագրությունը՝ փոխելով առանցքային տարածքների նշանակությունն ու արժեքը», — նշում է Բրանդսը։

Ներկայիս դիմակայության պարադոքսն այն է, որ Վաշինգտոնը փորձում է զսպել Պեկինի տեխնոլոգիական աճը, մինչդեռ ամերիկյան ընկերությունները գնալով ավելի ակտիվ են օգտագործում չինական ԱԲ մոդելները։ Այս կախվածությունը դարձել է The Washington Post-ի առանձին նյութի թեմա, որտեղ խոսվում է ամերիկյան ԱԲ-տնտեսությունում չինական մշակումների աճող դերի մասին։

Գոլորշուց մինչև սիլիկոն

Բրանդսը ԱԲ-ն համեմատում է նախկին տեխնոլոգիաների հետ, որոնք փոխել են աշխարհաքաղաքականությունը։ Առագաստը, իսկ հետո՝ գոլորշին, բացեցին «եվրոպական համաշխարհային գերիշխանության դարաշրջանը», ներքին այրման շարժիչը Մերձավոր Արևելքը վերածեց «ոսկե հանքի և վառոդի տակառի», իսկ միջուկային զենքը ամրապնդեց Սառը պատերազմի գերտերությունների կարգը։ ԱԲ-ն, գրում է նա, «կրկին փոխում է ռազմավարական իրավիճակը»։ Bloomberg-ը այս հոդվածը նկարագրում է որպես պատմություն այն մասին, թե ինչպես է տեխնոլոգիան «փոխում աշխարհաքաղաքականության բուն լանդշաֆտը»։ Այն շարունակում է Բրանդսի նախորդ սյունակները, որտեղ նա նախազգուշացնում էր, որ ԱԲ ոլորտում Ամերիկայի առաջատարությունը կրճատվում է։

Կախվածություն մրցակցից

Ինչպես Պեկինից հայտնում է The Washington Post-ի լրագրող Դևիդ Ջ. Լինչը, ամերիկացի պաշտոնյաները պնդում են, որ Moonshot AI-ը իր մոդելները ստեղծել է ամերիկյան տեխնոլոգիական ընկերություններից մշակումների «չարամիտ» հափշտակման միջոցով։ Բացի այդ, նրանք ընկերությունը համարում են Չինաստանի կոմունիստական կուսակցության ծրագրի մաս, որի նպատակը ամերիկյան բիզնեսը էժան չինական ԱԲ-ից կախված դարձնելն է։

Այս կախվածությունն ամռանը ուժեղացավ։ Հուլիսին Moonshot-ը ներկայացրեց Kimi K3-ը՝ 2,8 տրիլիոն պարամետր ունեցող մոդել, որը ընկերությունը անվանում է բաց կշիռներով աշխարհի ամենամեծ ԱԲ համակարգը։ Ընկերության խոսքով՝ K3-ը իր հնարավորություններով մոտ է Anthropic-ի առաջատար Fable մոդելին։ Ավելի ուշ Թրամփի վարչակազմը մեղադրեց Moonshot-ին, որ այն օգտագործել է «թաքնված», բայց պարտադիր չէ անօրինական մեթոդներ և K3-ը ստեղծել է Fable-ի հիման վրա։ Պեկինում անօրինական «դիստիլյացիայի» վերաբերյալ մեղադրանքները անվանեցին «անհիմն»։

Ինչպես գրում է Fortune-ը, ամերիկյան ստարտափներն ու Fortune 500-ի ցանկում ընդգրկված ընկերությունները անաղմուկ ավելացնում են չինական մոդելները իրենց աշխատանքում, որպեսզի վերահսկեն ԱԲ-ի ծախսերը։ Պարբերականի տվյալներով՝ Anthropic-ի Fable-ում գեներացիան արժե 50 դոլար մեկ միլիոն թոքենի համար, իսկ DeepSeek-V4-Pro-ում՝ մոտ 0,87 դոլար։ Associated Press-ի հաղորդմամբ՝ Coinbase-ը հայտարարել է, որ անցնում է չինական մոդելների, որպեսզի կրճատի ծախսերը։ Բացի այդ, AP-ն հայտնում է, որ OpenRouter հարթակում մեկ ամսվա ընթացքում ամենահայտնի հինգ մոդելներն էլ չինական էին։

Երբեմն հենց Վաշինգտոնի քաղաքականությունն էր խաղում նրա մրցակցի օգտին։ Z.ai ընկերությունը հունիսին թողարկեց GLM-5.2 մոդելը՝ այն բանից կարճ ժամանակ անց, երբ արտահանման սահմանափակումների պատճառով Anthropic-ի Fable և Mythos մոդելները ավելի քան երկու շաբաթ անհասանելի էին։ «Ամերիկյան մոդելի նկատմամբ սահմանափակումները կարող են ակնթարթորեն հնարավորություններ բացել չինացի մրցակցի համար», — AP-ին ասել է մոդելների գնահատման Arena հարթակի գլխավոր տնօրեն Անաստասիոս Անգելոպուլոսը։

Չինական մոդելները կրճատում են հետ մնալը, բայց խզումը պահպանվում է

Չնայած չինական ԱԲ արդյունաբերության արագ աճին՝ լիարժեք տեխնոլոգիական հավասարության մասին խոսելը դեռ վաղ է։ Անգելոպուլոսի գնահատմամբ՝ եթե հաշվի առնվի հնարավորությունների ամբողջ սպեկտրը, չինական մոդելները դեռևս զիջում են ամերիկյան առաջատար համակարգերին։

Միևնույն ժամանակ, չինական մշակումների տարածումը հարցեր է առաջացնում նաև հենց ԱՄՆ-ի ներսում։ Կոնգրեսը ստուգում է այն ամերիկյան ընկերություններին, որոնք օգտագործում են չինական ԱԲ մոդելներ, քանի որ այդպիսի պրակտիկան վերաբերում է ոչ միայն բիզնեսի ծախսերին, այլև երկրի տեխնոլոգիական անվտանգությանը։

Mozilla-ի տեխնիկական տնօրեն Ռաֆֆի Կրիկորյանը տեղի ունեցող փոփոխությունները ձևակերպել է այսպես․ «Բաց առաջատար եզրը գնալով ավելի հաճախ չինական է դառնում»։

Վաշինգտոնի համար սա նշանակում է, որ Պեկինի հետ մրցակցությունը չի կարելի սահմանափակել տեխնոլոգիաների արտահանման սահմանափակումներով կամ հաշվարկային հզորությունների համար պայքարով։ Նույնիսկ եթե ամերիկյան ընկերությունները պահպանում են առավելությունը ամենաառաջադեմ համակարգերում, չինական մոդելները կարող են հաղթել գնի և հասանելիության հաշվին։

Արդյունքում արհեստական բանականությունը միաժամանակ մի քանի ուղղություններով փոխում է աշխարհի ռազմավարական քարտեզը։ ԱՄՆ-ը շարունակում է մրցել Չինաստանի հետ տեխնոլոգիական առաջնորդության համար, բայց միաժամանակ իր սեփական բիզնեսը ավելի ու ավելի ուժեղ է կախված դառնում չինացի մշակողների լուծումներից։ Եվ հենց այս հակասությունն է դառնում ամերիկյան ռազմավարության գլխավոր մարտահրավերներից մեկը։