Ավստրալիացի ասպիրանտ Լինդա Լոզուրդոն լաբորատորիայում վերարտադրել է մահացող աստղերում տեղի ունեցող քիմիական գործընթացները։ Արդյունքն ապշեցուցիչ էր. արհեստական աստղային փոշու մեջ հայտնաբերվել են բարդ օրգանական մոլեկուլներ, որոնք կարող էին դառնալ մեր մոլորակի վրա կյանքի «սերմերը»։

Ինչպես է անցել փորձարկումը

Սիդնեյի համալսարանի հետազոտողները ապակե խողովակներից դուրս են մղել օդը, դրանք լցրել ազոտի, ածխաթթու գազի և ացետիլենի խառնուրդով և տվել բարձր լարում՝ մոտ 10 000 վոլտ։ Առաջացած մարող պարպումը նմանակում էր ծերացող աստղերի և գերնոր աստղերի մնացորդների մերձակայքում գտնվող պլազմայի պայմանները։

Խողովակների ներսում գտնվող սիլիցիումային տակդիրների վրա նստել են ածխածնային փոշու մասնիկներ։ Սպեկտրալ վերլուծությունը ցույց է տվել, որ այդ մասնիկները պարունակում են բարդ մոլեկուլներ՝ կազմված ածխածնից, ջրածնից, թթվածնից և ազոտից՝ այսպես կոչված CHON-մոլեկուլներ։ Հենց դրանք են կենդանի օրգանիզմների համար անհրաժեշտ բազմաթիվ օրգանական նյութերի հիմքը։

Լաբորատոր փոշու ինֆրակարմիր «դրոշմները» իդեալականորեն համընկել են տիեզերքում դիտարկվող իրական տիեզերական նյութի ազդանշանների հետ։

Ինչու՞ է սա կարևոր

Մոտ 4,56 միլիարդ տարի առաջ երիտասարդ Երկիրն ենթարկվում էր երկնաքարերի և գիսաստղերի ինտենսիվ ռմբակոծության։ Առաջատար տեսություններից մեկի համաձայն՝ հենց դրանք են մոլորակ հասցրել օրգանական միացությունները, որոնք հիմք են դարձել կյանքի առաջացման համար։

Այժմ գիտնականները կարող են չսպասել հերթական աստղակերպի անկմանը։ Տիեզերական նյութի քիմիան կարելի է ուսումնասիրել անմիջապես լաբորատորիայում՝ վերարտադրելով աստղային «մսուրների» և մահացող աստղերի թաղանթների պայմանները։

Ի՞նչ է սպասվում հետո

Թիմը ծրագրում է ստեղծել տարբեր տեսակի լաբորատոր փոշու ինֆրակարմիր սպեկտրների ընդարձակ տվյալների բազա։ Աստղագետները կկարողանան այդ տվյալները համադրել իրական աստղագոյացման շրջանների դիտարկումների հետ և ստանալ Տիեզերքի քիմիական էվոլյուցիայի ավելի ճշգրիտ պատկերը, ինչպես նաև, հնարավոր է, հասկանալ, թե ինչ երթուղիներով են կյանքի մոլեկուլները հասել Երկիր։

Կարճ ասած

Սիդնեյի համալսարանի ասպիրանտ Լինդա Լոզուրդոն լաբորատոր պայմաններում վերարտադրել է մահացող աստղերի քիմիան և արհեստական փոշու մեջ հայտնաբերել բարդ CHON-մոլեկուլներ՝ օրգանական քիմիայի առանցքային բաղադրիչները։ Փորձարկումը ճշգրտությամբ վերարտադրել է իրական տիեզերական նյութի սպեկտրալ «դրոշմները»։ Այս բացահայտումն օգնում է հասկանալ, թե ինչպես կարող էին օրգանական մոլեկուլները հայտնվել երիտասարդ Երկրի վրա և հիմք դառնալ կյանքի առաջացման համար։ Աշխատանքը հրապարակվել է The Astrophysical Journal ամսագրում։