Աստղագետները հեռավոր տիեզերքում հայտնաբերել են մի հսկայական կառուցվածք, որը չի տեղավորվում ժամանակակից կոսմոլոգիական (տիեզերաբանական) և ոչ մի մոդելի մեջ։ 1,3 միլիարդ լուսատարի տրամագծով գալակտիկաների «Մեծ օղակը» լուրջ մարտահրավեր է նետում Տիեզերքի համասեռության հիմնարար սկզբունքին։

Ի՞նչ են գտել գիտնականները

Բացահայտումն արել է Կենտրոնական Լանկաշիրի համալսարանի աստղագետ Ալեքսիա Լոպեսը։ Այս կառուցվածքից եկող լույսը մեզ է հասնում 6,9 միլիարդ տարում։ Իր ձևով «Մեծ օղակը» հիշեցնում է գինու շշի խցանահան՝ մի պարույր, որը մեր տեսանկյունից տեսանելի է որպես կանոնավոր օղակ։

Կառուցվածքը չի պատկանում տիեզերական օբյեկտների հայտնի դասերից և ոչ մեկին։ Հայտնի ամենախոշոր օղակաձև գոյացությունները՝ բարիոնային ակուստիկ տատանումները (օսցիլյացիաները), ունեն մոտ մեկ միլիարդ լուսատարի ֆիքսված տրամագիծ։ «Մեծ օղակը» զգալիորեն ավելի մեծ է և այլ կերպ է կառուցված։

Կրկնակի առեղծված

Իրավիճակը բարդացնում է այն, որ երկնքի նույն հատվածում և նույն հեռավորության վրա 2021 թվականին Լոպեսի թիմն արդեն հայտնաբերել էր մեկ այլ անոմալիա՝ գրեթե 3 միլիարդ լուսատարի երկարությամբ «Հսկայական աղեղը»։ Երկու կառուցվածքներն էլ գտնվում են տիեզերքի միևնույն շրջանում, ինչը դրանց հայտնվելն էլ ավելի խորհրդավոր է դարձնում։

Հիմնարար սկզբունքի խախտումը

Համաձայն կոսմոլոգիական սկզբունքի՝ բավականաչափ մեծ մասշտաբներում Տիեզերքը պետք է լինի համասեռ և իզոտրոպ. նյութը բաշխված է գրեթե հավասարաչափ։ Տեսականորեն նմանատիպ կառուցվածքների առավելագույն չափը չպետք է գերազանցի մոտավորապես 1,2 միլիարդ լուսատարին։

«Մենք մեր տեսական մոդելում նման կառուցվածքներ չէինք սպասում», — նշել է Ալեքսիա Լոպեսը։

Հնարավոր բացատրություններ

Առայժմ գոյություն ունեցող տեսություններից ոչ մեկը չի կարող լիովին բացատրել «Մեծ օղակի» բնույթը։ Դիտարկվող վարկածների թվում են՝

Ռոջեր Փենրոուզի կոնֆիգուրացիոն ցիկլիկ կոսմոլոգիան, որը կանխատեսում է նման օղակների հայտնվելը.

Տիեզերական լարերը՝ տարածության և ժամանակի հիպոթետիկ թելանման դեֆեկտները, որոնք առաջացել են վաղ Տիեզերքում։

Սակայն այս գաղափարներից և ոչ մեկը դեռևս համոզիչ հաստատում չի ստացել։

Հետազոտությունը հրապարակվել է «Journal of Cosmology and Astroparticle Physics» (JCAP) ամսագրում։

Կարճ ասած

Աստղագետ Ալեքսիա Լոպեսը հայտնաբերել է «Մեծ օղակը»՝ 1,3 միլիարդ լուսատարի տրամագծով մի կառուցվածք, որը խախտում է Տիեզերքի համասեռության կոսմոլոգիական սկզբունքը։ Ավելի վաղ գտնված «Հսկայական աղեղի» հետ միասին այն չի տեղավորվում հայտնի և ոչ մի մոդելի մեջ։ Գիտնականները դեռևս չեն կարողանում բացատրել այս հսկայական գոյացությունների բնույթը, ինչը կարող է պահանջել տիեզերքի կառուցվածքի մասին հիմնարար պատկերացումների վերանայում։