Արևային և քամու էներգետիկան՝ մարտկոցային կուտակիչների հետ համակցված, այժմ ապահովում են շուրջօրյա էլեկտրամատակարարում ավելի ցածր գնով, քան հանածո վառելիքը՝ լավագույն բնական ռեսուրսներ ունեցող տարածաշրջաններում։ Այս մասին վկայում է Վերականգնվող էներգետիկայի միջազգային գործակալության (IRENA) նոր զեկույցը, որը հրապարակվել է չորեքշաբթի օրը։ Հետազոտության արդյունքները հայտնվել են համաշխարհային էներգետիկ ճգնաժամի ֆոնին, որը կտրուկ արագացրել է էկոլոգիապես մաքուր այլընտրանքային էներգիայի աղբյուրների պահանջարկը, գրում է MTU Solutions-ը։

Էներգիայի արժեքի բեկումնային պահը

IRENA-ի «Վերականգնվող էներգետիկա 24/7. հուսալի արևային և քամու էներգիայի տնտեսագիտությունը» զեկույցում հաստատվել է, որ կուտակիչներով արևային կայանների էլեկտրաէներգիայի արտադրության նորմավորված արժեքը կազմում է 54-ից 82 դոլար՝ մեկ ՄՎտ·ժ-ի դիմաց՝ բարձրորակ ռեսուրսներ ունեցող շրջաններում։ Համեմատության համար՝ Չինաստանում նոր ածխային էլեկտրակայանների կառուցումն արժենում է 70–85 դոլար՝ ՄՎտ·ժ-ի համար, իսկ նոր գազային կայանները համաշխարհային մասշտաբով՝ ավելի քան 100 դոլար։

2010 թվականից ի վեր տեղադրման ընդհանուր ծախսերը նվազել են 87%-ով արևային ֆոտովոլտային համակարգերի և 55%-ով ցամաքային քամու կայանքների համար, մինչդեռ մարտկոցային կուտակիչների արժեքը նվազել է 93%-ով։ IRENA-ն կանխատեսում է հետագա նվազում մոտ 30%-ով մինչև 2030 թվականը, ինչը պոտենցիալ հնարավորություն կտա առավել արդյունավետ օբյեկտներում նորմավորված արժեքը իջեցնել 50 դոլարից ցածր։

«Վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների անհուսալիության մասին հնամենի փաստարկն այլևս հիմնավոր չէ։ Այսօր դրանք ի վիճակի են ապահովել հուսալի շուրջօրյա էլեկտրամատակարարում», — հայտարարել է IRENA-ի գլխավոր տնօրեն Ֆրանչեսկո Լա Կամերան։ Նրա խոսքով՝ «Փոխվել է ամբողջ էներգահամակարգի տնտեսագիտությունը։ Մարտկոցների ոլորտում հեղափոխությունը նվազեցրել է ծախսերը և արագացրել էներգիայի կուտակման համակարգերի զարգացումը»։ ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիու Գուտերեշն այս եզրակացությունները անվանել է ապացույց այն բանի, որ «այժմ հնարավոր է այլ ուղի»՝ ընդգծելով. «Վերականգնվող էներգետիկան դառնում է գնալով ավելի մատչելի, հուսալի և անվտանգ տարբերակ»։

Մաքուր էներգիայի արտահանման կտրուկ աճ

Զեկույցի հրապարակումը համընկել է չինական արևային վահանակների արտահանման ռեկորդային ցուցանիշների հետ։ Ember-ի տվյալներով՝ մարտին Չինաստանն արտահանել է 68 գիգավատ արևային արտադրանք՝ երկու անգամ ավելի, քան փետրվարին, և 49%-ով ավելի բարձր, քան 2025 թվականի օգոստոսին սահմանված նախորդ ռեկորդը։ Նույն ամսում 50 երկիր գրանցել է չինական արևային արտադրանքի ներմուծման պատմական առավելագույն ցուցանիշներ։

Արտահանման թռիչքը պայմանավորված էր երկու գործոնով՝ ապրիլի 1-ի մոտեցմամբ, որը Չինաստանում ֆոտովոլտային արտադրանքի արտահանման հարկային արտոնությունների չեղարկման ամսաթիվն է, ինչպես նաև Մերձավոր Արևելքում շարունակվող հակամարտության ֆոնին հանածո վառելիքից կախվածությունը նվազեցնելու երկրների ձգտումով։ Մարտին արևային վահանակների, մարտկոցների և էլեկտրամոբիլների ընդհանուր չինական արտահանումը տարեկան կտրվածքով աճել է 70%-ով և հասել ռեկորդային 21,9 միլիարդ դոլարի։