նախընտրելի դարձնել
NASA-ն հայտարարել է նոր պայմանագրերի մասին՝ Լուսին բեռներ հասցնելու, տիեզերական ապարատներ արձակելու և ապագա լուսնային ենթակառուցվածքի տարրեր ստեղծելու համար։ Առանցքային նախագծերից մեկը միջուկային էներգիայով աշխատող PROMISE լուսնագնացն է, որը պետք է սկսի ուսումնասիրել Լուսնի հարավային բևեռի շրջանը 2028 թվականի վերջին։ Այս բոլոր նախաձեռնությունները կոչված են հարթակ նախապատրաստելու լուսնային բազայի կառուցման համար, որը գործակալությունը նախատեսում է ստեղծել մինչև 2032 թվականը։
NASA-ն իր ծրագրերի մասին հայտարարել է նոյեմբերի 7-ին՝ Քենեդու անվան տիեզերական կենտրոնի տարածքում անցկացված Max Power միջոցառման ժամանակ։ Որոշումների փաթեթը ներառում է բեռների առաքման նոր տասնամյա՝ Commercial Lunar Payload Services 2 (CLPS 2) ծրագիրը՝ պայմանագրերի մինչև 10 մլրդ դոլար ընդհանուր արժեքով, VADR առևտրային արձակումների ծրագրի ֆինանսավորման ընդլայնումը և մի քանի նոր լուսնային առաքելությունների նախապատրաստումը։
NASA-ի ղեկավար Ջարեդ Այզեքմանի խոսքով՝ CLPS-ի նախկին սխեման ենթադրում էր առաքելությունների բավական խիստ կազմակերպում. պայմանագրերն ընդգրկում էին աշխատանքների ամբողջ համալիրը, ինչը հարմար էր տարեկան մեկ կամ երկու արձակման համար։ Դրանց թվի ավելացման դեպքում գործակալությանը հարկավոր կլինի ավելի ճկուն բաշխել առանձին առաջադրանքները և փոխել առաքելությունների կազմը, հայտնում է Space.com-ը։
NASA-ն փոխում է Լուսին բեռների առաքման համակարգը
CLPS 2 նոր ծրագրի շրջանակում NASA-ն ընտրել է ութ ընկերություն, որոնք կկարողանան մրցակցել Լուսնի մակերևույթ սարքավորումներ, գիտական գործիքներ և այլ բեռներ հասցնելու պայմանագրերի համար։ Ցանկում ընդգրկվել են Blue Origin-ը, Firefly Aerospace-ը, Intuitive Machines-ը, ispace-U.S.-ը, Lockheed Martin-ը, Northrop Grumman-ը, SpaceX-ը և Voyager Technologies-ը։
Տասնամյա ժամանակահատվածի համար պայմանագրերի առավելագույն ընդհանուր արժեքը կազմում է 10 մլրդ դոլար։ Սա արդեն տրված պատվերների գումարը չէ, այլ ծրագրի ֆինանսավորման վերին սահմանը։
Միաժամանակ NASA-ն CLPS-ի գործող պայմանագրի առավելագույն արժեքը 2,6 մլրդ դոլարից հասցրել է 4,2 մլրդ դոլարի։ Լրացուցիչ միջոցները պետք է աջակցեն լուսնային բազայի կառուցման ծրագրի առաջին փուլին՝ Moon Base Phase One-ին։
Այսպիսով, գործակալությունը ոչ միայն ավելացնում է հնարավոր կապալառուների թիվը, այլև ստեղծում է սարքավորումների առաքման ավելի ճկուն համակարգ։ Այն պետք է հնարավորություն տա ավելի հաճախ բեռներ ուղարկել Լուսին և աստիճանաբար զարգացնել ապագա անձնակազմով արշավախմբերի համար անհրաժեշտ ենթակառուցվածքը։
Միջուկային էներգիայով աշխատող PROMISE լուսնագնացը կուղևորվի դեպի Լուսնի հարավային բևեռ
Մեկ այլ կարևոր հայտարարություն վերաբերում է PROMISE (Polar Rover for Observation, Mapping, and In-Situ Exploration) առաքելությանը։ NASA-ն նախատեսում է այս ապարատը Լուսին ուղարկել 2028 թվականի վերջին։
Նախագծի հիմքում Perseverance և Curiosity մարսագնացների ինժեներական մոդելն է՝ ըստ էության Մարսի ուսումնասիրության համար մշակված ապարատների երկրային փորձարկման համանմանակը։ NASA-ն մտադիր է այն վերասարքավորել Լուսնի վրա աշխատելու համար։
PROMISE-ը կստանա միջուկային էներգետիկ կայանք, հորատման համակարգ և գիտական գործիքներ։ Լուսնագնացը պետք է ուսումնասիրի Լուսնի հարավային բևեռի շրջանը, փնտրի ցնդող նյութեր և ջրային սառույցի պաշարներ, ինչպես նաև տվյալներ հավաքի տեղական երկրաբանական կառուցվածքի մասին։
Ապարատը հասցնելու համար NASA-ն ընտրել է Blue Origin-ին։ Պայմանագրի բազային արժեքը կազմում է 94 մլն դոլար, իսկ նախատեսված լրացուցիչ տարբերակը կարող է այն ավելացնել ևս 140 մլն դոլարով՝ կախված աշխատանքի արդյունքներից։ Ընկերությունը պետք է լուսնագնացը Լուսնի մակերևույթ հասցնի Blue Moon Mark 1 վայրէջքային ապարատի միջոցով։
Հարավային բևեռի ուսումնասիրությունն առանձնահատուկ նշանակություն ունի ապագա լուսնային բազայի համար. NASA-ն ակնկալում է այնտեղ հայտնաբերել պաշարներ, որոնք հնարավոր կլինի օգտագործել Լուսնի վրա մարդկանց երկարատև ներկայության պայմաններում։
Արբանյակներ, նավիգացիա և հետախուզման նոր եղանակներ
Լուսնի վրա վայրէջք նախատեսող առաքելություններից բացի՝ NASA-ն ընդլայնում է Venture-Class Acquisition of Dedicated and Rideshare (VADR) ծրագիրը, որը կապված է առևտրային արձակումների և ուղեծրում բեռների փոխադրման հետ։
Գործակալությունը վեց պատվեր է տվել Arrow Science and Technology, Blue Origin և Impulse Space ընկերություններին՝ ընդհանուր մոտ 1,3 մլրդ դոլար արժեքով։ Նրանք պետք է ցուցադրեն առևտրային տիեզերական լոգիստիկայի հնարավորությունները, այդ թվում՝ բեռների տեղափոխումը երկրամերձ և լուսնային ուղեծրերի միջև։
Նախատեսված առաջադրանքների թվում են CAPSTONE 2 ապարատի միջոցով նավիգացիոն տեխնոլոգիաների փորձարկումները և MoonFall անօդաչու սարքերով լուսնային մակերևույթի հետախուզումը։ Արձակումների համար կօգտագործվեն Blue Origin-ի New Glenn, SpaceX-ի Falcon 9 և Relativity Space-ի Terran R հրթիռները։
NASA-ն առանձին պայմանագիր է կնքել SpaceX-ի հետ. ընկերությունը պետք է 2028 թվականին Starship-ի միջոցով ուղեծիր դուրս բերի լուսնային կապի արբանյակներ։ Դրանք կդառնան Լուսնի շուրջ ապագա կապի ցանցի հիմքը։ Հայեցակարգով այս համակարգը կնմանի Starlink-ին, սակայն նախատեսված կլինի լուսնային տարածությունում կապ ապահովելու համար։
Բացի այդ, NASA-ն Honeybee Robotics-ին, Redwire-ին և Yank Technologies-ին հանձնարարել է մշակել miniCAST փոքր աշտարակի բաղադրիչները, որը կմիավորի Լուսնի վրա էներգամատակարարման և կապի համակարգերը։
Լուսնային բազան կկառուցվի երեք փուլով
Բոլոր նոր պայմանագրերը NASA-ի ավելի լայն ռազմավարության մաս են կազմում, որի նպատակն է ստեղծել ենթակառուցվածք՝ Լուսնի վրա մարդու մշտական ներկայության համար։ Գործակալությունն այն բաժանել է երեք հաջորդական փուլի։
· Առաջին փուլ՝ մինչև 2029 թվականը։ Ռոբոտացված հետազոտություններ, տեխնոլոգիաների և ենթակառուցվածքային լուծումների փորձարկումներ, սարքավորումների առևտրային առաքում։
· Երկրորդ փուլ՝ 2029-ից 2032 թվականները։ Ապագա բազայի համար անհրաժեշտ ենթակառուցվածքի հետագա ծավալում։
· Երրորդ փուլ։ Լուսնային բազայի լիարժեք աշխատանքի մեկնարկ։
Այսպիսով, NASA-ն նախատեսում է նախ ավտոմատ ապարատների միջոցով նախապատրաստել տարածքը, ապա աստիճանաբար անցնել անձնակազմով արշավախմբերի համար ենթակառուցվածքի ստեղծմանը։
10 մլրդ դոլարի պայմանագրերը, PROMISE լուսնագնացը, կապի արբանյակներն ու առևտրային տրանսպորտային համակարգերի փորձարկումները մեկ ծրագրի մասեր են։ Գործակալությունը ձգտում է ապագա արշավախմբերը դարձնել ոչ թե առանձին այցելություններ Լուսին, այլ նրա մակերևույթին մարդկանց ավելի երկարատև ներկայության հիմք։
