Մինչև 2030 թվականը ամբողջ ցանցային տրաֆիկի ավելի քան 40%-ը կարող է կապված լինել արհեստական բանականության հետ։ Ընդ որում, ենթակառուցվածքի հիմնական ծանրաբեռնվածությունը կստեղծեն ոչ թե օգտատերերի հարցումները, այլ ինքնավար ԱԲ գործակալների փոխգործակցությունը։ Սա կպահանջի անցում բաշխված խելացի ցանցերի, իսկ հեռահաղորդակցության օպերատորների համար կարող է եկամտի նոր աղբյուրներ բացել՝ ԱԲ ենթակառուցվածքի սպասարկումից մինչև մասնագիտացված ծառայությունների մատուցում։

Այսպիսի կանխատեսումներ է ներկայացրել Եվրոպայում Nokia-ի NI ուղղության տեխնիկական տնօրեն Ռիկարդո Պինտոն՝ Երևանում կայացած Silicon Mountains 2026 տեխնոլոգիական գագաթնաժողովում։ «Կապից դեպի բանականություն. ապագայի ստեղծում արհեստական բանականության հիման վրա» զեկույցում նա պատմել է, թե ինչպես ԱԲ-ի զարգացումը կփոխի հեռահաղորդակցության ցանցերին ներկայացվող պահանջները, և ինչ դեր կարող են ստանձնել օպերատորները նոր տեխնոլոգիական էկոհամակարգում։

ԱԲ գործակալները կդառնան ցանցային ռեսուրսների հիմնական սպառողները

Պինտոյի գնահատմամբ՝ ցանցային ենթակառուցվածքի փոփոխության գլխավոր գործոններից մեկը կլինի գործակալային արհեստական բանականության տարածումը։ Եթե այսօր ԱԲ-ի հետ փոխգործակցությունը հիմնականում ենթադրում է օգտատերերի անմիջական հարցումներ, ապա ապագայում գործողությունների ավելի ու ավելի մեծ մասը կկատարեն ինքնավար գործակալները, որոնք ինքնուրույն կլուծեն խնդիրները և կփոխգործակցեն միմյանց ու տարբեր թվային համակարգերի հետ։

Այս անցման մասշտաբը ցույց է տալիս Gartner ընկերության հետազոտությունը, որին հղում է արել զեկուցողը. նրա ներկայացրած գնահատականի համաձայն՝ ապագայում թոքենների սպառման 86%-ը բաժին կընկնի ԱԲ գործակալներին, իսկ մարդու հետ անմիջական փոխգործակցությանը՝ մոտ 14%-ը։ Սա նշանակում է, որ ցանցերի ապագա ծանրաբեռնվածության զգալի մասը կձևավորվի ոչ թե օգտատերերի գործողություններով, այլ խելացի համակարգերի անընդհատ աշխատանքով։

Մեկ այլ ուղղություն, որը ենթակառուցվածքին ավելի բարձր պահանջներ կներկայացնի, ֆիզիկական ԱԲ-ն է, մասնավորապես՝ ռոբոտատեխնիկան և համակարգչային տեսողության համակարգերը։ Նման կիրառությունների համար անհրաժեշտ է տվյալների փոխանցման չափազանց քիչ ուշացում՝ առանձին դեպքերում ընդամենը մի քանի միլիվայրկյան։

Պինտոյի անցկացրած հետազոտության համաձայն՝ մինչև 2027 թվականը ՏՏ տնօրենների 80%-ը անհրաժեշտ կհամարի եզրային հաշվարկների և համապատասխան ծառայությունների օգտագործումը՝ ԱԲ ինֆերենսն ապահովելու համար, այսինքն՝ արդեն սովորացրած մոդելների կիրառումը նոր տվյալների մշակման նպատակով։

Այսպիսով, հաշվարկներն ավելի ու ավելի հաճախ կտեղափոխվեն օգտատերերին և սարքերին ավելի մոտ, այլ ոչ թե կկենտրոնանան բացառապես խոշոր կենտրոնացված տվյալների կենտրոններում։

Ապագան բաշխված ԱԲ ենթակառուցվածքինն է

Հիմնական հայեցակարգերից մեկը, որը Nokia-ն կապում է այս անցման հետ, AI Grid-ն է՝ փոխկապակցված հաշվողական և խելացի ռեսուրսների բաշխված ցանցը։

Պինտոյի կանխատեսմամբ՝ միայն խոշոր կենտրոնացված ԱԲ գործարանների վրա հենվելու փոխարեն ոլորտը կզարգացնի բաշխված ենթակառուցվածք, որը կմիավորի տվյալների կենտրոններն ու եզրային հաշվողական հարթակները։ Դա թույլ կտա ԱԲ աշխատանքային բեռները տեղակայել այնտեղ, որտեղ դրանց կատարումն առավել արդյունավետ կլինի արագության, արժեքի և կոնկրետ հավելվածների պահանջների տեսանկյունից։

Նման ճարտարապետությունը հատուկ նշանակություն կունենա նվազագույն հապաղում, կայուն աշխատանք և տվյալների պաշտպանություն պահանջող խնդիրների համար։ Այս առումով AI Grid-ի զարգացման կարևոր պայմաններ կդառնան անվտանգությունը, գաղտնիությունն ու տեխնոլոգիական ինքնիշխանությունը։

Վերջին գործոնը, Nokia-ի ներկայացուցչի խոսքով, հատկապես արդիական է Եվրոպայի համար, որտեղ զարգանում է արհեստական բանականության ազգային ենթակառուցվածքների ուղղությունը։ Հաշվողական ռեսուրսների և տվյալների նկատմամբ վերահսկողությունը դառնում է կենսական նշանակություն ունեցող տեխնոլոգիաների ոլորտում անկախության պայմաններից մեկը։

Սակայն, ինչպես ընդգծել է Պինտոն, խելացի պետք է դառնան ոչ միայն ծառայություններն ու հաշվողական հարթակները, այլև հենց ցանցերը։ Դրանք ավելի ու ավելի ակտիվորեն կօգտագործեն ԱԲ-ն՝ բեռնվածությունը վերլուծելու, փոփոխվող պայմաններին հարմարվելու և կառավարումն ավտոմատացնելու համար։

Հեռանկարում ոլորտը պետք է անցնի ինքնավարության ավելի բարձր մակարդակների։ Եթե այսօր, զեկուցողի գնահատմամբ, ինքնավար ցանցերի զարգացման միջին մակարդակը մոտավորապես համապատասխանում է L2-ին, ապա ռազմավարական նպատակ են դառնում L4 և L5 մակարդակները, որոնք ենթադրում են ենթակառուցվածքի զգալիորեն ավելի ինքնուրույն կառավարում։

Մեկ այլ հեռանկարային ուղղություն է AI-RAN-ը, այսինքն՝ արհեստական բանականության ներդրումն անմիջապես ռադիոմուտքի ցանցերում։ Որպես այս հայեցակարգի զարգացման օրինակ՝ Պինտոն հիշատակել է Nokia-ի համագործակցությունը Nvidia-ի և առաջատար հեռահաղորդակցային օպերատորների հետ։

ԱԲ ինֆերենսի ավելի քան 20%-ը կարող է տեղակայվել հեռահաղորդակցային օպերատորների մոտ

Զեկուցողն առանձին ուշադրություն է դարձրել հեռահաղորդակցության ոլորտի համար արհեստական բանականության զարգացման տնտեսական հետևանքներին։ Նրա կարծիքով՝ օպերատորների համար սկզբունքային հարց է դարձել. ինչպե՞ս տնտեսական արդյունք ստանալ այն ենթակառուցվածքից, որին բաժին է ընկնելու թվային տնտեսության բեռնվածության ավելի ու ավելի մեծ մասը։ «Մենք ցանցեր ենք կառուցելու արհեստական բանականության համար, բայց ո՞վ է դրանից տնտեսական օգուտ ստանալու», - հարց է հնչեցրել Պինտոն։

Օպերատորների համար նոր եկամուտներ ապահովելու ունակ ուղղություններից մեկը կլինի տվյալների կենտրոնների միջև կապի սպասարկումը։ Հաշվողական համալիրների թվի աճին զուգընթաց կմեծանա դրանց միջև բարձր արտադրողականությամբ միացումների պահանջարկը։

Ավելի զգալի հնարավորություններ կարող են ի հայտ գալ ԱԲ ինֆերենսի ոլորտում։ Վերջնական օգտատերերին և ձեռնարկություններին խելացի ծառայություններ մատուցելու համար պահանջված կլինեն սպառողներին ավելի մոտ տեղակայված բաշխված հաշվողական հզորությունները։ Պինտոն հղում է արել հետազոտությունների, որոնց համաձայն՝ ԱԲ ինֆերենսի սպասարկման համար նախատեսված հզորությունների ավելի քան 20%-ը հեռանկարում կարող է տեղակայվել հեռահաղորդակցային ծառայություններ մատուցողների մոտ։

Օպերատորները դրա համար ունեն մի շարք առավելություններ՝ ազգային ենթակառուցվածք, բաշխված հարթակներ, պետական կառույցների և կորպորատիվ հաճախորդների հետ աշխատանքի փորձ։ Բացի այդ, անվտանգության և տվյալների ինքնիշխանության նկատմամբ պահանջների աճի պայմաններում հեռահաղորդակցային ընկերությունները կարող են գործընկեր դառնալ վստահելի ԱԲ ծառայությունների տեղակայման և մատուցման համար։

Nokia-ի ներկայացուցչի կանխատեսմամբ՝ հեռանկարում օպերատորները կկարողանան դուրս գալ ավանդական կապի ծառայությունների շրջանակից և առաջարկել խելացի կապակցվածություն, սարքավորումների ու հաշվողական ռեսուրսների տեղակայում սեփական հարթակներում, ինչպես նաև վստահելի ԱԲ ծառայություններ բիզնեսի համար։

Այսպիսով, նրանց դերը կարող է փոխվել. տվյալների փոխանցման կապուղիներ տրամադրողներից նրանք կվերածվեն ԱԲ ենթակառուցվածքի և խելացի ծառայությունների շուկայի լիարժեք մասնակիցների։

Մինչև 2030 թվականը ԱԲ-ն կարող է ձևավորել տրաֆիկի ավելի քան 40%-ը

Պատասխանելով Արտակ Ալեքսանյանի հարցին, թե արդյոք տրաֆիկի կտրուկ աճի պատճառով հեռահաղորդակցության ոլորտին ճգնաժամ չի սպառնում՝ Պինտոն նշել է, որ տեխնոլոգիական նոր մոդելներին անցումը տեղի կունենա աստիճանաբար։ Միաժամանակ նա ակնկալում է արհեստական բանականության հետ կապված տրաֆիկի էքսպոնենցիալ աճ։

Նրա գնահատմամբ՝ մինչև 2030 թվականը ամբողջ ցանցային տրաֆիկի ավելի քան 40%-ը կարող է բաժին ընկնել ԱԲ-ին։

Այս կանխատեսումը հեռահաղորդակցային ընկերությունների առջև դնում է ոչ միայն տեխնոլոգիական, այլև տնտեսական խնդիր. նրանք պետք է ցանցերը հարմարեցնեն բեռնվածության սկզբունքորեն նոր կառուցվածքին և միաժամանակ ուղիներ գտնեն ԱԲ տնտեսության զարգացումից եկամուտ ստանալու համար։

Ինչպես նշել է Պինտոն, եթե նախկինում հեռահաղորդակցության ոլորտը միացնում էր մարդկանց և սարքերը, ապա այժմ դրա հաջորդ խնդիրը կլինի խելացի համակարգերի միացումը։