Արհեստական բանականության համար ենթակառուցվածքներ կառուցող ընկերություններն ավելի ու ավելի հաճախ են բախվում անսպասելի խոչընդոտի. նոր տվյալների կենտրոնների (դատա-կենտրոնների) միացումը էլեկտրացանցերին կարող է տևել տարիներ: Նոր էլեկտրակայաններին սպասելու ընթացքում որոշ օպերատորներ գտել են ժամանակավոր լուծում. դուրս գրված ավիացիոն շարժիչները վերասարքավորում են որպես բնական գազով աշխատող գեներատորներ:

Ինչպես հայտնում է The New York Times-ը, նման տեղակայանքները թույլ են տալիս էլեկտրաէներգիա ստանալ նշանակալիորեն ավելի արագ, քան սովորական էներգահամակարգին միանալու դեպքում: Սա հեռու է լիարժեք էլեկտրակայանների իդեալական փոխարինող լինելուց, սակայն դրա նկատմամբ աճող հետաքրքրությունը ցույց է տալիս, թե որքան արագ է ԱԲ-ի զարգացումն սկսել գերազանցել էներգետիկ ենթակառուցվածքների հնարավորությունները, TechCrunch-ին պատմել են մասնագետները:

Էլեկտրաէներգիային ստիպված են սպասել տարիներով

Վերասարքավորված ավիաշարժիչների գլխավոր առավելությունը տեղակայման (տեղադրման) արագությունն է: Ընկերությունները, որոնց անհրաժեշտ է որքան հնարավոր է արագ գործարկել նոր հաշվողական հզորություններ, այլևս չեն կարող իրենց թույլ տալ սպասել խոշոր էներգետիկ նախագծերի ավարտին:

Rystad Energy-ի վերլուծաբան Օդուն Մարտինսենը The New York Times-ին բացատրել է, որ այս դեպքում վճռորոշ նշանակություն ունի սեղմ ժամկետներում էլեկտրաէներգիա ստանալու հնարավորությունը: Նրա գնահատմամբ՝ նման տեղակայանքներ օգտագործող տվյալների կենտրոնը կարելի է գործարկել մոտավորապես 24 ամսում:

Համեմատության համար՝ Հյուսիսային Վիրջինիայում էլեկտրացանցին 100 ՄՎտ հզորության միացումը տևում է շուրջ յոթ տարի, համաձայն Էներգետիկայի միջազգային գործակալության տվյալների: Խնդիրը չի սահմանափակվում ցանցերին միանալով. էներգետիկ սարքավորումներ արտադրողները նույնպես չեն հասցնում բավարարել պահանջարկը: Mitsubishi Power-ում՝ էլեկտրաէներգիայի արտադրության սարքավորումների աշխարհի խոշորագույն արտադրողներից մեկում, սպասում են, որ նոր հզորությունների զգալի մասը ի հայտ կգա միայն 2031 թվականին:

Հապաղումներն արդեն ազդում են օպերատորների կոմերցիոն պլանների վրա: Հոկտեմբերին Microsoft-ը հրաժարվեց անգլիական Լոուտոնում Nscale ընկերության տվյալների կենտրոնի հիմնական պատվիրատուի դերից: Պատճառը տեղի էներգամատակարարող կազմակերպության նախազգուշացումն էր. օբյեկտին բավարար քանակությամբ էլեկտրաէներգիայով ապահովել նա կկարողանա միայն 2030-ական թվականների սկզբին կամ միջնամասում:

Դուրս գրված ինքնաթիռներից մինչև էլեկտրակայաններ ԱԲ-ի համար

Ավիացիոն շարժիչների վերասարքավորումը թույլ է տալիս օգտագործել արդեն գոյություն ունեցող սարքավորումները՝ նոր գազային տուրբիններին սպասելու փոխարեն: Շարժիչները հանում են շահագործումից հանված ինքնաթիռներից, վերականգնում և հարմարեցնում բնական գազով աշխատելու համար:

Նման սխեման արդեն օգտագործող ընկերություններից մեկն է դարձել Իլոն Մասկի xAI-ը: The New York Times-ի տվյալներով՝ ընկերությունը Միսիսիպիում տեղադրել է ավիացիոն շարժիչների բազայով ութ տուրբին: Դրանք օգնում են էլեկտրաէներգիայով ապահովել Մեմֆիսում տեղակայված Colossus 2 տվյալների կենտրոնը: Տեղակայանքների մասին տեղեկատվությունը պարբերականն ստացել է նահանգի թույլտվության փաստաթղթերից և արբանյակային լուսանկարներից:

Սարքավորումները մատակարարում է ProEnergy ընկերությունը, որը վերասարքավորում է Boeing ինքնաթիռներում լայնորեն կիրառված GE շարժիչները:

2025 թվականին սեփական հաշվողական հզորությունների համար գազային տուրբինների օգտագործմանն անցավ նաև OpenAI-ը: Տեղակայանքները հայտնվեցին Stargate նախագծի առաջին հարթակում՝ Տեխաս նահանգի Աբիլին քաղաքում: Քամփուսի շինարարությամբ զբաղվում է դենվերյան Crusoe ստարտափը, որը մասնագիտացած է ԱԲ-տվյալների կենտրոնների ուղղությամբ: Ապրիլին ընկերությունը ProEnergy-ից պատվիրել է 13 վերասարքավորված շարժիչ:

Ընդ որում, Crusoe-ն դիտարկում է էներգիայի ստացման տարբեր տարբերակներ: Սեպտեմբերին ստարտափը հրաժարվեց Boom Supersonic-ի հետ 1,25 միլիարդ դոլարի գործարքից, որը նախատեսում էր 29 գազային տուրբինների գնում: Այդ ընկերությունը մշակում է գերձայնային ուղևորատար ինքնաթիռ և միաժամանակ առաջարկում դրա շարժիչի տարբերակը տվյալների կենտրոնների էլեկտրակայաններում օգտագործելու համար: Գործարքի լուծարումից հետո Crusoe-ի ներկայացուցիչը TechCrunch-ին հայտնել է, որ ընկերությունը նախկինի պես մտադիր է օգտագործել տուրբիններ:

Արագ լուծում՝ բնապահպանական և տեխնիկական ծախսերով

Վերասարքավորված ավիացիոն շարժիչները գրավիչ են նախևառաջ նրանով, որ թույլ են տալիս չսպասել նոր էներգետիկ ենթակառուցվածքների շինարարությանը: Սակայն արդյունավետությամբ դրանք զիջում են այն տուրբիններին, որոնք ի սկզբանե մշակվել են սովորական գազային էլեկտրակայանների համար:

Բացի այդ, նման տեղակայանքներն ավելի ուժեղ են աղտոտում շրջակա միջավայրը, իսկ միևնույն քանակությամբ էլեկտրաէներգիայի արտադրման համար դրանցից պահանջվում է ավելի շատ: Այլ կերպ ասած՝ ժամանակի մեջ շահումն ուղեկցվում է վառելիքի հավելյալ ծախսերով և բնապահպանական ծանրաբեռնվածությամբ:

Ուստի ավիացիոն շարժիչների օգտագործումը կարող է պարզվել ավելի շատ ժամանակավոր միջոց, քան տվյալների կենտրոնների էներգամատակարարման երկարաժամկետ ռազմավարություն: Քանի դեռ հաշվողական հզորությունները անհրաժեշտ է գործարկել որքան հնարավոր է արագ, տեղակայման արագությունը գերակշռում է թերություններին: Սակայն, որոշ փորձագետների կարծիքով, արդեն առաջիկա մեկ-երկու տարում արդյունավետությունն ու բնապահպանական հետևանքները կարող են օպերատորների համար դառնալ շատ ավելի նշանակալից գործոններ:

Իրավիճակը լրացուցիչ բարդացնում է Դոնալդ Թրամփի վարչակազմի դիրքորոշումը, որը տվյալների կենտրոնների օպերատորներին կոչ է անում ինքնուրույն ապահովել իրենց էլեկտրաէներգիայով: Սա ուժեղացնում է ծանրաբեռնված էլեկտրացանցերին այլընտրանքներ փնտրելու խթանները:

Արդյունքում ԱԲ-ի զարգացումը փոխում է ոչ միայն հաշվողական սարքավորումների շուկան, այլև բուն մոտեցումը էներգամատակարարմանը. տվյալների կենտրոնները գնալով ավելի հաճախ են վերածվում օբյեկտների, որոնք ստիպված են ինքնուրույն լուծել էլեկտրաէներգիայի արտադրության խնդիրը: Եվ քանի դեռ ավանդական էներգետիկան չի հասցնում նման համալիրների շինարարության տեմպերի հետևից, գործի են դրվում նույնիսկ այն շարժիչները, որոնք դեռ վերջերս թռչում էին ուղևորատար ինքնաթիռներով: