Գիտնականները ցանկանում են տիեզերական սնունդ ստեղծել օդից և տիեզերագնացների մեզից

Եվրոպական տիեզերական գործակալությունը (ESA) մեկնարկել է HOBI-WAN («Hydrogen Oxidizing Bacteria In Weightlessness As a source of Nutrition») նախագիծը՝ Solein սպիտակուցը արտադրելու ուղեծրում՝ օգտագործելով օդը, էլեկտրաէներգիան և... տիեզերագնացների մեզը։ Սա Terrae Novae Exploration ծրագրի մաս է, որն ուղղված է Լուսին և Մարս ուղղված ինքնավար առաքելություններին։ 2025 թվականին նախագիծը կփորձարկվի ՄՏԿ-ում՝ լուծելու համար սննդի առաքման խնդիրը հեռավոր տիեզերքում։ Առաջին փուլի արժեքը՝ մի քանի միլիոն եվրո, գործընկերներ՝ ֆիննական Solar Foods-ը և OHB System AG-ն։

Սննդի խնդիրը տիեզերքում

Երկրից մինչև աստղեր ՄՏԿ-ի համար սնունդը թռչում է Ռուսաստանից և ԱՄՆ-ից, բայց Մարսի համար (3 տարվա ճանապարհ) առաքումն անհնար է՝ 1 կգ-ն արժե 10 000–20 000 դոլար, իսկ օրական ռացիոնը՝ 2 կգ։ Ընթացիկ լուծումները՝ պահածոներ և հիդրոպոնիկա՝ չեն մասշտաբավորվում։ Solein-ը սպիտակուցային փոշի է (70% սպիտակուց, վիտամիններ, հանքանյութեր) միկրոբներից, որը չի պահանջում հող, լույս կամ ջուր։ Երկրի վրա այն արդեն հավաստագրված է որպես սնունդ՝ համը չեզոք է, խառնվում է ապուրների, բատոնների կամ ըմպելիքների հետ։ Տիեզերքում ազոտը վերցվում է ուրեայից (մեզից), ածխածինը՝ օդի CO₂-ից, ջրածինը/թթվածինը՝ ջրի էլեկտրոլիզից։ Գործընթացը՝ Xanthobacter բակտերիաների խմորում բիոռեակտորում՝ 1 կգ Solein 2–3 օրում 1 մ³-ով։

Ինչպես է աշխատում Solein-ը

Թափոններից դեպի սպիտակուց Solar Foods-ի տեխնոլոգիան՝ բակտերիաները ս Feeds են H2, O2, CO2 և ազոտով։ Երկրի վրա՝ ամոնիակ, տիեզերքում՝ ուրեա (մեզից, 20–30 գ/օր/տիեզերագնաց)։ Բիոռեակտորը (պահարանի չափ) արտադրում է 1–5 կգ/օր 4 հոգու անձնակազմի համար։ Էներգիան՝ արևային վահանակներից կամ RTG-ից։ HOBI-WAN՝ 8 ամիս երկրի վրա՝ նախատիպ։ Հետո՝ փորձարկում ՄՏԿ-ում՝ երեք փորձ middeck locker-ում, գազային քարթրիջներով և սենսորներով։ Տիեզերագնացները վերցնում են նմուշներ վերլուծության համար։ Արտտու Լուուկանեն (Solar Foods)՝ «Գազերը և հեղուկները միկրոգրավիտացիայում այլ կերպ են պահում իրենց՝ առանց լողացության փոխվում է սննդանյութերի տեղափոխումը։ Սա պատմության մեջ առաջին անգամ է»։

Հեռանկարներ

ՄՏԿ-ից դեպի Մարս HOBI-WAN-ի հաջողությունը՝ քայլ դեպի փակ ցիկլ՝ թափոններ → սնունդ, նվազեցնելով բեռը 30–50%-ով։ 2030-ականներին՝ Լուսին (Artemis), 2040-ականներին՝ Մարս։ Անժելիկա վան Օմբերգեն (ESA)՝ «Սա կբարձրացնի ինքնավարությունը, կայունությունը և տիեզերագնացների բարեկեցությունը։ Մարսի համար պետք են նորարարություններ՝ գոյատևում նվազագույն մատակարարումներով»։ Երկրի վրա Solein-ը լուծում է սովը՝ 1 հա հող՝ 1 տոննա սպիտակուց/տարի vs 100 տոննա միս։ Էկոլոգիապես մաքուր՝ CO₂ օդից, էներգիա՝ վերականգնվող։

Կարճ ասած…

ESA-ի HOBI-WAN նախագիծը կստեղծի Solein սպիտակուցը օդից, էլեկտրաէներգիայից և տիեզերագնացների մեզից՝ Xanthobacter բակտերիաների խմորում բիոռեակտորում։ Փորձարկում ՄՏԿ-ում 2026-ին՝ 1–5 կգ/օր անձնակազմի համար։ Նպատակ՝ ինքնավարություն Լուսնի/Մարսի համար, բեռների նվազեցում 50%-ով։ Solar Foods և OHB՝ առաջին փուլ՝ 8 ամիս երկրի վրա։ Սա ոչ միայն տիեզերքի, այլև երկրային սննդի համար է՝ 70% սպիտակուց առանց ֆերմաների։