Երևանում ընթանում է Silicon Mountains Summit & Expo 2026-ը՝ Հայաստանի առաջատար տեխնոլոգիական հարթակներից մեկը, որը միավորում է միջազգային տեխնոլոգիական ընկերությունների, ստարտափների, ներդրողների, նորարարական համայնքի և պետական կառույցների ներկայացուցիչներին: Առաջատար տեխնոլոգիաների ձեռնարկությունների միության (ԱՏՁՄ/UEICT) հիմնադրած հարթակը անցած տարիների ընթացքում դարձել է բարձր տեխնոլոգիաների, արհեստական բանականության, միկրոէլեկտրոնիկայի, ճարտարագիտության զարգացման հեռանկարների և ներդրումային հնարավորությունների քննարկման վայր:

Տեխնոլոգիական զարգացումը պետության և բիզնեսի ընդհանուր խնդիրն է Silicon Mountains Summit & Expo 2026-ի բացմանը ելույթ ունենալիս Առաջատար տեխնոլոգիաների ձեռնարկությունների միության նախագահ Արմեն Բալդրյանն ընդգծեց, որ տեխնոլոգիական ոլորտի զարգացումը պետք է դառնա Հայաստանի ամբողջ տնտեսության աճի շարժիչ ուժը, իսկ դրա համար անհրաժեշտ է միաժամանակ զարգացնել կրթությունը, աջակցել ստարտափներին, ներգրավել ներդրումներ և ընդլայնել միջազգային համագործակցությունը:

Միևնույն ժամանակ, նա տեխնոլոգիական զարգացման առանցքային պայմաններից մեկը համարեց պետության և մասնավոր ոլորտի փոխգործակցությունը: Նրա խոսքով՝ հենց նման համագործակցությունն է ընկած տեխնոլոգիական ընկերությունների և ամբողջական պետությունների հաջող զարգացման հիմքում:

Բալդրյանն իր երախտագիտությունը հայտնեց Բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարությանը, որն այժմ պատասխանատու է նաև արհեստական բանականության ոլորտի համար, միության հետ փոխգործակցության համար: Նա նշեց, որ ակնկալում է այդ համագործակցության լուրջ արդյունքներ առաջիկա երկու-երեք տարիների ընթացքում:

Առանձնահատուկ UEICT-ի ղեկավարը դիմեց ցուցահանդեսում ներկայացված ստարտափներին՝ հույս հայտնելով, որ մի քանի տարի անց նրանց մշակումները կներկայացվեն արդեն խոշոր միջազգային ֆորումներում և ցուցահանդեսներում:

Ստեղծել Հայաստանում, դուրս գալ ողջ աշխարհ. նախարարը՝ տեխնոլոգիական ոլորտի ներուժի մասին Իր հերթին Հայաստանի բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության և արհեստական բանականության նախարար Դավիթ Թադևոսյանը նշեց, որ ժամանակակից տեխնոլոգիական ոլորտում հաջողությունը կախված է նոր ապրանքներ ստեղծելու ունակությունից ոչ պակաս, քան նրանից, թե որքան արագ և ճկուն է հաջողվում գաղափարները վերածել գործնական լուծումների:

Նրա խոսքով՝ ներդրումները նորարարությունների մեջ նախևառաջ ներդրումներ են մարդու, նրա գիտելիքների և գաղափարը գործնական արդյունքի հասցնելու ունակության մեջ: Պետությունը, ընդգծեց նախարարը, պետք է լինի ստարտափների, ոլորտային կազմակերպությունների և նորարարների կողքին:

Թադևոսյանը նաև նշեց, որ նման տեխնոլոգիական հարթակները օգնում են հաղթահարել Հայաստանի փոքր չափերի և ներքին շուկայի սահմանափակվածության հետ կապված հոգեբանական պատնեշները: Երկրում ստեղծվող մշակումները, նրա խոսքով, կարող են ուղղված լինել գլոբալ լսարանին. «Քո ամուր հիմքը Հայաստանում է, բայց ամբողջ աշխարհը քո շուկան է»:

Մարզերից դեպի գլոբալ շուկա. Silicon Mountains-ը կընդլայնի Հայաստանի հնարավորությունները Առաջատար տեխնոլոգիաների ձեռնարկությունների միության (UEICT) գործադիր տնօրեն Էդուարդ Մուսայելյանը նշեց, որ Silicon Mountains-ը պետք է լինի ոչ միայն տեխնոլոգիական ոլորտի ներկայացուցիչների հանդիպման հարթակ, այլև տարածք՝ նոր գործընկերությունների, ներդրումային լուծումների և հայկական ընկերությունների զարգացման հնարավորությունների ձևավորման համար:

Նրա խոսքով՝ «Ներդրումներ նորարարություններում» կարգախոսով անցկացվող ընթացիկ գագաթնաժողովի հիմնական գաղափարն է պատասխան գտնել այն հարցին, թե ինչ լուծումներ է անհրաժեշտ ընդունել այսօր, որպեսզի Հայաստանի տեխնոլոգիական ներուժը վաղը վերածվի իրական ձեռքբերումների:

Մուսայելյանը հիշեցրեց, որ Silicon Mountains-ի անցկացման տարիների ընթացքում միջոցառումներին մասնակցել է ավելի քան 10 հազար մարդ, իսկ որպես բանախոս ելույթ է ունեցել ավելի քան 100 տեղական և միջազգային փորձագետ: Այս տարի ծրագիրը ներառում է ավելի քան 35 բանախոս: Ընդ որում, հարթակի նշանակությունը, ընդգծեց նա, որոշվում է ոչ միայն մասնակիցների քանակով, այլև գաղափարներով, բիզնես կոնտակտներով և լուծումներով, որոնք հետագայում կիրառություն են գտնում ընկերություններում և համալսարաններում:

Առանձնահատուկ ուշադրություն UEICT-ի գործադիր տնօրենը դարձրեց միջոցառումների աշխարհագրության ընդլայնմանը: 2024 թվականից Silicon Mountains-ն անցկացվում է նաև Հայաստանի մարզերում: Հաջորդ հարթակը կդառնա Տավուշի մարզը: Մուսայելյանն ընդգծեց, որ երիտասարդների հնարավորությունները չպետք է կախված լինեն բնակության վայրից. երկրի ցանկացած քաղաքի տաղանդավոր մասնագետներ պետք է հնարավորություն ունենան սովորելու, մշակումներ անելու և սեփական գաղափարներն իրականացնելու:

Խոսելով տեխնոլոգիական առաջնահերթությունների մասին՝ նա առանձնացրեց արհեստական բանականությունը, կիսահաղորդիչները, տիեզերական տեխնոլոգիաները և նոր հաղորդակցային լուծումները: Միևնույն ժամանակ ընդգծեց, որ մարդկային ներուժը իրական մշակումների վերածելու համար անհրաժեշտ են որակյալ կրթություն, հետազոտական միջավայր, ենթակառուցվածքներ և ներդրումներ:

Որպես օրինակ՝ Մուսայելյանը բերեց հեռանկարային գաղափար ունեցող երիտասարդ ճարտարագետին, ում դրա իրականացման համար անհրաժեշտ են լաբորատորիա, փորձառու մենթոր (նախատիպ), սկզբնական ֆինանսավորում և առաջին պատվիրատու: Այս օղակներից ցանկացածի բացակայությունը կարող է խանգարել գաղափարի վերածմանը մրցունակ ապրանքի:

«Մենք ընդհանուր պատասխանատվություն ունենք այս ուղին հնարավոր դարձնելու համար՝ գաղափարից մինչև ապրանք, հետազոտությունից մինչև շուկա», - նշեց նա: Մուսայելյանի խոսքով՝ ներդրումները նորարարություններում ոչ միայն ֆինանսական կապիտալ են, այլև լաբորատորիաների ստեղծում, կրթական ծրագրեր, փորձի փոխանցում, առաջին պատվերներ երիտասարդ թիմերին և միջազգային համագործակցության զարգացում:

Առանձնահատուկ նա կանգ առավ միկրոէլեկտրոնիկայի վրա՝ այն անվանելով Հայաստանի համար ռազմավարական նշանակություն ունեցող ուղղություն: Երկիրն ունի ուժեղ ճարտարագիտական դպրոց, կուտակված փորձ և որակյալ մասնագետներ: Հաջորդ քայլը այս ներուժը Հայաստանում ստեղծվող սեփական տեխնոլոգիաների, մրցունակ արտադրանքի և մտավոր սեփականության վերածելն է:

Մուսայելյանն ընդգծեց, որ նպատակն է կառուցել մի երկիր, որտեղ գիտելիքները վերածվում են մրցունակ արտադրանքի, գաղափարները՝ հաջողակ բիզնեսի, իսկ երիտասարդներն իրենց ապագան կապում են Հայաստանի հետ: Իր ելույթը նա ավարտեց կոչով. «Եկեք միասին կառուցենք մեր երազանքների երկիրը»:

Տիեզերք, միկրոէլեկտրոնիկա և արհեստական բանականություն. Silicon Mountains-ի միջազգային օրակարգը Silicon Mountains 2026-ի միջազգային ծրագիրը միավորել է տեխնոլոգիական փոփոխությունների առաջնագծում աշխատող փորձագետների՝ տիեզերքի առևտրային յուրացումից և կիսահաղորդչային արդյունաբերության զարգացումից մինչև արհեստական բանականության կիրառումը գիտության և հեռահաղորդակցության մեջ:

Կենտրոնական ելույթներից մեկը դարձավ դոկտոր Կամ Գաֆարյանի՝ X-energy, Intuitive Machines, Axiom Space և Quantum Space ընկերությունների համահիմնադիր և գործադիր նախագահի, Global High-Tech Award 2026-ի դափնեկրի զեկույցը: «Տիեզերական ապագայի համատեղ կառուցումը. ուղի դեպի միջաստղային ճանապարհորդություններ» ելույթում նա անդրադարձավ տիեզերական տեխնոլոգիաների զարգացման և Երկրից դուրս մարդկության ներկայության ընդլայնման հեռանկարներին:

Monty Mobile-ի գլխավոր տնօրեն Հասան Մանսուրը «Մեծ նորարարություններ. արդյո՞ք դա բավարար է» զեկույցում դիտարկեց այն հարցը, թե ինչ է անհրաժեշտ տեխնոլոգիական նորարարությունները հաջող առևտրային լուծումների վերածելու համար, և թե ինչու միայն ապրանքի նորությունը բավարար չէ:

SEMI Europe-ի նախագահ Լաիթ Ալտիմիմեն իր «Եվրոպայի նոր դարաշրջանը. ինչպես հաղթահարել կատարյալ փոթորիկը» ելույթը նվիրեց եվրոպական կիսահաղորդչային արդյունաբերության մարտահրավերներին և գլոբալ տեխնոլոգիական մրցակցության պայմաններում դրա դիրքերին:

Հայ աստղաֆիզիկոս, STARMUS-ի համահիմնադիր և գեղարվեստական ղեկավար Գարիկ Իսրայելյանը ներկայացրեց «Ինչպես է արհեստական բանականությունը փոխում աստղաֆիզիկան» զեկույցը՝ նվիրված գիտական հետազոտություններում ԱԲ-ի և մեքենայական ուսուցման կիրառման նոր հնարավորություններին:

Եվս մեկ ուղղություն դարձավ հեռահաղորդակցության ենթակառուցվածքների տրանսֆորմացիան: Nokia-ի ցանցային ենթակառուցվածքների ուղղության եվրոպական տեխնիկական տնօրեն Ռիկարդո Պինտոն «Կապից դեպի ինտելեկտ. ապագայի ստեղծում արհեստական բանականության հիման վրա» ելույթում անդրադարձավ տվյալների փոխանցման ավանդական ցանցերից դեպի ինտելեկտուալ ենթակառուցվածքներին անցմանը, որտեղ ԱԲ-ն դառնում է ցանցային գործընթացների կառավարման և օպտիմալացման անբաժանելի մասը: