Կյանքը դինոզավրերից հետո վերականգնվել է սպասվածից ավելի արագ. նոր տեսակներ են հայտնվել հազարամյակների ընթացքում

66 միլիոն տարի առաջ տեղի ունեցած զանգվածային բնաջնջումը, որը կործանեց դինոզավրերին, համարվում էր աղետ, որից հետո էկոհամակարգերն ուշքի են եկել տասնյակ հազարավոր տարիներ: Սակայն նոր հետազոտությունը ցույց է տվել, որ բնությունը վերականգնվել է շատ ավելի սրընթաց. մանրադիտակային ծովային օրգանիզմների նոր տեսակներ են սկսել հայտնվել աստերոիդի հարվածից ընդամենը 3,5–11 հազար տարի անց: Աշխատանքը հրապարակվել է Geology ամսագրում:

Ի՞նչ է տեղի ունեցել 66 միլիոն տարի առաջ

Մոտ 10 կմ տրամագծով աստերոիդը բախվել էր ժամանակակից Յուկատան թերակղզուն՝ առաջացնելով Չիկսուլուբ խառնարանը: Հարվածն առաջացրել էր գլոբալ հրդեհներ, ցունամի և «միջուկային ձմեռ»՝ ոչնչացնելով տեսակների մոտ 75%-ը: Երկար ժամանակ գիտնականները կարծում էին, որ օվկիանոսային կյանքի վերականգնումը տևել է տասնյակ հազարավոր տարիներ:

Ֆորամինիֆերները՝ որպես վերականգնման «ցուցիչ»

Օստինի Տեխասյան համալսարանի հետազոտողները կենտրոնացել են ֆորամինիֆերների վրա. սրանք կրային խեցիներով միաբջիջ ծովային օրգանիզմներ են: Դրանց բրածո մնացորդները օվկիանոսի լավագույն «տարեգիրներն» են, քանի որ արագ են արձագանքում միջավայրի փոփոխություններին:

Շերտերի ճշգրիտ տարիքը որոշելու համար գիտնականներն օգտագործել են հելիում-3 հազվագյուտ իզոտոպի կոնցենտրացիան, որը նստվածքներում կուտակվում է հաստատուն արագությամբ:

Արդյունքներն անսպասելի էին.

• Աղետից հետո առաջին «վերականգնող» տեսակներից մեկը՝ Parvularugoglobigerina eugubina-ն, հայտնվել է հարվածից 3,5–11 հազար տարի անց:
• Որոշ այլ տեսակներ ձևավորվել են նույնիսկ ավելի շուտ՝ 2000 տարուց պակաս ժամանակահատվածում:
• Աղետից հետո առաջին 6000 տարվա ընթացքում հայտնվել է պլանկտոնային օրգանիզմների 10-ից 20 նոր տեսակ:

«Սա անհավանական արագ է», — նշել է հետազոտության ղեկավար Քրիս Լոուրին: — «Մեր աշխատանքը ցույց է տալիս, թե որքան արագ կարող են հայտնվել նոր տեսակները էքստրեմալ իրադարձություններից հետո»:

Ինչու՞ է սա կարևոր

Թեև կենսաբազմազանության լիակատար վերականգնումը տևել է միլիոնավոր տարիներ, էվոլյուցիայի առաջին քայլերը կատարվել են բառացիորեն երկրաբանական մի ակնթարթում: Սա խոսում է կյանքի զարմանալի տոկունության մասին. նույնիսկ գլոբալ աղետից հետո բնությունը գտել է ազատված էկոլոգիական խորշերը արագորեն լրացնելու միջոցը:

Կարճ ասած

Չիկսուլուբ աստերոիդի անկումից հետո ծովային միկրոօրգանիզմների նոր տեսակները հայտնվել են արդեն 3,5–11 հազար տարի անց, իսկ որոշները՝ նույնիսկ 2000 տարուց քիչ ժամանակում: Սա շատ ավելի արագ է, քան նախկինում կարծում էին գիտնականները: Հետազոտությունը հիմնված է հելիում-3-ի անալիզի վրա և հրապարակվել է Geology ամսագրում: