Տեխնոլոգիական ընկերություններն ավելի ու ավելի հաճախ բախվում են բնակիչների դիմադրությանը, որոնք մտահոգված են էլեկտրաէներգիայի վճարների աճով, ջրային ռեսուրսների վրա ծանրաբեռնվածությամբ և տվյալների կենտրոնների կառուցման հետևանքներով։ Amazon-ը և Microsoft-ը որոշել են հրաժարվել չբացահայտման համաձայնագրերից տեղական իշխանությունների հետ բանակցությունների ընթացքում։ Սակայն միայն թափանցիկությունը կարող է բավարար չլինել․ ոլորտը պետք է նաև մարդկանց բացատրի, թե ինչու է իրենց պետք այս ենթակառուցվածքը։

Amazon-ը, Microsoft-ի օրինակին հետևելով, հայտարարեց, որ այլևս չի օգտագործի չբացահայտման համաձայնագրեր (NDA) տեղական ինքնակառավարման մարմինների հետ տվյալների կենտրոնների կառուցման շուրջ բանակցելիս։ Այս քայլը պետք է նոր նախագծերի քննարկումը դարձնի ավելի բաց՝ արհեստական բանականության զարգացման համար անհրաժեշտ ենթակառուցվածքի նկատմամբ աճող դժգոհության ֆոնին։

Amazon-ի որոշումը դարձավ ընկերության՝ տեղական համայնքներին ուղղված ավելի լայն ուղերձի մի մասը, որով այն փորձում է ապացուցել, որ տվյալների կենտրոնները կարող են օգտակար լինել տարածաշրջաններին։ Սակայն, ինչպես TechCrunch-ի լրագրողները քննարկել են Equity փոդքասթում, խնդիրը միայն բանակցությունների գաղտնիության մեջ չէ, այլ նաև նրանում, թե ինչպես է տեխնոլոգիական ոլորտը հասարակությանը բացատրում իր ծրագրերը։

Ինչու է տվյալների կենտրոնների կառուցումը դիմադրություն առաջացնում

Նոր օբյեկտների հակառակորդները մտավախություն ունեն, որ դրանք կարող են ազդել անշարժ գույքի արժեքի վրա, բարձրացնել էլեկտրաէներգիայի վճարները և մեծացնել ջրի սպառումը։ Թե որքանով են այս մտահոգությունները հիմնավորված յուրաքանչյուր կոնկրետ դեպքում, կախված է նախագծից և դրա տեղակայման պայմաններից։ Սակայն երբ ընկերությունների և իշխանությունների միջև բանակցություններն ընթանում են փակ դռների հետևում, տեղացիների համար ավելի դժվար է հասկանալ հնարավոր հետևանքները։

TechCrunch-ի լրագրող Շոն Օ’Քեյնը գաղտնիությունը համարում է պատճառներից մեկը, թե ինչու տվյալների կենտրոնների շուրջ այդքան շատ հակամարտություններ են առաջանում։ Երբեմն հանրությանը հայտնի է լինում, որ տարածաշրջանում նախատեսվում է կառուցել նման օբյեկտ, բայց չի հաղորդվում, թե կոնկրետ որ ընկերությունն է այն օգտագործելու և ինչ պայմաններով է կնքվել գործարքը։

Օ’Քեյնը այս պրակտիկան համեմատել է Uber-ի ընդլայնման հետ 2010-ականների կեսերին։ Այդ ժամանակ ընկերությունը տեղական իշխանությունների հետ վարում էր փակ բանակցություններ ճանապարհորդությունների սուբսիդիաների վերաբերյալ, որոնք պետք է օգնեին ուղևորներին հասնել հասարակական տրանսպորտին։ Լրագրողի հիշողությամբ՝ գաղտնիությունը դժվարացնում էր հանրային վերահսկողությունը և պայմաններ ստեղծում, որպեսզի ընկերությունները կարողանային պահանջել լրացուցիչ զիջումներ։

NDA-ներից հրաժարումը ինքնին չի լուծի տվյալների կենտրոնների շուրջ բոլոր խնդիրները։ Բայց այն կարող է տեղական համայնքներին ավելի շատ հնարավորություն տալ իմանալու, թե կոնկրետ ինչ է նախատեսվում կառուցել, ով է օգտվելու օբյեկտից և ինչի շուրջ են պայմանավորվել իշխանություններն ու ներդրողը։

Ինչու NDA-ների չեղարկումը ինքնաբերաբար չի կանգնեցնի շինարարությունը

2026 թվականի սկզբին Microsoft-ը նույնպես հայտարարեց, որ հրաժարվում է չբացահայտման համաձայնագրերից տեղական իշխանությունների հետ տվյալների կենտրոնների նախագծերի շուրջ աշխատելիս։ Amazon-ի որոշումը շարունակում է այս գիծը, բայց դեռ վաղ է ասել, թե նման միջոցները որքան ուժեղ կազդեն ենթակառուցվածքային նախագծերի ճակատագրի վրա։

TechCrunch-ի լրագրող Ռեբեկա Բելանը ուշադրություն է հրավիրում այն հանգամանքի վրա, որ տվյալների կենտրոնների շինարարության վրա մորատորիումները, որոնք սահմանում են որոշ քաղաքներ և տարածաշրջաններ, հաճախ ժամանակավոր բնույթ են կրում։ Օրինակ՝ սահմանափակումները կարող են գործել մեկ կամ երկու տարի, մինչդեռ հենց օբյեկտները հաճախ նախատեսվում է շահագործման հանձնել երկու, երեք, չորս կամ հինգ տարի հետո։

Ուշացումներ առաջանում են տարբեր պատճառներով՝ գոտիավորման համաձայնեցումից մինչև ֆինանսավորման որոնում։ Այդ պատճառով թույլտվությունների տրամադրման ժամանակավոր դադարեցումը պարտադիր չէ, որ նշանակի նախագծի չեղարկում․ լրացուցիչ ուսումնասիրություններից հետո իշխանությունները կարող են թույլատրել շինարարությունը։

Որպես օրինակ լրագրողները հիշատակում են Նյու Յորք նահանգում գործող մորատորիումը, որը վերաբերում է խոշոր նախագծերի թույլտվություններին, ինչպես նաև Սան Ֆրանցիսկոյում վերջերս քննարկված սահմանափակումները։ Ընդ որում, դիմադրության տևողությունն ու իրական հետևանքները կախված են կոնկրետ տարածաշրջանից և նրանից, թե որքան կայուն կլինի բնակիչների ճնշումը։

Այնուամենայնիվ, ոլորտի ներկայացուցիչները ակնհայտորեն անհանգստացած են հասարակության արձագանքով։ Այն փաստը, որ խոշոր ընկերությունները հրապարակավ վերանայում են տեղական իշխանությունների հետ բանակցությունների իրենց մոտեցումը, ցույց է տալիս, որ փոխգործակցության նախկին մոդելը կարող է այլևս բավարար չլինել։

ԱԲ ընկերությունները ստիպված կլինեն բացատրել, թե ինչու են պետք իրենց նախագծերը

Օ’Քեյնի կարծիքով՝ տվյալների կենտրոնների շուրջ հակամարտությունը արտացոլում է տեխնոլոգիական արդյունաբերության ավելի լայն խնդիրը․ ընկերությունները վատ են բացատրում, թե իրենց մշակումները ինչ օգուտ պետք է տան սովորական մարդկանց։ Սա հատկապես նկատելի է արհեստական բանականության դեպքում, որի զարգացումը հաճախ ներկայացվում է որպես անխուսափելի ապագա, որին հասարակությունը պարզապես պետք է հարմարվի։

Սակայն տեխնոլոգիական հնարավորությունն ինքնին դեռ չի բացատրում, թե ինչու է կոնկրետ նախագիծը անհրաժեշտ որոշակի քաղաքին, որքան ռեսուրս կպահանջի այն և ինչ օգուտ կստանան տեղացիները։

Էնթոնի Հան, որը նույնպես մասնակցել է TechCrunch-ի քննարկմանը, նշել է, որ շինարարության նկատմամբ դիմադրությունը ստիպում է ընկերություններին փաստարկել իրենց ծրագրերը, այլ ոչ թե սահմանափակվել տեխնոլոգիական առաջընթացի անխուսափելիության մասին հայտարարություններով։ Նրա կարծիքով՝ հասարակությունը պետք է հնարավորություն ունենա քննարկել նման նախագծերը, այլ ոչ թե դրանց պայմանների մասին իմանալ հետո փաստի առաջ կանգնած։

Նմանատիպ խնդիր լրագրողները տեսնում են նաև տեխնոլոգիական առաջնորդների բարձրագոչ խոստումներում։ Մասնավորապես, նրանք քննարկել են Tesla-ի և Իլոն Մասկի հայտարարությունները առատության ապագայի մասին, որը պետք է վերափոխի հասարակությունը։ Քննարկման մասնակիցների գնահատմամբ՝ նման հայեցակարգերը կորցնում են իրենց համոզչականությունը, երբ լայնածավալ խոստումների հետևում չկա բավականաչափ հստակ բացատրություն, թե կոնկրետ ինչպես են դրանք իրականացվելու։

Թափանցիկությունը միայն զրույցի սկիզբն է

Չբացահայտման համաձայնագրերից հրաժարվելը կարող է դառնալ տվյալների կենտրոնների շինարարության ավելի բաց քննարկման առաջին քայլը։ Բայց դա չի երաշխավորում, որ նման օբյեկտների դեմ հանդես եկող բնակիչները կփոխեն իրենց դիրքորոշումը։ Նույնիսկ եթե բանակցությունների պայմանները դառնան հրապարակային, էլեկտրաէներգիայի և ջրի սպառման, տեղական ենթակառուցվածքի վրա ազդեցության և տնտեսական օգուտների բաշխման հարցերը կմնան։

Լարվածությունը նվազեցնելու համար տեխնոլոգիական ընկերությունները ստիպված կլինեն ոչ միայն բացահայտել իրենց նախագծերի մասին տեղեկությունները, այլև հասկանալի լեզվով բացատրել դրանց հետևանքները։ Հասարակությանը պետք են կոնկրետ պատասխաններ՝ ինչ ռեսուրսներ կպահանջվեն օբյեկտի համար, ինչ պարտավորություններ է ստանձնում ներդրողը և ինչ կստանա տարածաշրջանը դրա դիմաց։

TechCrunch-ի քննարկման հիմնական եզրակացությունն այն է, որ տեխնոլոգիական ոլորտն այլևս չի կարող հույս դնել իր ծրագրերի անվերապահ ընդունման վրա միայն այն պատճառով, որ դրանք կապված են արհեստական բանականության հետ։ Եթե ընկերությունները ցանկանում են կառուցել ԱԲ-ի զարգացման համար անհրաժեշտ ենթակառուցվածքը, նրանք ստիպված կլինեն մարդկանց համոզել կոնկրետ նախագծերի անհրաժեշտության մեջ՝ և դա անել բաց կերպով։