Նախընտրելի
AI-շուկան աճում է գլխապտույտ արագությամբ, սակայն ոչ բոլոր նախագծերը, որոնց վրա ընկերություններն ու ներդրողները մեծ հույսեր էին կապում, կենսունակ են լինում։ Որոշ ստարտափներ փակվում են՝ չդիմանալով OpenAI-ի, Google-ի և այլ հսկաների մրցակցությանը։ Մյուսները դառնում են սեփական տեխնիկական խնդիրների, մշակման բարձր արժեքի կամ պահանջարկի բացակայության զոհը։ S&P Global Market Intelligence-ի տվյալներով՝ կորպորատիվ AI-նախաձեռնությունների շուրջ 42%-ը վերջում փակվում է հենց այն ընկերությունների կողմից, որոնք դրանք սկսել էին։
Այս ֆոնին աստիճանաբար ձևավորվում է AI-նախագծերի յուրատեսակ «գերեզմանոց»։ Դրա մեջ հայտնվում են ինչպես փոքր ստարտափներ, այնպես էլ խոշորագույն տեխնոլոգիական ընկերությունների արտադրանքներ։ Դրանցից մի քանիսը լիովին դադարում են գոյություն ունենալուց, մյուսները վերածվում են ավելի խոշոր ծառայությունների գործառույթների, իսկ երրորդները շարունակում են զարգանալ՝ չնայած անհաջող մեկնարկին։
OpenAI-ն նույնպես փակում է իր սեփական AI-նախագծերը
Ինչպես գրում է TechCrunch-ը, նույնիսկ OpenAI-ին չի հաջողվել խուսափել անհաջող գործարկումներից։ Վերջին ժամանակների ամենանշանակալի օրինակներից մեկը ChatGPT-ն ավելի ունիվերսալ հավելվածի վերածելու փորձն էր։
Հուլիսի 9-ին ընկերությունը թարմացրեց հավելվածը՝ դրա մեջ միավորելով մի քանի առանձին ռեժիմներ՝ Chat, Codex և Work։ Միևնույն ժամանակ ChatGPT-ի սովորական տարբերակը վերանվանվեց ChatGPT Classic։ Օգտատերերը նոր ինտերֆեյսը արագ քննադատեցին չափազանց բարդ և ծանրաբեռնված լինելու համար, ինչից հետո OpenAI-ը վերադարձրեց հավելվածի նախկին տարբերակը։
Միևնույն ժամանակ ընկերությունը արդեն որոշ ժամանակ շարժվում է մեկ այլ ուղիով՝ աստիճանաբար հրաժարվելով առանձին արտադրանքներից և դրանց գործառույթները տեղափոխելով անմիջապես ChatGPT։
Այդպես եղավ Operator-ի հետ՝ AI-գործակալի, որը կարող էր ինքնուրույն փոխգործակցել կայքերի հետ և կատարել օգտատիրոջ հանձնարարությունները։ Նմանատիպ ճակատագիր ունեցավ նաև ChatGPT Atlas-ը՝ արհեստական բանականությամբ առանձին բրաուզերը․ այն գործեց մեկ տարուց էլ պակաս և փակվեց օգոստոսի 9-ին, իսկ ամենապահանջված հնարավորությունները ինտեգրվեցին ChatGPT-ում։
Նվազում է նաև DALL-E-ի ինքնուրույն դերը։ Պատկերների գեներացիան ավելի ու ավելի խորն է ինտեգրվում անմիջապես ChatGPT-ում, ուստի DALL-E-ի հետ աշխատանքի առանձին ծառայությունն ավելի քիչ անհրաժեշտ է դառնում։
Մեկ այլ օրինակ է Sora վիդեոսերվիսը։ Այն փակվեց 2026 թվականի մարտին՝ աշխատանքի բարձր արժեքի և օգտատերերին պահելու հետ կապված խնդիրներից հետո։
Ստացվում է պարադոքսալ իրավիճակ․ OpenAI-ի որոշ արտադրանքներ չեն անհետանում տեխնոլոգիաների բացակայության պատճառով, այլ պարզապես դադարում են գոյություն ունենալ որպես առանձին արտադրանքներ, քանի որ դրանց գործառույթները ավելի տրամաբանական է ներկառուցել ընկերության հիմնական ծառայության մեջ։
Siri AI. մի քանի տարվա ուշացումներ
Apple-ը բախվեց մեկ այլ խնդրի։ 2024 թվականին ընկերությունը ներկայացրեց Apple Intelligence-ը՝ թարմացված Siri-ն դարձնելով նոր AI-ռազմավարության կենտրոնական մասերից մեկը։
Apple-ը խոստանում էր օգնական, որը կկարողանա հասկանալ տեղի ունեցողի համատեքստը, հաշվի առնել օգտատիրոջ գործողությունները տարբեր հավելվածներում և ինքնուրույն կատարել ավելի բարդ առաջադրանքներ։
Սակայն գործարկումը բազմիցս հետաձգվեց։ Պատճառների թվում նշվում էին ինժեներական խնդիրներն ու համակարգի աշխատանքի սխալները։ Ուշացումները, ի վերջո, հանգեցրին նաև Siri-ի հայտարարված հնարավորությունների շուրջ դատական քննության, որն ավարտվեց Apple-ի՝ 250 մլն դոլար վճարելու համաձայնությամբ։
Siri-ի նոր տարբերակը վերջապես հայտնվեց iOS 27-ի բետա տարբերակում 2026 թվականի հուլիսին։ Օգոստոսին AI-գործառույթները սկսեցին հասանելի դառնալ անգլախոս օգտատերերի համար, իսկ այլ լեզուների աջակցությունը Apple-ը նախատեսում է ավելացնել ավելի ուշ։
Siri-ի պատմությունը ցույց է տալիս AI-մրցավազքի մյուս կողմը․ նույնիսկ հսկայական ռեսուրսներ ունեցող ընկերությունը կարող է բախվել այն փաստին, որ խոստացված գործառույթների իրականացումը զգալիորեն ավելի բարդ է, քան սկզբում ենթադրվում էր։
Microsoft Recall. երբ AI-ը բախվում է գաղտնիությանը
Microsoft Recall-ն ի սկզբանե մտածված էր որպես համակարգչի համար յուրատեսակ «լուսանկարչական հիշողություն»։ Գործառույթը պետք է պարբերաբար պահպաներ էկրանի նկարներ, որպեսզի օգտատերը հետագայում կարողանար գտնել իր թվային պատմության գրեթե ցանկացած պահ։
Գաղափարը արագ առաջացրեց անվտանգության վերաբերյալ հարցեր։ Պահպանված նկարներում պոտենցիալ կարող էին հայտնվել գաղտնաբառեր, անձնական հաղորդագրություններ, ֆինանսական տեղեկատվություն և այլ կոնֆիդենցիալ տվյալներ։
Քննադատությունից հետո Microsoft-ը գրեթե մեկ տարով հետաձգեց գործարկումը և վերամշակեց անվտանգության ու տվյալների պաշտպանության համակարգը։
Սակայն խնդիրներն այսքանով չավարտվեցին։ Կիբեռանվտանգության ոլորտի հետազոտողը վերջերս ստեղծել է գործիք, որը կարողանում է հանել և ցուցադրել այն տեղեկատվությունը, որը Recall-ը պահպանել էր համակարգչում։ Սա կրկին հարցեր առաջացրեց այն մասին, թե որքան հուսալի է գործառույթը պաշտպանում հավաքված տվյալները։
Recall-ը, ի վերջո, դարձավ այն բանի օրինակ, որ AI-արտադրանքի խնդիրը կարող է կայանալ ոչ այնքան հենց մոդելի որակի մեջ, որքան դրա՝ ամենօրյա սարքերում ինտեգրման հետևանքներում։
Notion Mail-ը չդիմացավ AI-գործակալների մրցակցությանը
Notion-ը գործարկեց Notion Mail-ը 2025 թվականի ապրիլին։ Ծառայությունը պետք է օգներ օգտատերերին AI-ի օգնությամբ կազմակերպել էլեկտրոնային փոստը և ավտոմատացնել մուտքային հաղորդագրությունների հետ աշխատանքը։
Բայց ընկերությունը հայտնաբերեց անսպասելի խնդիր․ իր օգտատերերը նույն առաջադրանքների համար սկսեցին օգտագործել առանձին AI-գործակալներ։
Արդյունքում Notion-ը որոշեց փակել Notion Mail-ը։ Ծառայության վերջնական անջատումը նախատեսված է 2026 թվականի սեպտեմբերի 22-ին։
Սա AI-շուկայի համար բավականին խոսուն դեպք է․ արտադրանքը կարող է ավելորդ դառնալ ոչ թե այն պատճառով, որ վատ է կատարում իր գործառույթը, այլ որովհետև նույն գործառույթը դառնում է ավելի ունիվերսալ AI-գործակալի մի մասը։
Humane AI Pin. հավակնոտ սարքավորումը չափազանց բարդ դուրս եկավ
Humane AI Pin-ը դարձավ AI-սարքերի ամենահայտնի ձախողումներից մեկը։ Ընկերությունը ցանկանում էր սովորական սմարթֆոնը փոխարինել փոքր կրելի սարքով, որի միջոցով օգտատերը կարող էր փոխգործակցել AI-ի հետ։
Humane-ը ներգրավեց 230 մլն դոլարի ներդրումներ, իսկ արտադրանքն ինքը հսկայական ուշադրություն ստացավ դեռևս մինչև թողարկումը։
Սակայն գործարկումից հետո պարզվեց, որ սարքն ունի արտադրողականության հետ կապված լուրջ խնդիրներ։ Իրավիճակը սրեց նաև ընկերության նախազգուշացումը լիցքավորման պատյանի հնարավոր վտանգի մասին․ օգտատերերին խորհուրդ էր տրվել դադարեցնել դրա օգտագործումը՝ մարտկոցի բռնկման վտանգի պատճառով։
2025 թվականի փետրվարին Humane-ը փակեց AI Pin-ի հետ կապված բիզնեսը։ Ընկերության ակտիվների մեծ մասը HP-ը գնեց 116 մլն դոլարով։
Pin-ի պատմությունը ցույց տվեց, թե որքան դժվար է AI-ի հնարավորությունները վերածել ինքնուրույն ֆիզիկական սարքի, որը կարող է մրցակցել օգտատիրոջ արդեն իսկ ունեցած սմարթֆոնի հետ։
Rabbit R1. հսկայական հետաքրքրությունը դեռ հաջողություն չի երաշխավորում
Rabbit R1-ը ներկայացվեց CES-ում 2024 թվականի հունվարին որպես կոմպակտ AI-ուղեկից, որը կարող էր սեփականատիրոջ փոխարեն կատարել տարբեր գործողություններ։ Ընկերությունը հայտնել էր, որ գործարկումից կարճ ժամանակ անց վաճառել է 100 հազար սարք։
Սակայն վաճառքները չդարձան արտադրանքի որակի երաշխիք։ Առաջին ակնարկները մատնանշում էին սարքի չհասունացած լինելը, անկայուն աշխատանքը և իսկապես օգտակար ինտեգրացիաների փոքր քանակը։
Ի տարբերություն Humane-ի՝ Rabbit-ը դեռ չի փակել նախագիծը։ Ընկերությունը շարունակում է թարմացնել R1-ը և աստիճանաբար դիրքավորում է այն որպես համակարգչային կարգավորիչ, որը կարող է առաջադրանքներ կատարել AI-գործակալների օգնությամբ։
Բացի այդ, Rabbit-ն աշխատում է նոր սարքի՝ Project Cyberdeck-ի վրա, որը դյուրակիր համակարգիչ է՝ ուղղված այսպես կոչված vibe-coding-ին։
Ուստի R1-ը առայժմ ավելի շուտ անհաջող գործարկման օրինակ է, որը մշակողները փորձում են վերածել ավելի կենսունակ արտադրանքի։
Huxe. լավ արտադրանքը բավականաչափ ինքնուրույն չեղավ
Huxe-ը ստեղծել էին Google NotebookLM-ի նախկին մշակողները։ Հավելվածը գրավոր նյութերը վերածում էր աուդիոյի՝ խոսակցական փոդքաստի ձևաչափով։
Առաջին հայացքից նման ծառայությունն ուներ հասկանալի նիշա։ Սակայն խոշոր հարթակները սկսեցին առաջարկել նման հնարավորություններ արդեն իրենց սեփական լսարանին։
Օրինակ՝ Spotify-ը աստիճանաբար ընդլայնում է փոդքաստների հետ աշխատանքի AI-գործիքների հավաքածուն՝ ներառյալ աուդիոյի գեներացման և կարճ ամփոփումների գործառույթները։
2026 թվականի մայիսին Huxe-ը փակվեց։ Սա ևս մեկ օրինակ է այն խնդրի, որին բախվում են փոքր AI-ստարտափները․ նույնիսկ եթե նրանք առաջինն են գտնում տեխնոլոգիայի կիրառման հետաքրքիր սցենար, խոշոր հարթակը կարող է բավական արագ նմանատիպ գործառույթ ներդնել արդեն գոյություն ունեցող արտադրանքի մեջ։
Yupp. 800 մոդելն էլ բավարար չեղավ
Yupp-ը առաջարկում էր AI-մոդելների ընտրության անսովոր մոտեցում։ Օգտատերը կարող էր մեկ հարցում միաժամանակ ուղարկել մի քանի մոդելների և կողք կողքի համեմատել պատասխանները։
Իր գագաթնակետին հարթակը թույլ էր տալիս թեստավորել ավելի քան 800 մոդել, այդ թվում՝ OpenAI-ի, Google-ի և Anthropic-ի մշակումները։ Օգտատերերը կարող էին քվեարկել լավագույն պատասխանների համար, ինչպես նաև ակտիվության դիմաց ստանալ կրիպտոարժույթ։
Սակայն Yupp-ի ստեղծողները եկան այն եզրակացության, որ ծառայությունն այդպես էլ չկարողացավ գտնել զարգացման բավականաչափ կայուն մոդել և անհրաժեշտ product-market fit-ը։
Հարթակը փակվեց 2026 թվականի մարտին։
Figgs AI. նույնիսկ մեկ միլիոն օգտատերն էլ չփրկեց
Figgs AI-ը գոյություն ուներ 2023-ից 2024 թվականներին և թույլ էր տալիս ստեղծել սեփական AI-կերպարներ դերային խաղերի և պատմությունների համար։
Նախագիծը, առկա տվյալներով, ներգրավել էր ավելի քան մեկ միլիոն օգտատեր։ Սակայն մշակողները բախվեցին մեկ այլ խնդրի․ ծառայությունը անվճար պահելը չափազանց թանկ էր դառնում։
Արդյունքում Figgs AI-ն նույնպես ստիպված եղավ փակվել։
Եվ սա, թերևս, ներկայիս AI-շուկայի գլխավոր առանձնահատկություններից մեկն է։ Ինքնին մեծ թվով օգտատերերը դեռ չեն նշանակում, որ արտադրանքը կարող է գոյություն ունենալ որպես բիզնես։ AI-ի օգնությամբ բովանդակության գեներացիան պահանջում է հաշվարկային ռեսուրսներ, ինչը նշանակում է, որ հանրաճանաչ անվճար ծառայությունը միաժամանակ կարող է լինել նաև սպասարկման ամենաթանկը։
