Նախընտրելի
ԱՄՆ նախկին նախագահ Բարաք Օբաման կոչ է արել Դեմոկրատական կուսակցությանը սկսել բաց հանրային քննարկում արհեստական բանականության կարգավորման շուրջ և պատրաստել համապարփակ ծրագիր՝ տեխնոլոգիայի զարգացումը անվտանգության շահերից ելնելով հնարավոր դանդաղեցումից մինչև երեխաների պաշտպանություն և աշխատատեղերի կորստի դեմ միջոցներ։ Նրա հայտարարությունը հնչել է ԱԲ-ի, տվյալների կենտրոնների և այն հարցի շուրջ աճող քաղաքական հակամարտության ֆոնին, թե արդյոք Ամերիկան պետք է դանդաղեցնի տեխնոլոգիայի զարգացումը՝ ռիսկերը նվազեցնելու համար։
Ինչպես հայտնում է The New York Times-ը, Օբաման այս կոչով հանդես է եկել անցյալ շաբաթ Մանհեթենում դրամահավաքի փակ միջոցառման ժամանակ։
ԱԲ-ն զարգանում է չափազանց արագ՝ և մասնավոր ձեռքերում
Ինչպես գրում է The Guardian-ը, Ներկայացուցիչների պալատում դեմոկրատների առաջնորդ Հաքիմ Ջեֆրիսին դիմելով՝ Օբաման հայտարարել է, որ կուսակցությունը պետք է հիմք նախապատրաստի արհեստական բանականության մասին «շատ հրապարակային զրույցի» համար։
Նրա կարծիքով՝ անհրաժեշտ է քննարկել հարցերի լայն շրջանակ՝ տեխնոլոգիայի անվտանգությունը, դրա զարգացման հնարավոր դանդաղեցումը, ԱԲ-ի ազդեցությունը աշխատաշուկայի վրա և երեխաների բարեկեցությունը։
Գլխավոր խնդիրը, ինչպես այն տեսնում է նախկին նախագահը, այն է, որ ԱԲ-ն զարգանում է շատ արագ և մեծ մասամբ գտնվում է մասնավոր ընկերությունների վերահսկողության տակ։ Եթե պետությունն ու հասարակությունը չկարողանան ժամանակին հասկանալ կատարվողը, տեխնոլոգիան կարող է վտանգավոր դառնալ։
Միևնույն ժամանակ Օբաման ընդգծել է, որ արհեստական բանականությունն ինքնին կարող է զգալի օգուտ բերել։ Մասնավորապես, այն կարող է արագացնել դեղերի մշակումը և օգնել մաքուր էներգետիկայի անցման համար լուծումներ գտնելու հարցում։
Ուստի, դատելով նրա խոսքերից, խոսքը տեխնոլոգիան պարզապես սահմանափակելու մասին չէ, այլ դրա զարգացման կանոնները որոշելու փորձի մասին՝ մինչև հետևանքները անդառնալի դառնան։
Անվտանգություն, երեխաներ և աշխատատեղեր
Օբաման առաջարկել է դեմոկրատներին ձևակերպել հանրության համար հասկանալի ծրագիր՝ ինչպես ապահովել ԱԲ-ի անվտանգությունը և ինչպես պաշտպանել երեխաներին դրա բացասական ազդեցությունից։
Միաժամանակ նա կոչ է արել հաշվի առնել նաև տեխնոլոգիայի տարածման տնտեսական հետևանքները, այդ թվում՝ երկրի ներսում աշխատատեղերի հնարավոր կորուստը։
Այս կոչը հնչել է մի քանի ամիս անց, որոնց ընթացքում ԱԲ-ի ռիսկերի շուրջ քննարկումը հատկապես սրվել է։ Այդ ընթացքում հայտնվել էին հաղորդումներ վերահսկողությունից դուրս եկած OpenAI-ի չատ-բոտերի գործողությունների, Hugging Face-ի կոտրման մասին, ամերիկյան տարբեր քաղաքների բնակիչներ հանդես էին գալիս տվյալների կենտրոնների կառուցման դեմ, իսկ ԱԲ-ի մի հետազոտող հայտարարել էր աշխատանքից հեռանալու մասին՝ զգուշացնելով, որ արհեստական բանականություն ստեղծողները իրենք են ընդունում մինչև տասնամյակի վերջ արդեն աղետալի հետևանքների հնարավորությունը։
Միևնույն ժամանակ ոլորտի ներկայացուցիչները վերջին շրջանում նույնպես խոսում էին տեխնոլոգիական մրցավազքը դանդաղեցնելու անհրաժեշտության մասին։ Սակայն նրանք միաժամանակ ստիպված են հաշվի առնել նաև ներդրողների շահերը․ Goldman Sachs-ի կանխատեսմամբ՝ 2026 թվականին ԱԲ-ում համաշխարհային ներդրումները կարող են գերազանցել 1 տրիլիոն դոլարը։
Կոնգրեսը գրեթե չի կարգավորում ԱԲ-ն
Օբամայի հայտարարությունը հնչել է այն պահին, երբ ԱՄՆ-ը մոտենում է միջանկյալ ընտրություններին, իսկ Կոնգրեսը մինչ այժմ համեմատաբար քիչ կոնկրետ քայլեր է ձեռնարկել արհեստական բանականության կարգավորման ուղղությամբ։
Առանձին ազդեցիկ դեմոկրատներ և որոշ հանրապետականներ հանդես էին գալիս ոլորտի համար կանոններ սահմանելու օգտին։ Սակայն միասնական մոտեցում մշակելու փորձերը մնում են սահմանափակ։
Այս ֆոնին Դոնալդ Թրամփի վարչակազմը զբաղեցնում է այլ դիրքորոշում։ Ավելի վաղ Թրամփը աջակցում էր մի նախաձեռնության, որը պետք է արգելեր նահանգներին ինքնուրույն կարգավորել ԱԲ-ն, թեև այդ օրինագիծն ի վերջո առաջ չգնաց։
Կիրակի օրը Թրամփը լրագրողներին հայտարարել է, որ արհեստական բանականության շուրջ շատ մտահոգություններ բարձրացնում են «շատ բացասական ուժեր», իսկ նրանց կանխատեսած խնդիրները, նրա կարծիքով, չեն իրականանա։ Գլխավոր խնդիրը նա անվանել է ԱՄՆ-ի տեխնոլոգիական առաջնորդության պահպանումը։
Պատասխանելով այն հարցին, թե արդյոք արժե դանդաղեցնել ԱԲ-ի զարգացումը կամ ուժեղացնել դրա կարգավորումը, Թրամփը հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ը առաջ է անցնում Չինաստանից և պետք է պահպանի այդ առավելությունը։
Տվյալների կենտրոնները դարձել են նախընտրական քարոզարշավի անսպասելի թեմա
ԱԲ-ի շուրջ քաղաքական հակամարտության ամենատեսանելի կետերից մեկը դարձել են տվյալների կենտրոնները, որոնք ապահովում են արհեստական բանականություն զարգացնող ընկերությունների աշխատանքը։
Ինչպես նշում է NPR-ը, դրանց կառուցման դեմ արդեն սկսել են հանդես գալ նախընտրական գովազդում երկու կուսակցությունների ներկայացուցիչները։ Տվյալների կենտրոնների նկատմամբ դժգոհությունը դարձել է այն հազվադեպ հարցերից մեկը, որոնց շուրջ կարող են համընկնել MAGA-հանրապետականների և լիբերալ դեմոկրատների դիրքորոշումները։
Այս հակամարտության պատճառները դուրս են գալիս տեխնոլոգիաների ապագայի մասին վերացական քննարկումների սահմաններից։ Կոնկրետ քաղաքների և շրջանների բնակիչներն արդեն հիմա բախվում են ԱԲ-ի համար ենթակառուցվածքների կառուցման հետևանքներին և հանդես են գալիս նոր օբյեկտների դեմ։
Ի տարբերություն դրա՝ Թրամփը շարունակում է հրապարակայնորեն պաշտպանել տվյալների կենտրոնները։ Երկու շաբաթ առաջ նա Truth Social-ում գրել էր, որ ամերիկյան համայնքները, որոնք հանդես են գալիս դրանց կառուցման դեմ, ռիսկի են դիմում դառնալ «հետամնաց և աղքատ», մինչդեռ ենթակառուցվածքների զարգացումը, նրա կարծիքով, կբերի աշխատատեղեր, հարկերի նվազում և տնտեսական աճ։
ԱԲ-ի հարցը դառնում է քաղաքական
Օբամայի կոչը ցույց է տալիս, որ արհեստական բանականությունն ավելի ու ավելի նկատելիորեն տեխնոլոգիական ընկերությունների թեմայից վերածվում է լիարժեք քաղաքական հարցի։
Ընդ որում, վեճն այլևս միայն այն մասին չէ, թե ինչ կանոններ պետք է սահմանվեն չատ-բոտերի կամ ալգորիթմների համար։ Քննարկման կենտրոնում են հայտնվում շատ ավելի լայն հարցեր՝ ով պետք է վերահսկի ԱԲ-ի զարգացումը, որքան արագ պետք է այն ներդրվի, ինչպես պաշտպանել երեխաներին, ինչ անել աշխատաշուկայի հետևանքների հետ և արդյոք տեղական համայնքները պատրաստ են ընդունել տեխնոլոգիական մրցավազքի համար անհրաժեշտ ենթակառուցվածքը։
Այս ֆոնին երկու քաղաքական ճամբարների դիրքորոշումները սկսում են ավելի ու ավելի տեսանելիորեն հեռանալ միմյանցից։ Օբաման առաջարկում է սկսել ռիսկերի մասին հրապարակային խոսակցություն և ձևավորել տեխնոլոգիայի կառավարման համապարփակ ծրագիր։ Թրամփը, առաջին հերթին, խաղադրույք է կատարում զարգացման արագության և Չինաստանի հետ մրցակցությունում ամերիկյան առաջնորդության պահպանման վրա։
Հենց այս հակամարտությունը՝ տեխնոլոգիական մրցավազքը արագացնելու ձգտման և դրա համար սահմաններ սահմանելու փորձի միջև, կարող է դառնալ ԱՄՆ-ում արհեստական բանականության շուրջ առանցքային քաղաքական քննարկումներից մեկը։
