Հարավային օվկիանոսի խորքերում թաքնված տաք ջրերը վերջին երկու տասնամյակների ընթացքում անշեղորեն մոտենում են Անտարկտիդային՝ քայքայելով այն սառը պատնեշը, որը երկար ժամանակ պաշտպանում էր մայրցամաքի շելֆային սառցադաշտերը հալվելուց: Այսպիսի եզրակացության են եկել «Communications Earth & Environment» ամսագրում այս շաբաթ հրապարակված հետազոտության հեղինակները:

Քեմբրիջի համալսարանի գլխավորությամբ՝ Սկրիպսի օվկիանոսագիտության ինստիտուտի և Լոս Անջելեսի Կալիֆորնիայի համալսարանի (UCLA) հետ համատեղ իրականացված աշխատանքը դարձավ առաջին դիտողական հաստատումն այն բանի, որ տաք ջրերի հսկայական զանգվածը, որը հայտնի է որպես «ցիրկումպոլյար խորքային ջրեր», ընդլայնվել և շարժվել է դեպի Անտարկտիկայի մայրցամաքային շելֆ: Կլիմայական մոդելները վաղուց էին կանխատեսում նման միգրացիա, սակայն մինչ այժմ գիտնականները չունեին բավարար տվյալներ՝ հաստատելու համար, որ այդ գործընթացն իրոք ընթանում է, հայտնում է Reuters-ը:

«Տաք ծորակի» միացումը

Թիմն օգտագործել է մեքենայական ուսուցում՝ միավորելու նավերից հավաքված չափումները (որոնք իրականացվում են տասնամյակը մեկ՝ միջազգային երկարամյա ծրագրի շրջանակներում) Argo ինքնավար բոյերի համաշխարհային ցանցի անդադար տվյալների հետ: Արդյունքում ստացվել է Անտարկտիդայի շրջակայքի օվկիանոսագիտական պրոֆիլների ամսական քառասունամյա անընդհատ արխիվ:

«Սա լուրջ մտահոգության տեղիք է տալիս, քանի որ տաք ջրերը կարող են ներթափանցել անտարկտիկական շելֆային սառցադաշտերի տակ՝ հալեցնելով դրանք ներքևից և խաթարելով կայունությունը», — ասել է Քեմբրիջի համալսարանի Երկրի մասին գիտությունների դեպարտամենտի առաջատար հեղինակ Ջոշուա Լենհեմը: «Կլիմայական մոդելները սա կանխատեսել էին որպես գլոբալ տաքացման հետևանք, սակայն նախկինում մենք սա իրական տվյալներում չէինք տեսել»:

Անտարկտիդայի շելֆային սառցադաշտերը ծառայում են որպես հենապատեր, որոնք պահում են ցամաքային սառցաշերտերն ու սառցադաշտերը: Վերջիններս միասին պարունակում են այնքան քաղցրահամ ջուր, որը բավարար է Համաշխարհային օվկիանոսի մակարդակը մոտ 58 մետրով բարձրացնելու համար: Երբ սառը, խիտ ջրային զանգվածների արտադրությունը նվազում է (օդի տաքացման և հալոցքային քաղցրահամ ջրերի հոսքի պատճառով), ավելի տաք ցիրկումպոլյար խորքային ջրերը լրացնում են ազատված տարածությունը:

«Նախկինում սառցաշերտերը պաշտպանված էին սառը ջրի շերտով: Հիմա թվում է, թե օվկիանոսի շրջանառությունը փոխվել է. դա նման է նրան, որ ինչ-որ մեկը բացել է տաք ծորակը, և լոգարանի ջուրն աստիճանաբար տաքանում է», — նշել է պրոֆեսոր Սառա Պերկեն:

Ավելի լայն կլիմայական հետևանքներ

Հետազոտության արդյունքներն ունեն հետևանքներ, որոնք դուրս են գալիս սառույցների հալման սահմաններից: Հարավային օվկիանոսը կլանում է ջերմոցային գազերի արտանետումների հետևանքով առաջացած ավելցուկային ջերմության մեծ մասը և առանցքային դեր է խաղում ածխածնի ու սննդարար նյութերի գլոբալ շրջապտույտում: Այս տարածաշրջանում ջերմության բաշխման փոփոխությունները կարող են արձագանք գտնել ողջ կլիմայական համակարգում՝ ներառյալ Ատլանտյան օվկիանոսի շրջանառությունը, որն, ըստ մոդելների, արդեն իսկ թուլանում է: