Anthropic-ը հայտնել է նախկինում անհայտ ֆերմենտային համակարգի հայտնաբերման մասին, որը հայտնաբերվել է բակտերիոֆագների՝ բակտերիաները վարակող վիրուսների ԴՆԹ-ում։ Ընկերությունը պնդում է, որ համակարգն ունի որոշ հատկություններ, որոնք հիշեցնում են CRISPR-ը․ այն կարող է կատարել ԴՆԹ-ի հետ գործողություններ՝ ներառյալ դրա կտրումը, պատճենումը և ներդրումը։

Բացահայտումն արվել է Claude-ի օգնությամբ՝ Anthropic-ի կենսաբանական լաբորատորիայում, որը գտնվում է Սան Ֆրանցիսկոյի ծոցի շրջանում։ Միևնույն ժամանակ ֆիզիկական փորձերը շարունակում էին կատարել մարդիկ։ Ընկերությունը շեշտում է, որ նոր լաբորատորիան աշխատում է միայն կենսաբանական վտանգի ցածր մակարդակ ունեցող օրգանիզմների և ընթացակարգերի հետ և չի օգտագործում մարդու վարակման ունակ պաթոգեններ։

Թե իրականում որքան նոր է բացահայտված համակարգը և որքան կարևոր է այն կենսաբանության համար, դեռ պետք է որոշեն այլ հետազոտողներ, հայտնում է TechCrunch-ը։

Claude-ը որոնման վրա ծախսել է 21 ժամ

Anthropic-ը լաբորատորիան ստեղծել է ընդամենը մի քանի ամիս առաջ՝ 2026 թվականի գարնանը։ Ընկերության տվյալներով՝ նոր համակարգի որոնումը Claude-ից խլել է մոտ 21 ժամ ակտիվ աշխատանք։

Ընթացքում օգտագործվել է մոտ 950 AI-գործակալ, որոնք մշակել են մոտ 210 մլն տոկեն տվյալ։ Մոդելը կենսաբանական տվյալներում որոնել է օրինաչափություններ, ինչից հետո առաջարկված համակարգն արդեն ուսումնասիրվել է փորձարարական եղանակով։

Anthropic-ի ղեկավար Դարիո Ամոդեյը շեշտում է, որ բացահայտումն արվել է Claude-ի կողմից «հիմնականում, թեև ոչ ամբողջությամբ»։ Միևնույն ժամանակ ընկերությունն ընդունում է, որ արդյունքը հենվում է նախորդ հետազոտությունների վրա։

Ամոդեյը նաև նշել է, որ Սթենֆորդի համալսարանի գիտնականներն ավելի վաղ հայտնաբերել էին մի համակարգ, որը որոշ առումներով նման է Claude-ի գտածին։ Այդ պատճառով արդյունքի նորության և նշանակության վերջնական գնահատականը պետք է տա գիտական հանրությունը։

Ինչ ընդհանրություն կա CRISPR-ի հետ

CRISPR-ը բակտերիաների բնական պաշտպանական համակարգ է, որն օգնում է նրանց դիմակայել վիրուսներին։ Դրա հիման վրա գիտնականները ստեղծել են գենոմի խմբագրման ամենալայն կիրառվող գործիքներից մեկը։

Anthropic-ի նկարագրության համաձայն՝ Claude-ի հայտնաբերած մեխանիզմը նույնպես կապված է բակտերիոֆագների հետ և կարող է կատարել ԴՆԹ-ի վրա գործողություններ։ Հենց այդ պատճառով էլ հետազոտողները այն համեմատում են CRISPR-ի հետ։

Սակայն սա չի նշանակում, որ Anthropic-ը հայտնաբերել է գենոմի խմբագրման տեխնոլոգիայի նոր տարբերակ կամ CRISPR-ի պատրաստի փոխարինող։ Առայժմ խոսքը կենսաբանական համակարգի մասին է, որն ունի որոշ նման հատկություններ, իսկ դրա հնարավորություններն ու գործնական նշանակությունը դեռ պետք է ուսումնասիրվեն։

Ֆիզիկական փորձերը կատարում են մարդիկ

Ժամանակակից AI-մոդելների՝ ինքնուրույն ավելի ու ավելի բարդ հետազոտություններ իրականացնելու կարողության շուրջ քննարկումների ֆոնին հատկապես ուշագրավ է, որ Claude-ը դեռ չի կառավարում լաբորատոր սարքավորումները։

«Բոլոր լաբորատոր աշխատանքները կատարվում են մարդ գիտնականների կողմից», — շեշտում է Anthropic-ը։

Ընկերության լաբորատորիան աշխատում է BSL-1 և BSL-2 կենսաբանական անվտանգության մակարդակների կենսաբանական համակարգերի հետ և չի զբաղվում մարդու վարակման ունակ պաթոգեններով։

Սա կարևոր մանրամասն է AI-ընկերությունների ղեկավարների՝ հնարավոր կենսաբանական սպառնալիքների մասին վերջին հայտարարությունների ֆոնին։ Ինքը՝ Ամոդեյը, նախկինում բիոտեռորիզմը անվանել էր ԱԲ-ի զարգացման հետ կապված ամենալուրջ ռիսկերից մեկը։

Միևնույն ժամանակ Anthropic-ի ղեկավարը կարծում է, որ տեխնոլոգիայի հնարավոր օգուտը կարող է հսկայական լինել։ Նրա գնահատմամբ՝ ԱԲ-ն ի վիճակի է օգնել մարդկությանը «5–10 տարվա ընթացքում բուժել հիվանդությունների մեծ մասը»։

Anthropic-ը միակը չէ, որ կենսաբանության մեջ օգտագործում է ԱԲ

Կենսաբանական հետազոտություններում խոշոր լեզվային և մասնագիտացված AI-մոդելների օգտագործումն արդեն վաղուց դուրս է եկել միայն Anthropic-ի սահմաններից։

Սթենֆորդի համալսարանի հետազոտողները ուսումնասիրում են LLM-ների և CRISPR-ի կիրառումը, իսկ Սան Ֆրանցիսկոյի Կալիֆոռնիայի համալսարանի գիտնականները ԱԲ-ն օգտագործում են նոր ֆերմենտների մշակման համար։ Այս ոլորտում արհեստական բանականության կիրառման ամենահայտնի օրինակներից մեկը շարունակում է մնալ Google DeepMind-ի AlphaFold-ը, որը ներկայացվել էր դեռ 2020 թվականին։

Այսպիսով, Anthropic-ն աշխատում է արդեն ձևավորվող մի ուղղության շրջանակում, որտեղ ԱԲ-ն օգտագործվում է ոչ միայն գիտական հրապարակումների վերլուծության, այլև նոր կենսաբանական մեխանիզմների որոնման և մոլեկուլների նախագծման համար։

Միևնույն ժամանակ ընկերությունը դիտարկում է հետագա ավտոմատացման հնարավորությունը։ Ապագայում, Ամոդեյի խոսքով, Claude-ը տեսականորեն կկարողանա ինքնուրույն կառավարել լաբորատոր սարքավորումները և փորձեր անցկացնել՝ անվտանգության համապատասխան մեխանիզմների առկայության դեպքում։

Առայժմ Anthropic-ը դեռ չի հասել այդ փուլին․ մոդելը զբաղվում է որոնմամբ և վերլուծությամբ, իսկ իրական կենսաբանական նմուշների հետ աշխատանքը մնում է մարդկանց վրա։