Վեներայի վրա հայտնաբերված յուրահատուկ, պսակի նման երկրաբանական կառուցվածքները, որոնք հայտնի են որպես պսակներ, երկար ժամանակ առեղծված էին: Նոր հետազոտությունն առաջարկում է բացատրություն. մոլորակի մանթիայում գտնվող «ապակե առաստաղը» պահպանում է ջերմությունը՝ ստեղծելով հոսանքներ, որոնք ձևավորում են այդ պսակները: Այս մասին հայտնել է հետազոտության գլխավոր հեղինակ Մադլեն Քերրը՝ Սան Դիեգոյի համալսարանի Սքրիփսի օվկիանոսագիտության ինստիտուտից, space.com կայքում: Հետազոտությունը հրապարակվել է սեպտեմբերի 16-ին PNAS ամսագրում:

Վեներան և Երկիրը. երկվորյակներ տարբեր ճակատագրերով

Վեներան և Երկիրը «երկվորյակ մոլորակներ» են՝ չափերով, խտությամբ և Արեգակից հեռավորությամբ, սակայն նրանց էվոլյուցիան տարբեր ուղիներով է ընթացել: Երկիրն ունի շարժական տեկտոնական սալեր, մինչդեռ Վեներան ծածկված է ամուր ընդերքով, որի վրա հայտնաբերվել է ավելի քան 700 պսակ՝ 124-ից մինչև 500 կմ տրամագծով: Այս կառուցվածքները յուրահատուկ են Վեներայի համար, և դրանց ծագումը մինչ այժմ վիճաբանության առարկա էր:

Մանթիայի «ապակե առաստաղը»

Պրոֆեսոր Դեյվիդ Ստեգմանի գլխավորությամբ գիտնականները ենթադրում են, որ առեղծվածի բանալին Վեներայի մանթիայում գտնվող 370–460 կմ խորության վրա գտնվող խոչընդոտն է, որը կոչվում է «ապակե առաստաղ»: Այն արգելափակում է բարձրացող տաք հոսքերի (պլյումների) մեծ մասը՝ ստիպելով դրանք տարածվել կողքերով: Միայն ամենամեծ պլյումներն են հասնում մակերես՝ ձևավորելով հրաբխային բարձունքներ: Մնացածը ստեղծում են ջերմության ջրամբար, որը առաջացնում է փոքր ջերմային անկայունություններ:

«Այս տաք հեղուկի շերտը 600–740 կմ խորության վրա ապահովում է փոքր մասշտաբի պլյումների համաշխարհային աղբյուր», - գրում են հեղինակները: Այս պլյումները, նմանվելով լավայի լամպի մոմին, բարձրանում են, հալվում և իջնում՝ ձևավորելով բազմազան պսակներ:

Ինչպե՞ս են առաջանում պսակները

Մոդելավորումը ցույց է տվել, որ Վեներայի ընդերքից սառը «կաթիլները» իջնում են տաք մանթիա՝ առաջացնելով շղթայական ռեակցիա: Սա հանգեցնում է բազմաթիվ փոքր տաք պլյումների բարձրացման, որոնք փոխազդում են մանթիայի հետ և ձևավորում պսակներ: Վեներայի մանթիայի ջերմաստիճանը 250–400 Կ-ով բարձր է Երկրի համեմատ, ինչը նպաստում է այս գործընթացին:

Նախկինում մոդելները պահանջում էին տաք պլյումների արհեստական ավելացում, սակայն նոր հետազոտությունն բացատրում է դրանց բնական առաջացումը: Սա կարևոր քայլ է դեպի Վեներայի ներքին ջերմության և նրա մակերեսի ձևավորման գործընթացի հասկանալը:

Ի՞նչ է հաջորդելու

Գիտնականները ընդունում են, որ անհրաժեշտ են լրացուցիչ հետազոտություններ.

  • Պլյումների դինամիկայի 3D մոդելավորում:
  • Մակերևույթի և ներսի հալման գործընթացների հաշվառում:
  • Վեներայի մանթիայի կազմի և էվոլյուցիայի վերլուծություն:

Սա կօգնի պարզել, թե որքան ժամանակ Վեներայի մանթիան մնում է ակտիվ և ինչպես են ձևավորվում նրա պսակներն ու հրաբուխները:

Հակիրճ…

Վեներայի պսակները մանթիայի «ապակե առաստաղի» արդյունք են, որը պահպանում է ջերմությունը և առաջացնում փոքր պլյումներ, որոնք ձևավորում են յուրահատուկ կառուցվածքներ: Հետազոտությունը բացահայտում է, թե ինչպես է Վեներայի ջերմությունն ազդում նրա մակերեսի վրա՝ տարբերակելով այն Երկրից: Սա մեզ ավելի է մոտեցնում «երկվորյակ մոլորակի» էվոլյուցիայի և երկրաբանական պատմության առեղծվածի բացահայտմանը: