2.5 միլիարդ տարի անց մեր գալակտիկան՝ Ծիր Կաթինը, կբախվի հարևան Անդրոմեդա գալակտիկայի և նրանց թզուկ-արբանյակների հետ՝ ստեղծելով վիթխարի տիեզերական իրադարձություն: Ավստրալիայի Քվինսլենդի համալսարանի աստղագետները՝ դոկտոր Սառա Սուիթի գլխավորությամբ, ուսումնասիրել են NGC 5713 և NGC 5719 պարուրաձև գալակտիկաների զույգը՝ հասկանալու համար, թե ինչ տեսք կունենա այդ միաձուլումը: Նրանց հետազոտությունը, որը հրապարակվել է Monthly Notices of the Royal Astronomical Society (MNRAS) ամսագրում, բացահայտում է, թե ինչպես են գալակտիկաները փոխազդում և ձևավորում կանոնավորված կառուցվածքներ:

Գալակտիկաների տիեզերական պարը

NGC 5713 և NGC 5719 գալակտիկաները, որոնք դիտարկվել են Delegate ծրագրի շրջանակներում, գտնվում են միաձուլման փուլում՝ Ծիր Կաթինից և Անդրոմեդայից մոտ 3 միլիարդ տարի առաջ: Այս պարուրաձև գալակտիկաները, որոնք շրջապատված են թզուկ արբանյակներով, արդեն սկսել են իրենց «պարը», որի ընթացքում նրանց աստղերը, գազը և փոշին խճճվում են գրավիտացիայի ազդեցությամբ: Գիտնականները նկատել են, որ այդ գալակտիկաների արբանյակները դասավորվում են կանոնավորված հարթություններում, այլ ոչ թե ձևավորում են քաոսային ամպ, ինչպես կարծվում էր նախկինում:

Սառա Սուիթի խոսքով՝ այս բացահայտումը տեսողական պատկերացում է տալիս այն մասին, թե ինչպես են ձևավորվում Ծիր Կաթինի արբանյակների համակարգի նման կառուցվածքներ և ինչպես են դրանք զարգանալու Անդրոմեդայի հետ միաձուլման ժամանակ: Ծիր Կաթինն ու Անդրոմեդան, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի տասնյակ թզուկ գալակտիկաներ, շարժվում են միմյանց ընդառաջ մոտ 110 կմ/վրկ արագությամբ: 2.5 միլիարդ տարի անց նրանց բախումը կստեղծի նոր էլիպսաձև գալակտիկա, որը գիտնականները պայմանականորեն անվանում են «Միլկոմեդա»:

Հետազոտության նշանակությունը

Ավստրալիայի աստղագետների աշխատանքն ունի մի քանի կարևոր ասպեկտ.

  • Գալակտիկաների էվոլյուցիա: NGC 5713 և NGC 5719 գալակտիկաների դիտարկումները օգնում են մոդելավորել, թե ինչպես է միաձուլումն ազդում աստղերի ձևավորման, գազի բաշխման և գալակտիկաների կառուցվածքի վրա:
  • Մութ նյութ: Գալակտիկաների փոխազդեցությունը բացահայտում է մութ նյութի ազդեցությունը, որը կարևոր դեր է խաղում նրանց շարժման և արբանյակային համակարգերի ձևավորման գործում:
  • Տիեզերական կառուցվածք: Հետազոտությունը ճշգրտում է, թե ինչպես են ձևավորվում Տիեզերքի խոշոր մասշտաբի կառուցվածքները, ներառյալ գալակտիկաների կույտերը և պատերը:

Գիտնականները նաև փորձում են պարզել, թե արդյոք Ծիր Կաթինի և Անդրոմեդայի պատմությունն եզակի է, թե՞ բնորոշ է պարուրաձև գալակտիկաներին: NGC 5713 և NGC 5719 գալակտիկաների հետ համեմատությունը ցույց է տալիս, որ արբանյակների կանոնավորված հարթությունները տարածված երևույթ են, ինչը հաստատում է գալակտիկական համակարգերի ձևավորման մոդելները:

Ի՞նչ է սպասվում Ծիր Կաթինին

Ծիր Կաթինի և Անդրոմեդայի միաձուլումը աղետ չի լինի աստղերի և մոլորակների համար, քանի որ նրանց միջև հեռավորությունները չափազանց մեծ են՝ ուղղակի բախումներ առաջացնելու համար: Այնուամենայնիվ, գրավիտացիոն փոխազդեցությունները կտրամաբանորեն փոխեն երկու գալակտիկաների կառուցվածքը.

  • Աստղերը կվերաբաշխվեն՝ ձևավորելով նոր էլիպսաձև գալակտիկա:
  • Գազային ամպերը կարող են սեղմվել՝ առաջացնելով աստղերի ձևավորման բռնկումներ:
  • Թզուկ արբանյակները, ինչպիսիք են Մագելանի ամպերը, կա՛մ կմիաձուլվեն նոր գալակտիկայի հետ, կա՛մ կդուրս նետվեն միջգալակտիկական տարածություն:

Մարդկության համար (եթե այն դեռ գոյություն ունենա 2.5 միլիարդ տարի անց) սա կդառնա վիթխարի տեսարան. երկինքը կլցվի Անդրոմեդայի պայծառ աստղերով, և գիշերային բնապատկերը կփոխվի ընդմիշտ:

Եզրակացություն

Ավստրալիայի աստղագետների հետազոտությունը լույս է սփռում Ծիր Կաթինի և Անդրոմեդայի ապագայի վրա, որոնք 2.5 միլիարդ տարի անց կմիաձուլվեն «տիեզերական պարի» մեջ: NGC 5713 և NGC 5719 գալակտիկաների դիտարկումները ցույց են տալիս, թե ինչպես են նման միաձուլումները ձևավորում արբանյակների կանոնավորված համակարգեր և ազդում գալակտիկաների էվոլյուցիայի վրա: Այս բացահայտումն օգնում է ավելի լավ հասկանալ մութ նյութի դերը և Տիեզերքի կառուցվածքը, ինչպես նաև հաստատում է, որ Ծիր Կաթինի և Անդրոմեդայի միաձուլումը տիեզերական բնական գործընթացի մաս է: