Միչիգանի համալսարանի գիտնականները առաջ են քաշել վարկած, որը նեանդերտալցիների անհետացումը կապում է տիեզերական գործընթացների հետ: Science Advances ամսագրում հրապարակված նրանց հետազոտության համաձայն՝ մոտ 41 հազար տարի առաջ Երկրի մագնիսական դաշտի ժամանակավոր թուլացումը, որը հայտնի է որպես Լաշամպի իրադարձություն, կարող էր հանգեցնել տիեզերական և ուլտրամանուշակագույն ճառագայթման կտրուկ աճի: Այս գործոնը, հնարավոր է, կարևոր դեր է խաղացել նեանդերտալցիների անհետացման գործում:

Հետազոտության ղեկավար, տիեզերական ֆիզիկայի մասնագետ Ագնիթ Մուխոպադհյայը պնդում է, որ այդ ժամանակաշրջանում ճառագայթումը վտանգավոր չափաբաժիններով հասել է մոլորակի մակերևույթին: Նրա կարծիքով՝ նեանդերտալցիներն ավելի խոցելի են եղել այդ պայմանների նկատմամբ, մինչդեռ Homo sapiens-ները կարողացել են ավելի լավ հարմարվել՝ օգտագործելով խիտ հագուստ, օքրա (ենթադրաբար՝ որպես արևապաշտպան միջոց) և քարանձավներում պատսպարվելով:

Հնագետների թերահավատությունը

Տիեզերական ճառագայթումը որպես նեանդերտալցիների անհետացման պատճառ համարելու վարկածը թերահավատություն է առաջացրել հնագետների շրջանում: Փորձագետները նշում են, որ չկան ուղղակի ապացույցներ այն մասին, որ նեանդերտալցիները հագուստ չեն կրել: Ընդհակառակը, հնագիտական գտածոները, ներառյալ կաշվե մշակման գործիքները, վկայում են, որ նրանք ակտիվորեն օգտագործել են կաշիներ՝ պաշտպանվելու ցրտից և, հավանաբար, ճառագայթումից: Մակաբույծների գենետիկ ուսումնասիրությունները նույնպես ցույց են տալիս, որ մարդու նախնիները հագուստ օգտագործել են Լաշամպի իրադարձությունից շատ առաջ:

Ավելին, օքրայի հետքեր, որոնք գիտնականները կապում են արևից պաշտպանվելու հետ, հայտնաբերվել են ոչ միայն Homo sapiens-ի բնակավայրերում, այլև նեանդերտալցիների բնակատեղիներում, ընդ որում դրանց օգտագործումը սկսվել է ենթադրյալ աղետից զգալիորեն ավելի վաղ: Հնագիտական տվյալները չեն հաստատում նեանդերտալցիների կտրուկ անհետացումը մոտ 41 հազար տարի առաջ, ինչպես նաև չեն արձանագրում այդ ժամանակաշրջանում այլ տեսակների զանգվածային ոչնչացում:

Նեանդերտալցիների աստիճանական անհետացումը

Գիտնականների մեծամասնությունը հակված է կարծելու, որ նեանդերտալցիների անհետացումը եղել է աստիճանական գործընթաց, որը պայմանավորված էր մի քանի գործոններով: Դրանց թվում են՝ Homo sapiens-ի թվային գերակշռությունը, ավելի կատարելագործված տեխնոլոգիաները, ինչպես նաև մասնակի ձուլումը, ինչի մասին վկայում է ժամանակակից մարդկանց ԴՆԹ-ում նեանդերտալցիների գեների առկայությունը: Այս գործոնները, ամենայն հավանականությամբ, ավելի կարևոր դեր են խաղացել, քան ենթադրյալ տիեզերական ճառագայթման ազդեցությունը:

Վարկածի հեռանկարները

Լաշամպի իրադարձությունը նեանդերտալցիների անհետացման հետ կապելու վարկածը մնում է բազմաթիվ տեսություններից մեկը, որը պահանջում է հետագա հետազոտություններ: Դրա հաստատման համար անհրաժեշտ են լրացուցիչ երկրաբանական, հնագիտական և պալեոկլիմայական տվյալներ, որոնք կարող են ճառագայթման աճը կապել նեանդերտալցիների պոպուլյացիաներում կոնկրետ փոփոխությունների հետ:

Եզրակացություն

Միչիգանի համալսարանի հետազոտությունն առաջարկում է հետաքրքիր հեռանկար՝ կապելով տիեզերական գործընթացները նեանդերտալցիների ճակատագրի հետ: Սակայն ուղղակի ապացույցների բացակայությունը և հնագիտական տվյալների հետ հակասությունները դարձնում են այս վարկածը դեռևս միայն հնարավոր տարբերակներից մեկը: Նեանդերտալցիների անհետացումը, ամենայն հավանականությամբ, բազմաթիվ գործոնների բարդ փոխազդեցության արդյունք էր, և նրանց ճակատագիրը լիովին հասկանալու համար գիտնականներին դեռ շատ հարցերի պետք է պատասխանել: