Չինաստանը և Ռուսաստանը համաձայնագիր են կնքել Լուսնի վրա ատոմային էլեկտրակայան ստեղծելու մասին՝ Միջազգային լուսնային հետազոտական կայանի (ILRS) էներգամատակարարումն ապահովելու համար, որը նրանք համատեղ զարգացնում են: Կայանը, որի ավարտը նախատեսված է 2036 թվականին, արդեն ներգրավել է 17 երկիր, մինչդեռ ՆԱՍԱ-ն կրճատում է Լուսնի հետազոտման իր ծրագրերը:

Միջազգային լուսնային հետազոտական կայան (ILRS)

ILRS-ը հավակնոտ նախագիծ է, որը 2017 թվականին սկսել են Չինաստանի ազգային տիեզերական վարչությունը (CNSA) և Ռոսկոսմոսը: Կայանը նախատեսված է որպես Լուսնի մակերևույթին և ուղեծրում գտնվող ինքնավար գիտական համալիր՝ մարդկանց կարճաժամկետ մնալու հնարավորությամբ: Նախագիծը իրականացվում է երկու փուլով. մինչև 2035 թվականը Լուսնի հարավային բևեռում կկառուցվի բազային կայան, իսկ մինչև 2045 թվականը՝ ընդլայնված համալիր՝ ուղեծրային հանգույցով:
Շինարարությունը կսկսվի 2028 թվականին «Չանգե-8» առաքելությունից հետո, իսկ «Չանգե-6» և «Չանգե-7» առաքելությունները կանցկացնեն նախնական հետազոտություններ և նմուշների հավաքագրում: Կայանը կհագեցվի էներգահամակարգերով, կապով և տրանսպորտով՝ գիտական փորձեր անցկացնելու, ռեսուրսներ մշակելու և տեխնոլոգիաներ փորձարկելու համար: Չինաստանը նպատակ ունի նախագծին ներգրավել 50 երկիր, 500 գիտական կազմակերպություն և 5000 հետազոտող, և ավելի քան 40 կազմակերպություն արդեն ստորագրել է համագործակցության համաձայնագրեր:

Ինքնավար շինարարության տեխնոլոգիաներ

ՆԱՍԱ-ի Moon-to-Mars Planetary Autonomous Construction Technology (MMPACT) ծրագիրը մշակում է լուսնային ենթակառուցվածքի ինքնավար շինարարության լուծումներ: 2026 թվականին կմեկնարկի ցուցադրական առաքելություն (DM-1)՝ լուսնային ռեսուրսներով շինարարությունը փորձարկելու համար: 2028 և 2030 թվականներին նախատեսվում են ավելի բարդ փորձարկումներ՝ վայրէջքի հարթակներ և պաշտպանիչ էկրաններ ստեղծելու համար:
Նորարար լուծումները ներառում են լուսնային քարերի օգտագործում շինարարության համար, ինչը պահանջում է ավելի քիչ էներգիա, ինչպես առաջարկել են ETH Zürich-ի գիտնականները: ICON, HEBI Robotics և GITAI ընկերությունները համագործակցում են ՆԱՍԱ-ի հետ. ICON-ն աշխատում է շինարարական համակարգերի վրա, HEBI-ն՝ մոդուլային ռոբոտների, իսկ GITAI-ն արդեն փորձարկել է ռոբոտացված մանիպուլյատորներ և ռովերներ սիմուլյացիաներում՝ հասնելով ՆԱՍԱ-ի պատրաստվածության 4-րդ մակարդակին: Ճապոնիայում Komatsu-ն օգտագործում է թվային կրկնօրինակներ՝ շինարարական տեխնիկան վիրտուալ միջավայրում փորձարկելու համար:

Ավարտի պլանը 2036 թվականին

Լուսնի վրա ատոմային էլեկտրակայանի նախագիծը նախատեսում է հստակ ժամանակացույց՝ ավարտով 2036 թվականին: 2028 թվականի «Չանգե-8» առաքելությունը կդնի հիմքը, ներառյալ Չինաստանի առաջին մարդկային վայրէջքը: 2030-ից 2035 թվականներին հինգ գերծանր հրթիռներ կմատակարարեն նյութեր և սարքավորումներ: ILRS-ի զարգացումը ներառում է երեք փուլ՝ ընթացիկ հետախուզություն, 2026–2030 թվականներին շինարարություն (նմուշներ և բեռների առաքում) և 2031–2035 թվականներին ենթակառուցվածքի ստեղծում: 2036 թվականին կայանը կդառնա լիովին գործող բազա Լուսնի հարավային բևեռում՝ 3,7 մղոն գործողության շառավղով, որը գերազանցում է Դիսնեյլենդի չափերը, և կհագեցվի առաջատար գիտական և հաշվիչ կենտրոններով: