2025 թվականի մայիսի 29-ին Երկրի վրա սկսվել է G3 մակարդակի հզոր մագնիսական փոթորիկ, հայտնել է ՌԳԱ Տիեզերական հետազոտությունների ինստիտուտի (ԻԿԻ ՌԱՆ) Արևային աստղագիտության լաբորատորիան: Փոթորկի գագաթնակետը եղել է առավոտյան ժամը 3:00-ից 6:00-ն ընկած ժամանակահատվածում՝ Մոսկվայի ժամանակով, «ՌԻԱ Նովոստի»-ին տված հարցազրույցում նշել է լաբորատորիայի ղեկավար Սերգեյ Բոգաչովը: Փոթորիկը առաջացել է արևային ակտիվության կտրուկ բարձրացման հետևանքով, որը պայմանավորված է Արևի վրա նոր կորոնային անցքերով:

Պատճառներ և բնութագրեր

Փոթորիկը առաջացել է արևային քամու արագության կտրուկ բարձրացման հետևանքով, որը գերազանցել է 650 կմ/վրկ-ը, և պլազմայի ջերմաստիճանի, որը հասել է 1 միլիոն աստիճանի: Ըստ «Ֆոբոս» եղանակային կենտրոնի տվյալների՝ իրադարձությունը սկսվել է Մոսկվայի ժամանակով 5:16-ին, երբ մոլորակի գեոմագնիսական դաշտը արձագանքել է արևային քամու անոմալ պարամետրերին: Գիտնականները նշում են, որ 600–800 կմ/վրկ արագության միջակայքը կպահպանվի մինչև շաբաթվա վերջ՝ բարձրացնելով նոր խանգարումների ռիսկը:

Գեոմագնիսական Kp ինդեքսը հասել է 7-ի, ինչը համապատասխանում է NOAA-ի սանդղակով G3 մակարդակին (որտեղ G1-ը թույլ փոթորիկ է, իսկ G5-ը՝ ծայրահեղ): Առավոտյան 8:00-ին իրավիճակը կայունացել է մինչև թույլ խանգարումներ (Kp մոտ 3), սակայն օրվա ընթացքում հնարավոր են կրկնվող վերելքներ:

Կապը արևային ակտիվության հետ

Մագնիսական փոթորիկը պայմանավորված է բարձր գեոմագնիսական ակտիվությամբ, որի մասին գիտնականները զգուշացրել էին մայիսի 28-ին: Արևի վրա նոր կորոնային անցքերը՝ պլազմայի ցածր խտությամբ տարածքներ, որտեղից դուրս են գալիս բարձր արագությամբ արևային քամու հոսքեր, առաջացրել են խանգարումներ: Այս իրադարձությունը տեղի է ունեցել 25-րդ արևային ցիկլի գագաթնակետի ֆոնին, ինչը նման երևույթները դարձնում է ավելի հաճախակի: Հիշեցնենք, որ մայիսի 25-ին գրանցվել է X8.7 դասի բռնկում, սակայն այն չի հանգեցրել Երկրի ուղղությամբ զանգվածի արտանետման:

Հնարավոր հետևանքներ

G3 մակարդակի փոթորիկը կարող է ազդել տեխնոլոգիաների և առողջության վրա.

  • Տեխնոլոգիաներ. Հնարավոր են խափանումներ արբանյակային նավիգացիայում (GPS), բարձր հաճախականության ռադիոկապում և էներգահամակարգերում, ներառյալ պաշտպանիչ համակարգերի կեղծ գործարկումները և տրանսֆորմատորների գերտաքացումը:
  • Առողջություն. Եղանակից կախված մարդիկ կարող են զգալ գլխացավեր, ճնշման տատանումներ, անքնություն կամ թուլություն: Հիպերտոնիկ ճգնաժամերի և սրտի նոպաների մոտ 70%-ը տեղի է ունենում փոթորիկների ժամանակ:

Մոսկվայի (կոորդինատներ՝ 55.75 N, 37.62 E, UTC+03) և այլ միջին լայնությունների բնակիչներին խորհուրդ է տրվում հետևել իրենց ինքնազգացողությանը, հատկապես սրտանոթային հիվանդություններ ունեցող անձանց:

Կանխատեսում առաջիկա օրերի համար

Ըստ Արևային աստղագիտության լաբորատորիայի տվյալների՝ բարձր արևային ակտիվությունը կպահպանվի մինչև մայիսի 31-ը՝ նոր փոթորիկների հավանականությամբ.

  • Մայիսի 30. Հնարավոր է 4 բալ ուժգնությամբ փոթորիկ (Kp=4), ինչը համապատասխանում է թույլ կամ միջին ազդեցության:
  • Մայիսի 31. Գեոմագնիսական իրավիճակը կկայունանա, Kp-ն կիջնի մինչև 2 բալ:

Սերգեյ Բոգաչովը նշել է, որ ճշգրիտ կանխատեսումները բարդ են, քանի որ արևային ակտիվությունը կարող է փոխվել ցանկացած պահի: Իրական ժամանակում մոնիթորինգը մնում է առանցքային:

Առաջարկություններ

Հետևանքները նվազագույնի հասցնելու համար եղանակից կախված մարդկանց խորհուրդ է տրվում.

  • Նվազեցնել ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունը և խուսափել սթրեսներից մայիսի 29-30-ը:
  • Խմել ավելի շատ ջուր, խուսափել կոֆեինից և ալկոհոլից:
  • Հետևել ճնշմանը և անհրաժեշտության դեպքում խորհրդակցել բժշկի հետ:

Արբանյակների, էներգացանցերի և ռադիոկապի օպերատորներին խորհուրդ է տրվում ստուգել համակարգերի կայունությունը գեոմագնիսական խանգարումների նկատմամբ:

Ամփոփում

2025 թվականի մայիսի 29-ին սկսված G3 մակարդակի հզոր մագնիսական փոթորիկը ընդգծում է արևային ցիկլի ակտիվ փուլը և դրա ազդեցությունը Երկրի վրա: Վերելքների գագաթնակետն արդեն անցել է, սակայն նոր վերելքների ռիսկը պահպանվում է: Միջին լայնությունների բնակիչները, ներառյալ Մոսկվան, պետք է ուշադիր լինեն իրենց առողջության և տեխնիկայի նկատմամբ, մինչ գիտնականները շարունակում են հետևել իրավիճակին՝ ժամանակին զգուշացնելու հնարավոր սպառնալիքների մասին: