Միջազգային գիտնականների խումբը հայտնաբերել է Վեներայի վրա ակտիվ երկրաբանական գործընթացների մասին նոր ապացույցներ՝ ուսումնասիրելով հսկայական օղակաձև կառույցներ, որոնք հայտնի են որպես կորոնաներ: Այս կառույցները, որոնց տրամագիծը հասնում է հարյուրավոր կիլոմետրերի, վկայում են մոլորակի վրա ընթացող տեկտոնիկական ակտիվության մասին: Հետազոտությունը, որը հրապարակվել է Science Advances ամսագրում, հիմնված է 1990-ականներին Magellan առաքելության կողմից հավաքված տվյալների վրա:

Ի՞նչ են կորոնաները և ինչպե՞ս են դրանք ձևավորվում

Կորոնաները եզակի երկրաբանական կառույցներ են, որոնք առաջանում են, երբ տաք մանտիական հոսքերը՝ հալված ապարների հոսքերը, բարձրանում են դեպի Վեներայի մակերես՝ դեֆորմացնելով նրա լիթոսֆերան: Ուսումնասիրված 75 կորոնաներից 52-ը ցույց են տվել ակտիվ մանտիական նյութի առկայության նշաններ, ինչը վկայում է այս կառույցների տակ ընթացող խորքային գործընթացների մասին: Գիտնականներն օգտագործել են եռաչափ մոդելավորում և գրավիտացիոն անոմալիաների վերլուծություն՝ հաստատելու համար, որ շատ կորոնաների տակ դեռևս տեղի են ունենում հալված նյութի շարժումներ:

Կորոնաների ձևավորման մեխանիզմները

Հետազոտողները առանձնացրել են կորոնաների առաջացման երեք հնարավոր գործընթաց՝

  • Սուբդուկցիա. Երկրի վրա տեղի ունեցող գործընթացին նման մի երևույթ, երբ լիթոսֆերայի մի մասը սուզվում է մյուսի տակ:
  • Կապպինգ. Ավելի ծանր ընդերքի բեկորների սուզում մանտիայի մեջ:
  • Հրաբխային ակտիվություն. Մանտիական հոսքերով պայմանավորված ժայթքումներ, որոնք ձևավորում են օղակաձև կառույցներ:

Այս մեխանիզմները ցույց են տալիս, որ Վեներան մնում է երկրաբանորեն ակտիվ մոլորակ, չնայած նրա մոտ բացակայում է Երկրին բնորոշ թիթեղային տեկտոնիկան:

Կապը Երկրի պատմության հետ

Վեներայի կորոնաները յուրօրինակ հնարավորություն են ընձեռում պատկերացում կազմելու մեր մոլորակի երկրաբանական անցյալի մասին: Գիտնականները ենթադրում են, որ նման կառույցներ կարող էին գոյություն ունենալ երիտասարդ Երկրի վրա միլիարդավոր տարիներ առաջ՝ մինչև ժամանակակից թիթեղային տեկտոնիկայի ձևավորումը: «Վեներայի ուսումնասիրությունը օգնում է մեզ հասկանալ, թե ինչ տեսք կարող էր ունենալ Երկիրը իր էվոլյուցիայի վաղ փուլերում», — նշել է հետազոտության գլխավոր հեղինակ Գաել Կասիոլին՝ NASA-ի Գոդդարդի տիեզերական թռիչքների կենտրոնից:

Բացահայտման նշանակությունը

Նոր հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ Վեներան ստատիկ աշխարհ չէ, այլ բազմազան և ակտիվ երկրաբանական գործընթացներով մոլորակ: Կորոնաները, որոնք նախկինում համարվում էին հնագույն ակտիվության հետքեր, պարզվել է, որ կապված են մանտիայի ընթացիկ շարժումների հետ: Այս բացահայտումը փոխում է Վեներայի մասին՝ որպես «սառած» մոլորակի պատկերացումը և ընդգծում նրա դինամիկ բնույթը:

Գիտության հեռանկարները

Magellan առաքելության տվյալները և վերլուծության նոր մեթոդները, ինչպիսիք են եռաչափ մոդելավորումը, նոր հորիզոններ են բացում Վեներայի ուսումնասիրության համար: Գիտնականները հույս ունեն, որ ապագա առաքելությունները, ինչպիսիք են DAVINCI-ն կամ VERITAS-ը, կտրամադրեն ավելի մանրամասն տվյալներ ընդերքի կազմի և մանտիայի ակտիվության մասին: Սա կօգնի ճշգրտել կորոնաների ձևավորման մոդելները և դրանց կապը մոլորակի ներքին գործընթացների հետ:

Եզրակացություն

Վեներայի կորոնաների ուսումնասիրությունը բացահայտում է մոլորակի ընթացող տեկտոնիկական ակտիվությունը՝ վկայելով նրա դինամիկ երկրաբանական բնույթի մասին: Magellan առաքելության տվյալների և ժամանակակից մոդելավորման շնորհիվ գիտնականները մոտենում են Վեներայի առեղծվածների լուծմանը և Երկրի վաղ պատմության վերակառուցմանը: Ապագա առաքելությունները խոստանում են ավելի խորը պատկերացումներ տալ այս «Երկրի քրոջ» մասին՝ բացահայտելով նրա ներքին կյանքը և անցյալը: