Nature-ում հրապարակված միջազգային գիտնականների նոր հետազոտությունը բացահայտում է Երկրի մանթիայում գտնվող երկու հսկայական անոմալիայի գաղտնիքը։ Պարզվել է, որ այս առեղծվածային կառուցվածքները կարող են լինել հնագույն մոլորակի մնացորդներ, որի բախումը Երկրի հետ 4.5 միլիարդ տարի առաջ հանգեցրել է Լուսնի ստեղծմանը։

Ի՞նչ անոմալիաներ են թաքնված Երկրի խորքերում

Դեռ 1980-ականներին սեյսմոլոգները հայտնաբերեցին Երկրի խորքերում գտնվող երկու հսկայական կառուցվածք՝ Խաղաղ օվկիանոսի և Աֆրիկայի տակ։ Այս ձևավորումները, որոնք հայտնի են որպես երկրակեղևի ցածր արագության գոտիներ, գիտնականներին շփոթության մեջ էին գցել, քանի որ դրանք դանդաղեցնում էին սեյսմիկ ալիքները, ինչը վկայում էր դրանց բարձր ջերմաստիճանի մասին։

Մինչ վերջերս համարվում էր, որ այս գոտիները կազմված են երկրակեղևի հնագույն տեկտոնական սալերից, որոնք միլիոնավոր տարիներ առաջ սուզվել են մանթիայում։ Սակայն նոր հետազոտությունը հերքում է այս հիպոթեզը։

Ի՞նչ ցույց տվեց նոր հետազոտությունը

104 երկրաշարժերի տվյալները օգտագործելով՝ գիտնականները վերլուծեցին, թե ինչպես են սեյսմիկ ալիքները կորցնում իրենց էներգիան՝ անցնելով այս կառույցների միջով։ Պարզվեց, որ էներգիայի կորուստները դրանցում նվազագույն են, ինչը խոսում է նրանց հանքային կազմի առանձնահատուկ կառուցվածքի մասին։

«Որքան մանրահատիկ է ապարների կառուցվածքը, այնքան արագ են մարում ալիքները։ Սակայն այս անոմալիաներում մենք տեսնում ենք հակառակը, ինչը նշանակում է, որ դրանց բաղադրությունը կտրուկ տարբերվում է շրջապատող մանթիայից», — բացատրում է հետազոտության առաջատար հեղինակ Սուխանիա Տալավերա-Սոսան Ուտրեխտի համալսարանից։

Ի տարբերություն տեկտոնական սալերի, որոնք ունեն մանրահատիկ կառուցվածք, այս անոմալիաները կազմված են շատ ավելի մեծ հանքային հատիկներից։ Սա վկայում է այն մասին, որ դրանք երկրակեղևի մաս չեն, այլ ներկայացնում են հնագույն երկնային մարմնի մնացորդներ, որը հարվածել է Երկրին նրա գոյության սկզբնական փուլում։

Ինչպե՞ս դա կփոխի մեր պատկերացումները Երկրի մասին

«Այս բացահայտումը փոխում է մեր պատկերացումները Երկրի պատմության և ներքին կառուցվածքի վերաբերյալ», — նշում է սեյսմոլոգ Առվեն Դեսը։

Բացի այդ, հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ Երկրի մանթիան շատ ավելի կայուն է, քան կարծում էինք։ Եթե այս կառուցվածքները միլիարդավոր տարիներ մնացել են անփոփոխ, ապա դա նշանակում է, որ Երկրի խորքերում նյութերի խառնման գործընթացներն ընթանում են ավելի դանդաղ, քան մինչ այժմ ենթադրվում էր։

Այժմ գիտնականները նախատեսում են պարզել, թե ինչպես են այս առեղծվածային ձևավորումները ազդել Երկրի էվոլյուցիայի վրա և արդյոք դրանց կազմում իսկապես թաքնված են այն հնագույն մոլորակի մնացորդները, որը դարձել է Լուսնի ձևավորման պատճառը։