Հարյուր միլիոնավոր տարիների ընթացքում Երկիրը սկսել է ավելի դանդաղ պտտվել, ուստի օրվա տևողությունը զգալիորեն աճել է։ Դինոզավրերի ժամանակներում օրը տևում էր մոտ 22 ժամ՝ մոտ երկու ժամով պակաս, քան այժմ։ Միևնույն ժամանակ, մոլորակի պտույտի դանդաղեցման գործընթացը միատեսակ չէ․ Երկրի պտույտի արագությունը մշտապես տատանվում է տարբեր գործոնների ազդեցությամբ։

Ինչու է Երկիրը աստիճանաբար դանդաղում

Օրվա տևողությունն անմիջականորեն կապված է Երկրի՝ իր առանցքի շուրջ պտտվելու արագության հետ։ Երկարաժամկետ հեռանկարում այդ արագությունը նվազում է, իսկ օրը դառնում է ավելի երկար։

Ռոսստանդարտի Համառուսաստանյան ֆիզիկատեխնիկական և ռադիոտեխնիկական չափումների գիտահետազոտական ինստիտուտի Երկրի պտույտի պարամետրերի որոշման բաժնի ղեկավար Սերգեյ Պասինկի խոսքով՝ հարյուր միլիոնավոր տարիների միջին հաշվարկով օրվա տևողությունը անհավասարաչափ աճում է։ Դինոզավրերի դարաշրջանում այն կազմում էր մոտ 22 ժամ։

Սակայն սխալ կլինի խոսել պտույտի մշտական և սահուն դանդաղեցման մասին։ Երկրի պտույտը բարդ գործընթաց է, որի վրա ազդում են բազմաթիվ գործոններ, այդ պատճառով օրվա տևողությունը փոխվում է թե՛ կանոնավոր, թե՛ անկանոն ձևով։

Վերջին տասնամյակներին տեղի է ունենում հակառակ գործընթացը

Երկարաժամկետ միտումը չի նշանակում, որ յուրաքանչյուր մի քանի միլիոն տարին մեկ օրը պարտադիր երկարում է նույն չափով։ Համեմատաբար կարճ ժամանակահատվածներում փոփոխության ուղղությունը կարող է փոխվել։

Այսպես, Պասինկի խոսքով, վերջին 70 տարիների ընթացքում Երկրի պտույտի արագությունը, հակառակը, աճել է։ Արդյունքում այս ժամանակահատվածում օրվա տևողությունը փոքր-ինչ կրճատվել է։

Նման տատանումները կարևոր են ոչ միայն աստղագիտության համար։ Ժամանակի չափման ժամանակակից համակարգերը պահանջում են հաշվի առնել մոլորակի պտույտի իրական արագությունը, քանի որ աստղագիտական ժամանակը և չափազանց ճշգրիտ ատոմային ժամացույցները ժամանակի ընթացքում կարող են աստիճանաբար շեղվել միմյանցից։

Ինչու է գիտնականներին պետք նահանջ վայրկյանը

Հենց Երկրի պտույտի արագության փոփոխությունների պատճառով է առաջանում UTC-ն նահանջ վայրկյանների օգնությամբ պարբերաբար ճշգրտելու անհրաժեշտությունը։ Այժմ գիտնականները քննարկում են բացասական նահանջ վայրկյան ներդնելու հնարավորությունը, այսինքն՝ ժամանակի սանդղակից մեկ վայրկյան հանելու տարբերակը։

Այդ անհրաժեշտությունը կարող է առաջանալ մինչև 2035 թվականը՝ Երկրի պտույտի արագացման ֆոնին։ Հարցը պետք է քննարկվի Չափերի և կշիռների 28-րդ Գլխավոր համաժողովում։

Խնդիրն այն է, որ թվային ենթակառուցվածքը սովոր է աշխատել ժամանակի բավական կանխատեսելի հոսքի պայմաններում։ UTC-ի նման անսովոր ճշգրտումը կարող է դժվարություններ ստեղծել հեռահաղորդակցական համակարգերի, էլեկտրացանցերի, արբանյակային նավիգացիայի և այլ համակարգերի համար, որտեղ համաժամեցումը կենսական նշանակություն ունի։

Ստացվում է պարադոքս․ հարյուր միլիոնավոր տարիների մասշտաբով Երկիրը աստիճանաբար դանդաղեցնում է իր պտույտը և մեծացնում օրվա տևողությունը, սակայն առանձին հատվածներում, ներառյալ վերջին տասնամյակները, մոլորակը կարող է ավելի արագ պտտվել։ Հենց այդ պատճառով Երկրի վրա ժամանակի չափումը մնում է ոչ թե պարզապես ժամացույցների հարց, այլ բարդ խնդիր՝ երկրաֆիզիկայի, աստղագիտության և ժամանակակից թվային ենթակառուցվածքի հատման կետում։