Տեխնոլոգիաների աշխարհում «ստարտափ» բառը վաղուց դարձել է հաջողության հոմանիշ: Երիտասարդ ձեռնարկատերերը երազում են ստեղծել ընկերություն, որը կվերաճի միջազգային հսկայի, կներգրավի միլիոնավոր ներդրումներ և կփոխի ամբողջ ոլորտը:

Բայց արդյո՞ք ցանկացած բիզնես պետք է ձգտի հենց դրան:

ESMT Berlin-ին կից Vali — Entrepreneurship Hub-ի կորպորատիվ նորարարությունների գծով ավագ խորհրդական Հելմուտ Կրանցմայերի կարծիքով՝ տնտեսության զարգացման մասին խոսակցություններում հաճախ շփոթում են երկու տարբեր հասկացություն՝ ստարտափը և ձեռնարկատիրությունը: Եվ դա հանգեցնում է սխալ սպասումների:

Ստարտափը և ձեռնարկատիրությունը նույն բանը չեն

«Մենք շատ ենք խոսում ստարտափների մասին, բայց նախևառաջ արժե խոսել ձեռնարկատիրության մասին»,- NEWS.am Tech-ի հետ զրույցում ասել է մասնագետը:

Կրանցմայերի խոսքով՝ ստարտափն իր բնույթով ենթադրում է մասշտաբայնացում (մասշտաբավորում): Դա փորձ է ստեղծելու բիզնես, որն ընդունակ է արագ աճելու և մեծ շուկաներում աշխատելու:

Ձեռնարկատիրությունն էլ ավելի լայն է: Ձեռնարկատեր կարող է լինել փոքր խանութի, ընտանեկան բիզնեսի, արտադրական ընկերության կամ հազարավոր աշխատակիցներ ունեցող միջազգային կորպորացիայի սեփականատերը: Այս բոլոր դեպքերում մարդը ստեղծում և զարգացնում է սեփական գործը:

«Եթե դուք ապահովում եք ձեզ և ձեր ընտանիքին, եթե կառուցել եք կայուն բիզնես և վաստակում եք դրանով, դուք արդեն հաջողակ ձեռնարկատեր եք»:

Ընդ որում, նման բիզնեսն ամենևին պարտավոր չէ դառնալ գլոբալ տեխնոլոգիական ընկերություն:

Ինչու մասշտաբի հետևից ընկնելը բոլորին չէ, որ համապատասխանում է

Վերջին տարիներին ստարտափների շուրջ ձևավորվել է հատուկ մշակույթ, որտեղ հաջողության հիմնական չափանիշ է համարվում արագընթաց աճը: Սակայն հեռու ոչ յուրաքանչյուր ձեռնարկատեր է ցանկանում կամ պետք է կառուցի համաշխարհային մասշտաբի ընկերություն:

Ոմանք ստեղծում են բիզնես, որը լուծում է տեղական (լոկալ) խնդիրներ, աշխատում է հաճախորդների սահմանափակ շրջանակի հետ և միևնույն ժամանակ երկար տարիներ մնում է շահութաբեր: Նման ուղին հազվադեպ է հայտնվում նորությունների վերնագրերում, բայց հենց դա է կազմում աշխարհի տնտեսությունների մեծ մասի հիմքը:

Կրանցմայերը ընդգծում է, որ հաջողությունը չի կարելի չափել բացառապես ներգրավված ներդրումների քանակով կամ միջազգային ընդլայնմամբ (էքսպանսիայով): Կայուն բիզնեսը, որն ապահովում է սեփականատիրոջն արժանապատիվ եկամտով և ստեղծում է աշխատատեղեր, նույնպես ձեռնարկատիրական հաջողության արդյունք է:

Ինչն է ավելի կարևոր Հայաստանի համար

Հատկապես հետաքրքիր է Կրանցմայերին թվում այս թեման Հայաստանի կոնտեքստում (համատեքստում): Նրա կարծիքով՝ երկրի համար կարևոր է զարգացնել ոչ միայն ստարտափ-էկոհամակարգը սովորական ընկալմամբ, այլև ձեռնարկատիրությունը ընդհանուր առմամբ:

«Հայաստանի նման երկրի համար անհրաժեշտ է աջակցել հենց ձեռնարկատիրությանը»,- ասում է նա:

Դա նշանակում է պայմանների ստեղծում ամենատարբեր ընկերությունների հայտնվելու համար՝ փոքր տեղական enterprise-ներից (ձեռնարկություններից) մինչև խոշոր միջազգային խաղացողներ: Դրանցից մի քանիսը կարող են աճել դառնալ գլոբալ տեխնոլոգիական ընկերություններ, մյուսները կմնան հաջողակ տարածաշրջանային բիզնես: Եվ երկու սցենարներն էլ հավասարապես կարևոր են տնտեսության համար:

Ոչ բոլորը պետք է կառուցեն հաջորդ տեխնոլոգիական հսկային

Ժամանակակից ստարտափ-մշակույթը հաճախ ստեղծում է զգացողություն, որ ձեռնարկատերը պարտավոր է երազել շուկայում համաշխարհային տիրապետության մասին: Բայց իրականում հաջողակ բիզնեսը կարող է տեսք ունենալ բոլորովին տարբեր կերպ: Մեկը ստեղծում է ընկերություն հազարավոր աշխատակիցներով և աշխատում է ամբողջ աշխարհում: Մեկը կառուցում է փոքր, բայց կայուն բիզնես կոնկրետ լսարանի համար: Մեկը գտնում է մեկ խոշոր հաճախորդի և տասնամյակներով հաջողությամբ զարգացնում է համագործակցությունը նրա հետ:

Եվ այս բոլոր մարդիկ մնում են ձեռնարկատերեր:

«Ձեռնարկատիրությունը կարող է ընդունել ամենատարբեր ձևեր»,- հիշեցնում է մասնագետը:

Հնարավոր է՝ հենց սրանում էլ կայանում է գլխավոր եզրահանգումը. հաջողակ բիզնեսի ստեղծումը պարտադիր չէ, որ նշանակի ստարտափի կարգավիճակի հետևից վազել: Համարյա միշտ բավական է կառուցել ընկերություն, որը լուծում է իրական խնդիրներ, եկամուտ է բերում և թույլ է տալիս մարդուն զբաղվել նրանով, ինչը նա կարևոր է համարում:

Եվ դա նույնպես կարելի է համարել հաջողություն: