Բազմամյա դիտարկումների կրկնակի վերլուծությունից հետո աստղագետները զգալիորեն նվազեցրել են վստահությունն այն հարցում, որ Հուպիտերի սառցե արբանյակ Եվրոպայի վրա գոյություն ունեն ջրային գոլորշու փլյումներ (արտանետումներ): Նախկինում այդ ժայթքումները համարվում էին ենթասառցադաշտային օվկիանոսի և մակերևույթի ակտիվ փոխազդեցության գլխավոր ապացույցներից մեկը:

Այս եզրակացությանն է եկել հետազոտողների միջազգային խումբը, որը կրկնակի ուսումնասիրել է «Hubble» տելեսկոպի 14 տարվա տվյալները:

Հին տվյալների վերանայումը

2014 թվականին գիտնականների մի խումբ՝ Լորենց Ռոտի (KTH Royal Institute of Technology, Շվեդիա) և Քուրտ Ռետերֆորդի (Southwest Research Institute, ԱՄՆ) ղեկավարությամբ, հայտնեց Եվրոպայի վրա հնարավոր ջրային փլյումների հայտնաբերման մասին: Այն ժամանակ դա սենսացիա դարձավ. ենթադրվում էր, որ գեյզերները ջուր են ժայթքում գլոբալ աղի օվկիանոսից, որը թաքնված է բազմակիլոմետրանոց սառցե կեղևի տակ:

Այժմ միևնույն գիտնականները վերանայել են իրենց եզրակացությունները:

«Եվրոպայի վրա ջրային գոլորշու փլյումների գոյության ապացույցներն այնքան համոզիչ չեն, որքան մենք սկզբնապես կարծում էինք»,— հայտարարել է Քուրտ Ռետերֆորդը:

Ի՞նչ ցույց տվեց նոր հետազոտությունը

Հետազոտողները վերլուծել են Hubble տելեսկոպի STIS սպեկտրոմետրի արխիվային տվյալները 2012-ից 2024 թվականների ժամանակահատվածի համար՝ կենտրոնանալով Լայման-ալֆա ճառագայթման վրա. սա ուլտրամանուշակագույն գիծ է, որը ճառագայթում են ջրածնի ատոմները:

Պարզվել է, որ տվյալների մեկնաբանումը չափազանց զգայուն էր լուսանկարներում Եվրոպայի հստակ դիրքորոշման (պոզիցիոնավորման) նկատմամբ: Նույնիսկ մեկ-երկու պիքսելով շեղումը կարող էր էապես ազդել արդյունքի վրա: Գիտնականները եկել են այն եզրակացության, որ նախկինում հայտնաբերված ազդանշանները, ամենայն հավանականությամբ, կապված են եղել տվյալների մեջ առկա աղմուկի հետ:

«Մեր կրկնակի վերլուծությունը նվազեցրել է նախնական 99,9% վստահությունը մինչև 90%-ից ցածր մակարդակի: Դա բավարար չէ, որպեսզի վստահորեն պնդենք փլյումների գոյության մասին»,— նշել է աշխատանքի ղեկավար Լորենց Ռոտը:

Ի՞նչն է մնում բաց

Չնայած ապացուցողական բազայի թուլացմանը՝ գիտնականները լիովին չեն բացառում փլյումների գոյությունը: Էնցելադի՝ Սատուրնի արբանյակի վրա, նմանատիպ ջրային գեյզերները հաստատված են շատ ավելի հուսալիորեն: Բացի այդ, Իոյի՝ Հուպիտերի մեկ այլ արբանյակի վրա, պարբերաբար արձանագրվում են ծծմբային գազի հզոր ժայթքումներ:

Այս հարցում վերջնական կետը, ամենայն հավանականությամբ, կդնի NASA-ի «Europa Clipper» առաքելությունը, որը պետք է Հուպիտերի ուղեծիր դուրս գա 2030 թվականին և անցկացնի Եվրոպայի մանրամասն հետազոտություն:

Կարճ ասած

Hubble տելեսկոպի 14 տարվա դիտարկումների կրկնակի վերլուծությունը ցույց է տվել, որ Եվրոպայի վրա ջրային գոլորշու փլյումների գոյության ապացույցները զգալիորեն ավելի թույլ են, քան կարծվում էր նախկինում: Գիտնականները, ովքեր 2014 թվականին առաջինն էին հայտարարել դրանց հայտնաբերման մասին, վստահության մակարդակը 99,9%-ից իջեցրել են 90%-ից ցածր: Փլյումների և Եվրոպայի սառցատակյա օվկիանոսի՝ մակերևույթի հետ փոխազդեցության բնույթի վերաբերյալ հարցը բաց է մնում մինչև 2030 թվականին «Europa Clipper» առաքելության ժամանումը: