Այսօր՝ 2026 թվականի մարտի 10-ին, Երկիր պետք է վերադառնա NASA-ի գիտական խոշոր արբանյակներից մեկը՝ Van Allen Probe A-ն: 600 կիլոգրամանոց (1323 ֆունտ) այս սարքը, որը տիեզերքում աշխատել է գրեթե 14 տարի, մուտք կգործի մթնոլորտ և հիմնականում կայրվի, սակայն մարդկանց համար վտանգը գնահատվում է չափազանց ցածր:

Ի՞նչ են Van Allen Probes-ը և ինչու՞ են դրանք թռչել

Երկու նույնական զոնդերը՝ Van Allen Probe A-ն և Van Allen Probe B-ն, արձակվել են 2012 թվականի օգոստոսի 30-ին: Նրանց գլխավոր խնդիրն էր ուսումնասիրել Վան Ալլենի ճառագայթման գոտիները՝ Երկրի մագնիսական դաշտի կողմից որսված լիցքավորված մասնիկների երկու օղակները: Այս գոտիները վտանգավոր են արբանյակների, տիեզերագնացների և նույնիսկ վերգետնյա կապի ու էներգահամակարգերի համար արեգակնային փոթորիկների ժամանակ:

Առաքելությունը պլանավորված էր ընդամենը երկու տարվա համար, սակայն սարքերն աշխատեցին շատ ավելի երկար. Probe B-ն՝ մինչև 2019-ի հուլիսը, իսկ Probe A-ն՝ մինչև 2019-ի հոկտեմբերը:

Ինչու՞ է անկումը տեղի ունենում նախատեսվածից շուտ

Ի սկզբանե սպասվում էր, որ արբանյակները ուղեծրում կմնան մինչև 2034 թվականը: Սակայն վերջին տարիներին Արեգակը ցուցաբերում է անսպասելի բարձր ակտիվություն: Սա հանգեցրել է Երկրի մթնոլորտի վերին շերտերի տաքացմանն ու ընդարձակմանը, ինչը կտրուկ մեծացրել է արգելակումը (մթնոլորտային դիմադրությունը) ցածր ուղեծրում գտնվող օբյեկտների համար: Probe A-ի ուղեծիրը նվազել է հաշվարկվածից արագ, և սկսվել է չվերահսկվող անկումը:

Ե՞րբ և ինչպե՞ս տեղի կունենա մուտքը մթնոլորտ

Ըստ ԱՄՆ Տիեզերական ուժերի (U.S. Space Force) վերջին տվյալների՝ Probe A-ն մթնոլորտ կմտնի մոտավորապես մարտի 10-ին՝ ԱՄՆ արևելյան ժամանակով (EDT) 19:45-ին: Երևանի ժամանակով դա կլինի մարտի 11-ին, ժամը 04:45-ին (±24 ժամ):

  • Որտե՞ղ կընկնի. NASA-ն հայտնում է, որ սարքի բաղադրիչների մեծ մասը կայրվի, սակայն որոշ ամուր տարրեր (օրինակ՝ տիտանե դետալները) կարող են հասնել Երկրի մակերևույթին:
  • Ռիսկերը. Մարդկանց վնաս պատճառելու հավանականությունը գնահատվում է շատ ցածր՝ մոտ 1-ը 4200-ի (շուրջ 0,024 %): Քանի որ Երկրի մակերևույթի 70 %-ը ծածկված է օվկիանոսներով, բեկորները մեծ հավանականությամբ կընկնեն բաց ծովում:

Կարճ ասած

NASA-ի 600 կիլոգրամանոց Van Allen Probe A արբանյակը, որը 2012-ից ուսումնասիրում էր Երկրի ճառագայթման գոտիները, այսօր՝ մարտի 10-ին, կմտնի մթնոլորտ և կայրվի (Երևանի ժամանակով՝ մարտի 11-ի վաղ առավոտյան): Շուտափույթ անկման պատճառը բարձր արեգակնային ակտիվությունն է: Մարդկանց համար վտանգը նվազագույն է (1-ը 4200-ի), բեկորները հավանաբար կընկնեն օվկիանոսը: