Ամերիկյան տիեզերական գործակալությունը ցուցադրել է միջաստղային գիսավոր 3I/Atlas-ի առաջին մանրամասն պատկերները, որը պատմության մեջ ընդամենը երրորդ հաստատված օբյեկտն է, որը ժամանել է Արեգակնային համակարգ այլ աստղային համակարգից։ 2024 թվականի ամռանը հայտնաբերված գիսավորը հոկտեմբերին անցել է Մարսից ընդամենը 29 միլիոն կիլոմետր հեռավորության վրա, ինչը եզակի հնարավորություն է տվել այն ուսումնասիրելու միանգամից մի քանի ուղեծրային սարքերով։

Ինչպիսի տեսք ունի հյուրը միջաստղային տարածությունից

Mars Reconnaissance Orbiter զոնդի HiRISE տեսախցիկով արված լուսանկարներում 3I/Atlas-ը ներկայանում է որպես սպիտակավուն, լղոզված բիծ՝ պայծառ կիսակլոր միջուկով և ներքև ու մի կողմ ձգվող երկար, կիսաթափանցիկ պոչ-ամպով։ Գիսավորի չափը գնահատվում է 440 մետրից մինչև 5,6 կիլոմետր։ Նրա հիպերբոլական հետագիծը և մոտ 60 կմ/վ արագությունը միանշանակ ցույց են տալիս. օբյեկտը չի ծնվել մեր Արեգակնային համակարգում, այլ շատ ավելի հին աստղային շրջակայքում։

Բացի ամերիկյան սարքերից, գիսավորը լուսանկարել են Եվրոպական տիեզերական գործակալության (ESA) երկու մարսյան զոնդերը։ Մոտակա շաբաթներին դիտարկումները կշարունակեն ՆԱՍԱ-ի և ESA-ի առաքելությունները, ինչպես նաև տասնյակ ցամաքային աստղադիտարաններ։

Որտե՞ղ և ե՞րբ կարելի է այն տեսնել Երկրից

Այժմ 3I/Atlas-ն արդեն հասանելի է սիրողական դիտարկումների համար. արևածագից առաջ արևելյան երկնքում այն կարելի է տեսնել հեռադիտակով կամ փոքր աստղադիտակով։ Երկրի հետ առավելագույն մոտեցումը տեղի կունենա 2024 թվականի դեկտեմբերի կեսերին, որից հետո գիսավորը ընդմիշտ կլքի Արեգակնային համակարգը։

«Յուրաքանչյուր ոք, ով աստղադիտակ ունի, ցանկանում է այն տեսնել։ Սա հազվագյուտ և աներևակայելի հուզիչ հնարավորություն է», — նշել է ՆԱՍԱ-ի աստղաֆիզիկայի դեպարտամենտի տնօրենի ժամանակավոր պաշտոնակատար Շոն Դոմագալ-Գոլդմանը։

Դիտարկումներ հեռավոր տիեզերքից

Հատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում ESA-ի Juice սարքը, որն այժմ թռչում է դեպի Յուպիտեր։ Ամբողջ հոկտեմբեր և նոյեմբեր ամիսներին դրա տեսախցիկներն ու գիտական գործիքներն ուղղված էին 3I/Atlas-ին, հատկապես գիսավորի պերիհելին (Արևամերձ կետ) անցնելուց հետո։ Juice-ի տվյալները Երկիր կհասնեն միայն 2025 թվականի փետրվարին. այժմ զոնդի հիմնական անտենան օգտագործվում է որպես ջերմային վահան։

«Սա հաստատ գիսավոր է, այլ ոչ թե այլմոլորակային տիեզերանավ»

Օբյեկտի հնարավոր արհեստական ծագման մասին անխուսափելի լուրերի ֆոնին ՆԱՍԱ-ն արագորեն հանդես է եկել պարզաբանմամբ։

«3I/Atlas-ը գիսավոր է։ Մենք ակտիվորեն փնտրում ենք արտաերկրային կյանքի նշաններ, բայց սա հաստատ այդ դեպքը չէ», — հայտարարել է ՆԱՍԱ-ի ադմինիստրատորի տեղակալ Ամիտ Քշատրիջան։

Կարճ ասած

ՆԱՍԱ-ն և ESA-ն հրապարակել են պատմության մեջ երրորդ միջաստղային գիսավոր 3I/Atlas-ի առաջին մանրամասն լուսանկարները։ Մինչև 5,6 կմ չափերով օբյեկտն անցել է Մարսից 29 մլն կմ հեռավորության վրա, լուսանկարվել է Կարմիր մոլորակի ուղեծրից և այժմ տեսանելի է սիրողական աստղադիտակներով։ Երկրի հետ ամենամոտ մոտեցումը տեղի կունենա 2024 թվականի դեկտեմբերի կեսերին, որից հետո գիսավորն ընդմիշտ կլքի Արեգակնային համակարգը։ Գիտնականներն ընդգծում են. սա բնական օբյեկտ է, այլ ոչ թե այլմոլորակային զոնդ։