Ֆրանսիայից, ԱՄՆ-ից և այլ երկրների աստղագետների միջազգային թիմը բեկում է կատարել Պլուտոնի ուսումնասիրությունում՝ բացահայտելով նրա մթնոլորտային մշուշի կարևոր դերը գաճաճ մոլորակի ծայրահեղ սառը կլիմայի ձևավորման գործում: Հետազոտության արդյունքները, որոնք հրապարակվել են Nature Astronomy ամսագրում, փոխում են Պլուտոնի մթնոլորտի դինամիկայի մասին պատկերացումները:

Պլուտոնի մշուշ. New Horizons-ի և «Ջեյմս Ուեբի» տվյալները

2015 թվականին NASA-ի New Horizons տիեզերանավը հայտնաբերեց, որ Պլուտոնը պատված է բարդ, բազմաշերտ մշուշով, որը տարածվում է մինչև 300 կմ բարձրության վրա՝ մակերևույթից: Այս մշուշը բաղկացած է օրգանական մասնիկներից և ածխաջրածնային սառույցներից: «Ջեյմս Ուեբ» տիեզերական աստղադիտակով կատարված նոր դիտարկումները հաստատել են, որ մշուշը կարևոր դեր է խաղում մթնոլորտի սառեցման գործում:

Մշուշը ցերեկը կլանում է արևի ջերմությունը, իսկ գիշերը այն ճառագայթում է տիեզերք՝ մթնոլորտի վերին շերտերում ստեղծելով մինչև -203°C ջերմաստիճան: Սա 30°C-ով ցածր է, քան նախկին գնահատականները, ինչը Պլուտոնն էլ ավելի սառը է դարձնում, քան նախկինում կարծում էին:

Տեխնոլոգիական բեկում դիտարկումներում

Պլուտոնի ուսումնասիրությունը երկար ժամանակ բարդանում էր նրա արբանյակ Խարոնի մոտ լինելու պատճառով, որի ջերմային ազդանշանները խառնվում էին մոլորակի ազդանշաններին: Սակայն «Ջեյմս Ուեբ» աստղադիտակի բարձր ճշգրտության ինֆրակարմիր գործիքները առաջին անգամ հնարավորություն տվեցին առանձնացնել այդ ազդանշանները՝ հաստատելով, որ Պլուտոնի մշուշը ակտիվորեն ջերմություն է ճառագայթում միջին ինֆրակարմիր տիրույթում, ինչպես կանխատեսել էին տեսական մոդելները:

Նշանակությունը Երկրի և այլ աշխարհների գիտության համար

Գիտնականները ենթադրում են, որ նմանատիպ սառեցման մեխանիզմ կարող էր գործել վաղ Երկրի վրա, երբ նրա մթնոլորտը, զուրկ թթվածնից, պատված էր օրգանական մշուշով: Սա կարող էր կայունացնել կլիման և ստեղծել կյանքի առաջացման պայմաններ: Նման գործընթացներ կարող են տեղի ունենալ նաև Արեգակնային համակարգի այլ սառցե մարմինների վրա, ինչպիսիք են Նեպտունի արբանյակ Տրիտոնը և Սատուրնի արբանյակ Տիտանը:

Հետազոտությունների հեռանկարները

Բացահայտումը ընդգծում է մթնոլորտային մշուշի կարևորությունը սառցե աշխարհների կլիմայական համակարգերում: Գիտնականները ծրագրում են շարունակել Պլուտոնի և այլ օբյեկտների ուսումնասիրությունները՝ այդ գործընթացները խորությամբ հասկանալու համար: Ստացված տվյալները նաև կօգնեն մոդելավորել նման մթնոլորտային պայմաններով էկզոմոլորակների կլիման՝ ընդլայնելով մեր պատկերացումները հեռավոր աշխարհների պոտենցիալ բնակելիության մասին: