Ամերիկացի գիտնականները NASA-ից հայտնաբերել են համոզիչ ապացույցներ, որ Յուպիտերի արբանյակ Կալլիստոյի սառցե մակերևույթի տակ կարող է գտնվել խորը աղի օվկիանոս։ AGU Advances ամսագրում հրապարակված հետազոտությունը հիմնված է «Գալիլեո» տիեզերական սարքի հավաքած տվյալների վրա։

Կալլիստոն՝ մեռած լուսին, թե՞ թաքնված օվկիանոսային աշխարհ

Կալլիստոն Յուպիտերի երկրորդ ամենամեծ արբանյակն է և ամենահեռավորը չորս Գալիլեևյան լուսիններից։ Երկար ժամանակ համարվում էր, որ այն երկրաբանական առումով անշարժ է, սակայն դեռ 1990-ականներին «Գալիլեո» առաքելությունը Կալլիստոյում հայտնաբերեց անսովոր մագնիսական անոմալիաներ, որոնք կարող էին վկայել ենթամակերևութային օվկիանոսի առկայության մասին։

Խնդիրն այն էր, որ Կալլիստոյի խիտ իոնոսֆերան կարող էր խեղաթյուրել մագնիսական չափումները, ինչը գիտնականներին չէր թողնում հստակ ապացույցներ։

Ինչպե՞ս գիտնականները հաստատեցին օվկիանոսի առկայությունը

Հետազոտողները կրկին վերստուգեցին «Գալիլեոյի» Կալլիստոյի վրայով ութ թռիչքների տվյալները, կիրառելով ժամանակակից վիճակագրական մեթոդներ և համակարգչային մոդելավորում։

Պարզվեց, որ միայն իոնոսֆերան չի կարող բացատրել բոլոր մագնիսական անոմալիաները։ Սակայն, եթե ենթադրենք, որ Կալլիստոյի սառցե մակերևույթի տակ գտնվում է խորը հեղուկ ջրի շերտ, ապա ստացված տվյալները կատարյալ համընկնում են դիտարկումներին։

Ինչպիսին կարող է լինել Կալլիստոյի օվկիանոսը?

  • Խորություն՝ տասնյակ կիլոմետրեր կամ ավելի
  • Սառցե շերտի հաստություն՝ տասնյակից մինչև հարյուրավոր կիլոմետրեր
  • Ջրի բաղադրություն՝ աղի, ինչը մեծացնում է դրա էլեկտրահաղորդականությունը և բացատրում մագնիսական անոմալիաները

Ի՞նչ է սա նշանակում գիտության համար

Եթե Կալլիստոյի օվկիանոսի գոյությունը հաստատվի, ապա այն կդառնա կյանքի համար պոտենցիալ հարմար միջավայր ունեցող աշխարհներից մեկը, ինչպես Եվրոպան և Էնցելադը։

Աղի ենթամակերևութային օվկիանոսը կարող է ունենալ կենսաբանական ակտիվ միջավայր, ինչը Կալլիստոն դարձնում է առավել հետաքրքիր թիրախ ապագա տիեզերական առաքելությունների համար։

Ի՞նչ է սպասվում ապագայում

Յուպիտերի սառցե լուսինների ուսումնասիրությունը կշարունակվի նոր տիեզերական առաքելությունների միջոցով։

2030-ական թվականներին երկու խոշոր առաքելություն կմեկնի Յուպիտերի համակարգ՝

  • JUICE (ESA) — Եվրոպական տիեզերական գործակալության առաքելություն
  • Europa Clipper (NASA) — ՆԱՍԱ-ի առաքելություն

Սրանք կքննարկեն Յուպիտերի լուսինները, ներառյալ Կալլիստոն, և գուցե հաստատեն այնտեղ օվկիանոսի առկայությունը։

Հիմնական հարցն այն է՝ կարո՞ղ է Կալլիստոյի օվկիանոսում կյանք գոյություն ունենալ։ Այս առաքելությունները գուցե վերջապես տան պատասխանը։