Շվեյցարացի հետազոտողները պարզել են, որ հզոր մարսյան երկրաշարժերը առաջանում են ոչ միայն մոլորակի ներքին երկրաբանական գործընթացների, այլև մետեորիտների հաճախակի բախումների հետևանքով։

Այս եզրակացության գիտնականները եկել են՝ վերլուծելով Mars InSight սեյսմոկայանի տվյալները, որը գործել է Կարմիր մոլորակի վրա 2018-ից 2022 թվականներին։ Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են Geophysical Research Letters (GRL) ամսագրում։

Ինչպե՞ս պարզվեց, որ երկրաշարժերը կապված են մետեորիտների հետ

Mars InSight կայանը չորս տարվա ընթացքում գրանցել է ավելի քան 1300 սեյսմիկ իրադարձություն։ Նախկինում ենթադրվում էր, որ դրանց մեծ մասը կապված է տեկտոնական թիթեղների շարժման և Մարսի խորքերում ընթացող պրոցեսների հետ։

Սակայն գիտնականները կիրառել են մեքենայական ուսուցման ալգորիթմներ և համեմատել սեյսմիկ տվյալները Mars Reconnaissance Orbiter արբանյակի HiRISE տեսախցիկով արված պատկերների հետ։

Վերլուծության արդյունքում հայտնաբերվել են 123 նոր խառնարաններ, որոնք առաջացել են InSight-ի գործարկման տարիներին։ Դրանցից 49-ը ուղիղ կապվել են սեյսմիկ ալիքների հետ, ինչը ապացուցում է, որ մետեորիտների հարվածները Մարսի սեյսմիկ ակտիվության վրա շատ ավելի մեծ ազդեցություն ունեն, քան նախկինում կարծում էին գիտնականները։

Մարսի մակերևույթը թարմացվում է ավելի արագ, քան ենթադրվում էր

Հաշվարկները ցույց են տվել, որ մետեորիտների բախումների հաճախականությունը 1.6–2.5 անգամ ավելի բարձր է, քան սպասվում էր։ Սա նշանակում է, որ Մարսի մակերևույթը ենթարկվում է շարունակական փոփոխությունների, որոնք ազդում են նրա կառուցվածքի և ռելիեֆի վրա։

Հետաքրքիր է, որ մետեորիտների հարվածներից առաջացած սեյսմիկ ալիքները ներթափանցում են ոչ միայն մոլորակի կեղև, այլև խորանում մինչև Մարսի մանթիա։

Սա ստիպում է վերանայել Մարսի ներքին կառուցվածքի մասին գոյություն ունեցող մոդելները և վերագնահատել նրա երկրաբանական ակտիվությունը։

Ինչո՞ւ է սա կարևոր

Այս նոր հետազոտությունը ոչ միայն լայնացնում է մեր պատկերացումները Մարսի տեկտոնիկայի մասին, այլև ունի գործնական կարևորություն։

Գիտնականները պետք է հաշվի առնեն մետեորիտների բախումների հաճախականությունը ապագա Մարսյան առաքելությունների նախագծման ժամանակ, քանի որ այս իրադարձությունները կարող են ազդել սարքավորումների և հնարավոր բնակավայրերի անվտանգության վրա։

Բացի այդ, ստացված տվյալները կօգնեն ավելի լավ հասկանալ Մարսի և այլ քարքարոտ մոլորակների էվոլյուցիան, ներառյալ Երկրի վաղ պատմությունը։