նախընտրելի դարձնելԱյս տարի Silicon Mountains տեխնոլոգիական ֆորումն առաջին անգամ անցկացվեց ընդլայնված Summit Expo ձևաչափով. ավանդական գագաթնաժողովից բացի, ծրագիրը ներառում էր մեծ ցուցահանդեսային տարածք, որտեղ ներկայացված էին ստարտափներ և տեխնիկական համալսարաններ: Կազմակերպիչները հույս ունեին ամրապնդել կապերը կրթական հաստատությունների, տեխնոլոգիական ընկերությունների և համաշխարհային շուկայի միջև:
Տեղեկատվական և հաղորդակցության տեխնոլոգիաների (ՏՀՏ) գործատուների միության գործադիր տնօրեն Էդուարդ Մուսայելյանը ներկայացրեց միջոցառման ձևաչափի փոփոխության պատճառները, այն ոլորտները, որոնցում ներդրումներ են անհրաժեշտ Հայաստանի տեխնոլոգիական արդյունաբերությունը զարգացնելու համար, այն հնարավորությունները, որոնք երկիրը կարող է առաջարկել միջազգային ընկերություններին, և թե ինչու է արհեստական բանականությունը փոխում բիզնեսի գնահատման չափանիշները:
Գագաթնաժողովից մինչև Summit Expo. Համալսարաններ, ստարտափներ և տեխնոլոգիական շուկա
Մուսայելյանի խոսքով՝ Silicon Mountains ձևաչափը ընդլայնելու որոշումը ծագել է ոչ այնքան կազմակերպիչների նախաձեռնությունից, որքան ՏՀՏ գործատուների միության շրջանակներում գործող ընկերությունների առաջարկներից և խնդրանքներից: Մինչ օրս գագաթնաժողովը միջոցառման հիմնական բաղադրիչն էր, մինչդեռ ցուցահանդեսային մասը մնացել է փոքր՝ հիմնականում ներկայացնելով կազմակերպիչների գործընկերներին: Այս տարի ցուցահանդեսը զգալիորեն ընդլայնվել է: Տասներկու ստարտափներ ստացան անվճար ցուցահանդեսային տաղավարներ, իսկ յոթ համալսարաններ՝ տեխնիկական մասնագիտացումներով, ներկայացրեցին իրենց սեփական մշակումներն ու հետաքրքիր լուծումները։
Մուսաելյանը կարծում է, որ նոր ձևաչափը թույլ է տալիս միաժամանակ ակտիվացնել մի քանի կարևոր կապեր՝ կրթական հաստատությունների և շուկայի, ինչպես նաև ստարտափների և համաշխարհային տեխնոլոգիական արդյունաբերության միջև։ Ծրագիրը, սակայն, չի սահմանափակվել միայն գագաթնաժողովով և ցուցահանդեսով։ Նոյեմբերի 4-ին տեղի ունեցավ Միջազգային միկրոէլեկտրոնիկայի ֆորումը, որը ներառում էր երկու թեմատիկ վահանակային քննարկումներ։
Խոսելով այս տարվա Silicon Mountains–ի առանձնահատկությունների մասին՝ Մուսաելյանը նշեց, որ կազմակերպիչները կենտրոնացել են մի քանի ոլորտների վրա։ Միջոցառման կարգախոսն է «Ներդրումներ նորարարության մեջ»։ Նրա խոսքով՝ կազմակերպիչները ձգտել են ապահովել բազմազանություն ինչպես ելույթ ունեցողների, այնպես էլ ներկայացված ընկերությունների, ինչպես նաև քննարկվող թեմաների միջև։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվել միկրոէլեկտրոնիկայի և կիսահաղորդչային տեխնոլոգիաներին։ Միևնույն ժամանակ, արհեստական բանականությունը այս կամ այն կերպ անդրադառնում է ծրագրի գրեթե բոլոր ոլորտներին։ «Անհնար է պատկերացնել այսօրվա տեխնոլոգիական աշխարհը առանց արհեստական բանականության», - նշեց Մուսաելյանը։
Նրա գնահատմամբ, այս տարվա միջոցառման առանձնահատկություններն էին հարուստ օրակարգը, Հայաստանի համար մրցակցային նշանակություն ունեցող թեմաները և զգալիորեն ընդլայնված ցուցահանդեսային տարածքը։
Ներդրումները միայն փող չեն
Ներդրումների հարցը նույնպես դարձավ ֆորումի քննարկման հրատապ թեմա։ Այս թեմային անդրադառնալով՝ Մուսայելյանը կենտրոնացավ այն բանի վրա, թե ինչ է նշանակում տեխնոլոգիական ոլորտում ներդրումներ կատարելը։ Նրա խոսքով՝ դա միայն ֆինանսական ներդրում չէ։
Նա օրինակ բերեց խոստումնալից ինժեների, որն ունի իր սեփական մշակումը։ Գաղափարի մտահղացումից մինչև համաշխարհային շուկա մուտք գործելու ճանապարհը կարող է բավականին երկար լինել։ Այդ ճանապարհին մշակողին անհրաժեշտ է նախնական խորհրդատու, առաջին հաճախորդ, լաբորատոր սարքավորումներ և դրա շուրջ կառուցված միջավայր, որը թույլ կտա նրանց կատարելագործել լուծումը և այն ավելի գրավիչ դարձնել համաշխարհային շուկայի համար։ Այս բոլոր բաղադրիչները, ըստ ՏՀՏ գործատուների միության ղեկավարի, նույնպես կարող են համարվել ներդրումներ։ Դրանք ներառում են փորձի փոխանակում, ենթակառուցվածքների ստեղծում, անհրաժեշտ սարքավորումների տրամադրում և առաջին պատվերի ապահովման օգնություն։ Հետևաբար, տեխնոլոգիական բիզնեսների ներդրումային աջակցությունը պետք է ներառի ոչ միայն ֆինանսավորումը, այլև մշակումը պահանջված ապրանքի վերածելու համար անհրաժեշտ պայմանների ամբողջ շրջանակը։
Ինչ կարող է ստանալ Հայաստանը միջազգային տեխնոլոգիական առաջնորդների այցից
Այս տարվա միջոցառման գլխավոր հյուրերից մեկը ամերիկացի միլիարդատեր ինժեներ և Axiom Space տիեզերական ընկերության համահիմնադիր Քամ Ղաֆարիանն էր: Նա ստացել է պետական մրցանակ և աշխատում է տիեզերական տեխնոլոգիաների, միջուկային էներգիայի և խորը տեխնոլոգիական ներդրումների նման ոլորտներում: Մուսայելյանը կարծում է, որ նման բարձր մակարդակի մասնագետների այցելությունները կարող են մի քանի առումներով օգուտ բերել Հայաստանին:
Առաջինը երիտասարդներին ոգեշնչելու և նրանց մասնագիտական ապագան որոշելուն օգնելու հնարավորությունն է: Մուսայելյանի խոսքով՝ Ղաֆարիանն ինքն ասել է, որ ականատես է եղել «Ապոլոն» ծրագրի լուսնի վրա վայրէջքին, որը երբեք տեղի չի ունեցել ըստ նախատեսվածի, բայց հենց այս իրադարձությունն է, որը արթնացրել է իր երազանքը և օգնել նրան հասկանալ, թե ինչ է ուզում անել ապագայում: Նման պատմությունները և մեծ մասնագիտական փորձ ունեցող մարդկանց անձնական խորհուրդները կարող են խրախուսել երիտասարդ մասնագետներին հետևել իրենց երազանքներին և չհրաժարվել հավակնոտ նպատակներից:
Երկրորդ ասպեկտը հնարավորությունն է հասկանալու, թե ինչ ներուժ է տեսնում Ղաֆարիանը Հայաստանում, և արդյոք ներդրումներ կարող են իրականացվել այստեղ, այդ թվում՝ կոնկրետ տեխնոլոգիական ոլորտներում։ Երրորդը հայկական ընկերությունների հետ անմիջական ծանոթությունն է։ Կազմակերպիչները փորձեցին միջոցառմանը ներգրավել տեխնիկական հանրության ներկայացուցիչներին հնարավորինս լայն ոլորտներից, որպեսզի միջազգային հյուրը հնարավորություն ունենա շփվելու ընկերությունների հետ և պատկերացում կազմելու, թե ինչպիսին է տեխնոլոգիական ոլորտը Հայաստանում։
Ըստ Մուսայելյանի՝ նման շփումները երկարաժամկետ հեռանկարում կարող են պետական մակարդակով դրական փոփոխությունների հանգեցնել։ «Երբ մենք պատկերացնում ենք ինչ-որ փոփոխություններ, չենք պատկերացնում, որ դրանք պետք է լինեն միայն Միությունում, մենք ուզում ենք այդ փոփոխությունները տեսնել Հայաստանում, մեր բոլոր քայլերն ուղղված են Հայաստանի տեխնոլոգիական ապագան ավելի խոստումնալից դարձնելուն»,- ընդգծեց նա։
Հարցին, թե Հայաստանն ինքը ի՞նչ կարող է առաջարկել այս մակարդակի մասնագետներին ու ներդրողներին, Մուսայելյանը առաջին հերթին նշեց տաղանդները.
Նրա խոսքով, այսօր աշխարհում պայքար է ընթանում տաղանդավոր մասնագետների համար՝ բոլոր երկրները փորձում են նրանց գրավել։ Միևնույն ժամանակ, տեխնոլոգիական ընկերությունները կարող են արագ և վճռականորեն փոխել իրենց ներկայության երկիրը: Վերջին տարիներին, մասնավորապես տարբեր երկրներում առկա հակամարտությունների պատճառով, տեղի են ունեցել տեղափոխություններ, ինչի արդյունքում ընկերություններն իրենց գործունեությունն ամբողջությամբ տեղափոխել են այլ երկրներ։
Սակայն տաղանդավոր մասնագետներին պահելը և նրանց մասնագիտական զարգացման համար պայմաններ ստեղծելը շատ ավելի կարևոր է։ Մուսայելյանը խոստովանեց, որ Հայաստանի մարդկային ռեսուրսը քանակապես սահմանափակ է, բայց կարծում է, որ այն կարելի է որակյալ ռեսուրսի վերածել, զարգացնել ու արդյունավետ օգտագործել՝ ներկայացնելով միջազգային շուկա։
Արհեստական ինտելեկտը փոխում է տեխնոլոգիական բիզնեսի գնահատման չափանիշները
Գնահատելով վերջին տարիներին Հայաստանում տեխնոլոգիական ոլորտի էվոլյուցիան՝ Մուսայելյանը նշեց, որ տնտեսական ցուցանիշները վկայում են ոլորտի մշտական աճի մասին։
Միաժամանակ նա ներկա ժամանակաշրջանը կրիտիկական անվանեց ոչ միայն Հայաստանի, այլեւ ողջ աշխարհի համար։ Կրիտիկական տեխնոլոգիաների արագ ներթափանցումը առօրյա կյանք ցույց է տալիս, որ աշխատելու հին ձևերն այլևս չեն տալիս նույն արդյունքները։
Մասնավորապես, փոխվում է տեխնոլոգիական ընկերությունների հաջողության գնահատման մոտեցումը։ Եթե նախկինում աշխատողների թվի ավելացումը կարող էր ընկալվել որպես բիզնեսի զարգացման ցուցանիշ, ապա այսօր, ըստ Մուսայելյանի, դա բավարար չէ։ «Այն ընկերությունները, որոնք աճ են գրանցել՝ ավելացնելով աշխատակիցների թիվը, այլևս չեն կարող պարծենալ դրանով, հիմա մենք պետք է արդյունքներ ցույց տանք», - ասաց նա:
Արհեստական ինտելեկտը հատուկ դեր է խաղում տեխնոլոգիական միջավայրը փոխելու գործում։ Այն փոխում է արդյունաբերության զարգացման ողջ պատկերը, և ընկերությունները պետք է սովորեն, թե ինչպես ճիշտ օգտագործել այս գործիքը, որպեսզի Հայաստանը պահպանի և ամրապնդի իր տեղը համաշխարհային տեխնոլոգիական քարտեզի վրա։
Մուսայելյանի խոսքով, հայկական ընկերություններն արդեն բավականին ակտիվորեն օգտագործում են արհեստական ինտելեկտի վրա հիմնված լուծումներ։ Երկրում կան մասնագետներ, կրթական ծրագրեր, սակայն առկա հնարավորությունները դեռ բավարար չեն, և դրանք ընդլայնելու ուղղությամբ հետագա աշխատանքներ պետք է տարվեն։
Նա նաև ուշադրություն հրավիրեց ընկերությունների միջև նոր տեխնոլոգիաների ներդրման տեմպերի տարբերության վրա։ Ոլորտի ներկայացուցիչների հետ զրույցի ընթացքում պարզ դարձավ, որ որոշ ընկերություններ արդեն հետ են մնում մրցակիցներից, քանի որ վերջիններս ավելի ակտիվ են օգտագործում արհեստական ինտելեկտի գործիքները և արդյունքում ավելի լավ արդյունքների են հասնում և ավելի արագ աճում։
Միևնույն ժամանակ, Մուսայելյանը զգուշացրեց այն մտքից, որ արագ զարգացումը միշտ էլ առավելություն է. Նրա խոսքով, ընկերությունները, որոնք շատ արագ բարձրացնում են իրենց տեմպերը, միշտ չէ, որ ժամանակ են ունենում հարմարվելու նոր իրողություններին, ինչը կարող է լուրջ խնդիրներ ստեղծել նրանց համար։
Ինչու է կարևոր միավորել տարբեր տեխնոլոգիական ոլորտները
Մուսայելյանը կարծում է, որ ոլորտի զարգացման համար սկզբունքային նշանակություն ունի տարբեր տեխնոլոգիական ոլորտների ներկայացուցիչների միավորումը մեկ հարթակում։
Նրա խոսքով, բացառապես մեկ ոլորտի վրա կենտրոնանալը կարող է սխալ ռազմավարություն լինել, քանի որ համաշխարհային տեխնոլոգիական արդյունաբերությունը միաժամանակ զարգանում է մի քանի ուղղություններով։
Առանցքային ոլորտների թվում նա նշեց կիսահաղորդչային տեխնոլոգիաները, կապի համակարգերը, տիեզերական տեխնոլոգիաները և արհեստական ինտելեկտը։ Դրանք բոլորն էլ չափազանց կարևոր են և կենսական նշանակություն ունեն տեխնոլոգիական զարգացման համար։
Այդ իսկ պատճառով Silicon Mountains–ի ձևաչափը ներառում է տեխնիկական առաջնորդների համախմբում, որոնք աշխատում են տարբեր բարձր մասնագիտացված ոլորտներում: Կազմակերպիչները մտադիր են ոչ միայն պահպանել այս մոտեցումը, այլեւ ընդլայնել այն։
Մասնավորապես, հաջորդ քայլը լինելու է Հայաստանի մարզերում Silicon Mountains-ի անցկացումը։
Մուսայելյանն ասաց, որ 2027 թվականին նախատեսվում է մարզային միջոցառում կազմակերպել Տավուշի մարզում։ Նրա խոսքով, նման միջոցառումների անցկացումը հանրապետության բոլոր մարզերում ՏՀՏ գործատուների միության առաքելություններից է։
Նախկինում Silicon Mountains-ն արդեն անցկացվել էր Լոռու և Շիրակի մարզերում։ Այժմ կազմակերպիչները մտադիր են տեխնոլոգիական կյանքում հետևողականորեն ներգրավել այլ տարածաշրջաններ։
Հաջորդ միջոցառման համար Տավուշի մարզի ընտրությունն արդեն որոշվել է կազմակերպիչների ներքին որոշմամբ։ Միաժամանակ, ապագա միջոցառման ձևաչափը հիմնված է լինելու ներկայիս հայեցակարգի վրա, որը, Մուսայելյանի խոսքով, արդեն իսկ դրական արձագանքներ ու արձագանքներ է ստացել մասնակիցների կողմից։
Այսպիսով, Silicon Mountains-ի ընդլայնումը ենթադրում է ոչ միայն բուն ֆորումի ցուցահանդեսային և բիզնես բաղադրիչների ավելացում, այլև տեխնոլոգիական օրակարգի աստիճանական տարածում Երևանից դուրս:
