Դեռ վերջերս նոր իրի գնումը համարվում էր առաջընթացի նշան, իսկ հնի վերանորոգումը ասոցացվում էր խնայելու անհրաժեշտության հետ: Փչացե՞լ է տոստերը. ավելի հեշտ է ձեռք բերել ժամանակակից մոդել: Հեռախոսն սկսե՞լ է դանդաղ աշխատել. ժամանակն է այն փոխարինելու: Սակայն արհեստական բանականության, 3D տպագրության և ռոբոտաշինության զարգացումը կարող է փոխել այս սովորական տրամաբանությունը: Ապագայում տեխնիկան տասնամյակներ շարունակ աշխատանքային վիճակում պահպանելու ու նությունը կարող է վերածվել ավելի տպավորիչ ձեռքբերման, քան հերթական նորույթի գնումը:

Ֆուտուրոլոգ Թոմաս Ֆրեյը կարծում է, որ վերանորոգման հանրային ընկալումն արդեն սկսում է փոխվել:

«Ես հավատացած եմ, որ այս խորհրդանշանական իմաստը շուտով կփոխի ուղղությունը», — ասում է նա՝ նկատի ունենալով նորը գնելու և առաջընթացի պատկերացման միջև նախկինում եղած կապը:

Նրա կարծիքով՝ փոփոխությունները կշոշափեն ամբողջական ոլորտներ՝ արտադրանքի նախագծումից մինչև այն գիտակցումը, թե ինժեներական որ լուծումներն են իրապես հիացմունքի արժանի:

Պահեստամասերը կարտադրվեն ըստ պահանջի

Գլխավոր պատճառներից մեկը, որով վերանորոգումը երկար ժամանակ զիջում էր նոր արտադրանքի գնմանը, տնտեսությունն էր: Արտադրողները ստիպված էին տարիներով պահպանել պահեստամասերը, նույնիսկ եթե դրանց պահանջարկը ծայրահեղ հազվադեպ էր: Իսկ արտադրությունից վաղուց հանված մոդելի համար առանձին դետալի թողարկումը կարող էր չափազանց թանկ արժենալ:

Այժմ իրավիճակը փոխվում է թվային արտադրության շնորհիվ: Ֆրեյն առաջարկում է պատկերացնել տասնամյա սառնարան, որի դռան ծխնիի ամրակը փչացել է: Այս դետալի պատրաստման մամլամայրն այլևս չի օգտագործվում, և այն վերականգնելը մի քանի պատվերի համար շահավետ չէ: Բայց եթե արտադրողի մոտ պահպանվել է ստուգված թվային գծագիրը, դետալը կարելի է պատրաստել 3D տպիչով անմիջապես հայտն ստանալուց հետո:

«Ապագայի պահեստամասերի պահեստում կարող է գրեթե ոչինչ չպահվել՝ միայն թվային ֆայլեր, որոնք սպասում են հենց այն դետալին վերածվելուն, որն անհրաժեշտ է ձեզ», — բացատրում է ֆուտուրոլոգը:

Նման մոտեցումը թույլ է տալիս հրաժարվել խոշոր խմբաքանակներից և բաղադրիչների բազմամյա պահպանումից: Դետալներն արտադրվում են պահանջարկի առաջացմանը զուգընթաց, այնուհետև ստուգվում տեխնիկական պահանջներին համապատասխանության տեսանկյունից: Վերանորոգումը, որը նախկինում ծախսատար պարտավորություն էր, վերածվում է ըստ պահանջի մատուցվող ծառայության:

Ֆրեյի կարծիքով՝ սա փոխում է նաև հենց արտադրողների շահերը: Երբ հին մոդելների սպասարկումը դառնում է տնտեսապես արդարացված, ընկերություններին ավելի շահավետ է մրցակցել վերանորոգման որակի և անհրաժեշտ բաղադրիչների հասանելիության հաշվին, քան տեխնիկայի վերականգնման համար խոչընդոտներ ստեղծելը:

Արհեստական բանականությունը ախտորոշումն ավելի հասանելի կդարձնի

Տեխնոլոգիական փոփոխությունների երկրորդ մասը կապված է անսարքությունների որոնման հետ: Բարդ սարքերի վերանորոգումն ավանդաբար պահանջում էր բարձր որակավորում. վարպետին անհրաժեշտ էր անսովոր աղմուկով, արտահոսքով կամ սխալի կոդով որոշել, թե կոնկրետ որ բաղադրիչն է շարքից դուրս եկել: Այս գիտելիքները կուտակվում էին տարիներով, ուստի ախտորոշումը մնում էր թանկ և դանդաղ:

Արհեստական բանականությունն ընդունակ է էապես պարզեցնելու այս գործընթացը: Համակարգերը կարող են վերլուծել անսարք սարքի լուսանկարները, հաշվի առնել կոնկրետ մոդելը, համադրել ախտանիշները հայտնի խափանումների հետ և առաջարկել վերանորոգման հաջորդականությունը՝ նշելով անհրաժեշտ դետալները:

«ԱԲ-ն վերացնում է այս խոչընդոտը», — ասում է Ֆրեյը: Նա կարծում է, որ փորձագիտական ախտորոշումը կկարողանա դառնալ գրեթե ակնթարթորեն հասանելի, իսկ դրա արժեքը կշարունակի նվազել:

Թե որքանով է սա կարևոր սպառողի համար, ցույց է տալիս պարզ հաշվարկը: Եթե լվացքի մեքենայի պոմպը փչացել է, դրա փոխարինումը կարող է արժենալ 60 դոլար, իսկ վարպետի աշխատանքը՝ ևս 80 դոլար: Նոր մեքենան այդ ընթացքում կարժենա մոտ 800 դոլար՝ չհաշված առաքումն ու հին տեխնիկայի ուտիլիզացիան:

Երբ բոլոր ծախսերը կարելի է արագ համադրել, վերանորոգումն ակնհայտորեն ավելի շահավետ է դուրս գալիս: Ֆրեյի խոսքով՝ մարդը, ով վերականգնում է մեքենան նման գումարով, «փոխզիջման չի գնում, նա հայտնվում է շահողի դերում»:

Ինչու վերանորոգումը կարող է դառնալ վարպետության նշան

Հանրային կարգավիճակը հաճախ կապված է հազվագյուտ հմտությունների և վարպետության հետ: Նոր սարքի արտադրությունը պահանջում է կապիտալ և զարգացած մատակարարման շղթա, սակայն ավտոմատացմանը զուգընթաց՝ ստանդարտ արտադրանքի թողարկումը դառնում է ավելի ու ավելի սովորական գործընթաց: Բոլորովին այլ գիտելիքներ են անհրաժեշտ տասնամյա տեխնիկայում բարդ անսարքությունը հայտնաբերելու, համապատասխան դետալ գտնելու կամ պատրաստելու և սարքը լիարժեք աշխատանքի վերադարձնելու համար:

«Նորը գնելը հեշտ է: Հին իրը կյանքի վերադարձնելը կարող է դառնալ վարպետության, համբերատարության և պրոֆեսիոնալիզմի բարձրագույն դրսևորում», — կարծում է Ֆրեյը:

Նման վերաբերմունքն արդեն գոյություն ունի հավաքածուների աշխարհում: Վինտաժային ժամացույցը, որը վարպետը ձեռքով վերականգնել է, և որն անխափան աշխատում է վաթսուն տարի շարունակ, կարող է ավելի շատ հարգանք առաջացնել և ավելի թանկ արժենալ, քան զանգվածային մոդելները: Դասական ավտոմեքենան, որը տասնամյակներ շարունակ պահպանվում է մանրակրկիտ խնամքի և վերանորոգման շնորհիվ, ցուցահանդեսներում այլ կերպ է գրավում ուշադրությունը, քան շարքային նոր մեքենաները:

Ֆրեյն ակնկալում է, որ այս ընկալումն աստիճանաբար դուրս կգա կոլեկցիոներների համայնքների սահմաններից և կտարածվի սովորական կենցաղային տեխնիկայի, էլեկտրոնիկայի և արդյունաբերական սարքավորումների վրա: Իրի արժեքը որոշվելու է ոչ միայն նրանով, որ այն նոր է, այլև մարդկային հնարամտությամբ, որի շնորհիվ այն շարունակում է աշխատել:

Արտադրողները սկսելու են մրցել երկարակեցության ոլորտում

Եթե վերանորոգումն ավելի էժան է դառնում, իսկ օրենսդրությունը սահմանում է ապրանքների սպասարկման պահանջներ, վերանորոգման ենթակայությունը (remontability/ремонтопригодность) վերածվում է մրցակցային առավելության: Արտադրողները ստիպված կլինեն հաշվի առնել, թե որքանով է հեշտ քանդել սարքը, փոխարինել առանձին բաղադրիչները և ստանալ անհրաժեշտ պահեստամասերը:

Ֆրեյն ուշադրություն է հրավիրում վերանորոգման ենթակայության ինդեքսների ֆրանսիական համակարգի վրա, որոնք նշվում են որոշ ապրանքների, այդ թվում՝ սմարթֆոնների, նոթբուքերի և լվացքի մեքենաների համար: Նման գնահատականները տեխնիկական բնութագիրը դարձնում են հասկանալի գնորդի համար և թույլ են տալիս համեմատել տարբեր մոդելներ նախքան գնելը:

Նրա կանխատեսմամբ՝ առաջիկա տասնամյակում արդյունաբերական դիզայնը զարգանալու է սպասարկման համար հարմար արտադրանքի ստեղծման ուղղությամբ: «Նախատեսված է հիսուն տարվա շահագործման համար և հեշտ է վերանորոգվում» բնութագիրը կարող է ծանրակշիռ արգումենտ դառնալ ապրանքի ընտրության հարցում:

«Հենց այստեղ են կենտրոնացված լինելու իսկական ինժեներական ձեռքբերումները, որոնցով արտադրողները կկարողանան հպարտանալ», — ենթադրում է ֆուտուրոլոգը:

Սա կարող է փոխել նաև սպառման սովորական մոդելը: Էժան ապրանքները, որոնք ավելի շահավետ է փոխարինել, քան վերանորոգել, լայն տարածում են գտել մեծապես այն պատճառով, որ սպասարկումը թանկ էր, դանդաղ և կախված էր մասնագետների սահմանափակ թվից: Եթե ԱԲ-ն պարզեցնի ախտորոշումը, իսկ թվային արտադրությունը պահեստամասերն ավելի հասանելի դարձնի, այս մոդելի տնտեսական հիմքերը կսկսեն թուլանալ:

Հիսուն տարվա ապրանքը նո՞ր շքեղություն կդառնա

Ֆրեյը կանխատեսում է, որ երկարակեցությունը կարող է վերածվել ինքնուրույն կարգավիճակի խորհրդանիշի: Սառնարանը, որը շարունակում է աշխատել երեսուն տարի անց, տրակտորը, որը հավատարմորեն ծառայում է կես դար, կամ սարքը, որի պատմությունը ներառում է մի քանի սեփականատերեր և տասնյակ փաստաթղթավորված վերանորոգումներ, ցուցադրելու են ինժեներական լուծումների որակը և երկարատև օգտագործման հնարավորությունը:

«Ես հավատացած եմ, որ մենք շարժվում ենք դեպի մի աշխարհ, որտեղ իսկապես լավ նախագծված արտադրանքը կդառնա կարգավիճակի խորհրդանիշ հենց իր երկարակեցության շնորհիվ», — ասում է ֆուտուրոլոգը:

Արտադրողի համար սա նույնպես կարող է առավելություն դառնալ: Ընկերությունը, որը երաշխավորում է երկարատև շահագործում և հաստատում, որ իր արտադրանքը կարելի է վերանորոգել, հնարավորություն է ստանում գնորդին առաջարկել որակի համոզիչ պատմություն:

Անշուշտ, վերանորոգումը միշտ չէ, որ ավելի շահավետ կլինի, քան փոխարինումը. նշանակություն ունեն անվտանգությունը, էներգաարդյունավետությունը, բաղադրիչների հասանելիությունը և հենց սարքի վիճակը: Այնուամենայնիվ, տեխնոլոգիական առաջընթացն ընդունակ է տեխնիկայի վերականգնումը դարձնել հասանելի այն դեպքերում, երբ նախկինում այն չափազանց թանկ էր կամ բարդ:

Ֆրեյի գլխավոր կանխատեսումն այն է, որ առաջընթացի մասին պատկերացումը կարող է փոխվել: Նորությունը կդադարի լինել անվերապահ առավելություն, իսկ տասնամյակներ շարունակ ծառայելու իրի ընդունակությունը կդառնա ապացույցն այն բանի, որ այն իսկապես արժանի է պահպանման: