Արևմտյան Անտարկտիդայում գտնվող Թուեյթսի սառցադաշտը, որն օվկիանոսի մակարդակը կտրուկ բարձրացնելու իր պոտենցիալի պատճառով հայտնի է որպես «Դատաստանի օրվա սառցադաշտ», շարունակում է ակտիվորեն քայքայվել։ Վերջերս գիտնականներն արձանագրել են դրա արագացված տեղաշարժը, ինչը կարող է հանգեցնել Մեծ Բրիտանիայի չափսերն ունեցող հսկայական այսբերգի պոկմանը։ Այս գործընթացի ռիսկերի մասին aif.ru-ին պատմել է օվկիանոսագետ Անատոլի Տավրիչեսկին։

Վտանգ նավագնացության համար

Այսբերգի պոկումը մշտական սպառնալիք կստեղծի ծովային ուղիների համար։ «Այն մշտական վտանգ կներկայացնի։ Անհրաժեշտ է անդադար վերահսկել այդ սառցաբեկորի դիրքը և տեղեկացնել նավաստիներին», — նշել է փորձագետը։ Հսկայական սառցաբեկորը կդրեյֆի դեպի հասարակած՝ ընկնելով տաք հոսանքների մեջ և աստիճանաբար հալվելով։ Այս գործընթացը կտևի տարիներ, սակայն պահանջում է շարունակական դիտարկում։

Հնագույն օրգանիզմների «վերակենդանացման» ռիսկը

Հալվելը կրում է ոչ միայն ֆիզիկական, այլև կենսաբանական սպառնալիք. սառույցի տակ պահպանվում են հողի սառեցված մասնիկներ և միկրոօրգանիզմներ։ «Այնտեղ կարող են լինել նաև հնագույն օրգանիզմներ սառեցված վիճակում, որոնք աստիճանաբար կհալվեն և կարող են տարածվել ծովում։ Ամեն ինչ պետք է մոնիթորինգի ենթարկել, իրականացնել հետազոտություններ», — հավելել է Տավրիչեսկին։ Հազարավոր տարիներ «քնած» հնագույն բակտերիաները կամ վիրուսները կարող են ակտիվանալ օվկիանոսում և պոտենցիալ կերպով առաջացնել անհայտ էկոլոգիական կամ նույնիսկ համաճարակաբանական հետևանքներ։

Գլոբալ կլիմայական ռիսկեր

Արևմտյան գիտնականները նախազգուշացնում են. Թուեյթսի ամբողջական հալումը համաշխարհային օվկիանոսի մակարդակը կբարձրացնի առնվազն 60 սմ-ով։ Վատթարագույն սցենարի դեպքում՝ մինչև 3-5 մետր, ինչը շղթայական ռեակցիա կառաջացնի այլ սառցադաշտերի համար և կհանգեցնի կլիմայական աղետի՝ առափնյա գոտիների հեղեղման, միլիոնավոր մարդկանց գաղթի և էկոհամակարգերի խաթարման։ Սառցադաշտը արդեն կորցնում է կայունությունը օվկիանոսի և մթնոլորտի տաքացման պատճառով՝ արագացնելով իր սահքը դեպի ծով։

Ինչո՞ւ է անհրաժեշտ մոնիթորինգը

Փորձագետներն ընդգծում են միջազգային դիտարկման անհրաժեշտությունը՝ այսբերգի արբանյակային հսկողություն, ջրի և սառույցի նմուշների անալիզ՝ միկրոօրգանիզմների հայտնաբերման համար, հետագծերի և հետևանքների մոդելավորում։

Կարճ ասած

Թուեյթսի («Դատաստանի օրվա») սառցադաշտը արագացված տեմպերով քայքայվում է՝ սպառնալով Մեծ Բրիտանիայի չափսերն ունեցող այսբերգի պոկմամբ։ Սա վտանգ կստեղծի նավագնացության համար, իսկ հալվելը կարող է «արթնացնել» հնագույն սառեցված միկրոօրգանիզմներ՝ անկանխատեսելի հետևանքներով։ Ամբողջական հալումը կբարձրացնի օվկիանոսի մակարդակը 60 սմ-ից մինչև 5 մետր՝ սկիզբ դնելով գլոբալ աղետի։ Փորձագետները կոչ են անում իրականացնել այսբերգի և կենսաբանական ռիսկերի մշտական մոնիթորինգ։